داخلي. ورزشي. بوميومحلي
تاكنون ۳۰رشته بازي محلي و بومي در استان يزد شناسايي شده كه اين رقم، ۱/۵درصد كل بازيهاي بومي كشور را تشكيل ميدهد.
به گفته رييس هيات ورزشهاي همگاني استان يزد بيش از دو هزار رشته ورزشي بومي و محلي در سطح كشور وجود دارد.
"كاظم بهجت" روز يكشنبه در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاري جمهوري اسلامي گفت: شناسايي و معرفي ورزش و بازيهاي محلي در استان يزد از حدود ۱۸سال قبل در اين استان آغاز و تاكنون ۳۰رشته از اين ورزشها شناسايي شده است.
وي افزود: ورزش و بازيهاي محلي در اين استان بيش از اين تعداد ميباشد كه براي شناسايي آنها به سرمايهگذاري و همكاري مردم نياز است.
وي اظهار داشت : با توجه به وسعت استان يزد و دور بودن فاصله آباديهاي از يكديگر، احتمال ميرود حدود يكصد ورزش و بازي محلي در اين منطقه وجود داشته باشد.
"بهجت" نقش ورزش و بازيهاي محلي را در حفظ و احياء فرهنگهاي منطقهاي بسيار مهم ذكر كرد.
وي، گستره ورزشهاي بومي و محلي را يادآور شد و افزود: رشتههاي محلي و بومي، بعلت پراكندگي و گستردگي، نياز به هزينه فراوان دارد كه هزينه در نظر گرفته شده براي اين امر بسيار كمتر از حد انتظار است.
وي عدم توجه و كم اهميت شمردن ورزشهاي سنتي را از جمله مشكلات ديگر اين ورزش در استان ذكر كرد.
رييس هيات ورزشهاي همگاني استان يزد از تشكيل هيات ورزشهاي روستايي و عشايري درايناستان خبر داد و گفت: اميدواريم با همكاري اين هيات بتوانيم گامي موثر در جهت توسعه اين ورزشها برداريم.
شماري از ورزشهاي محلي و بومي شناسايي شده در استان يزد عبارتند از كل بازي، درنگ درنگ، قايم بازي، شو تله باز، خرك بازي، گرگم و گله ميگيرم، تل جهي باپسه كش و بيپسه كش و ملا ملااست.
از ديگر ورزشهاي سنتي احياء شده اين استان كشتي لشكر كشي، ليرانداز و لپو، پنجه، استاد زنجير باف، بود و بود ، استاد برس، هفت سنگ، ترونه، كمركشي و گوي و چوگان بازي ميباشد.
در ميان ورزشهاي محلي استان يزد "چوپا" و "طناب كشي" بيش از ساير رشته- ها در بين دانش آموزان مدرسههاي ابتدايي و راهنمايي استان رواج دارد.
گنجشك پر، اين چه چيزيه و مال مال تو از ديگر بازيهاي محلي استان يزد است كه هنگام شادي بويژه در مراسم عروسي در اين استان اجرا ميگردد.
اشكستو، شيركشي و پرتاب سنگ يه مسي (شش كيلويي) از ديگر ورزشهاي محلي و معمول استان يزد است.
يكي از رشتههاي ورزشي محلي و مورد توجه مردم كه بيشتر در شهرهاي بافق، ميبد و بهاباد رواج دارد "ترونه بازي" است.
"ترونه" شالي است كه افراد به سر يا كمر خود ميبندند و در هنگام بازي آنرا پرتاب ميكنند، بعد وسط آن را گرفته به هم ميتابند.
در ترونه بازي، بيش از ۱۰نفر شركت دارند كه از اين تعداد ، دو نفر بعنوان استاد برگزيده ميشوند.
از ديگر از ورزشهاي سنتي و معروف استان يزد، "كمركشي" است كه تعداد بازيكنان آن به قيد قرعه انتخاب و با رسم يك خط، بازي آغاز ميشود.
در كمركشي،دونفر بعنوان استاد در جلوي صف قرار ميگيرند و با يكديگر دست ميدهند وافراد دو گروه، زنجيروار، كمرهاي يكديگر را گرفته و محكم ميكشند.
در اين بازي، هر گروه كه قدرتمندتر باشد و طرف مقابل را از خط تعيين شده به سوي خود بكشد، برنده اعلام ميشود.
از ديگر ورزشهاي سنتي و محلي اين استان "ليرانداز و لپو" است كه در آن جمعي گرد هم مينشينند و دو عدد تخته يا دو لنگه دمپايي (سرپايي) به صورت افقي يا عمودي بر روي هم قرار ميدهند و بازي را شروع ميكنند.
دراين زمان، جمع حاضر به فردي كه بازي را آغاز كرده ميگويند: "ليرانداز و لير، هركهليربندازه لير، مشت و لگد ميخوره"،تازمانيكه شيئي كهمي چرخاند از دستش بيفتد.
سپس همه دستهارابر روي پشت آن فرد قرار داده و ميگويند "گاو زرد ميرعلا، بخسب و كله برندار، دست كي بالا؟".
نفر خم شده ميگويد: دست استاد خودم، سپس او را آزاد كرده و نفر ديگر بازي را آغاز ميكند.
هماكنون نوجوانان روستائي و محلههاي كوچك استان به صورت پراكنده به اين بازيها مشغول هستند كهعلت عدم توجهكافي بهاين رشتههااندك اندك به فراموشي سپرده ميشوند. ك/۳
