داخلي. فرهنگي. ميراث. موزه. گزارش.
موزههاي استان مركزي از جاذبههاي انسان ساخت به يادگار مانده از اعصار گذشته، فرهنگ و هويت غني ايراني را چون گنجينهاي ارزشمند در آغوش دارند.
در هياهوي زندگي مدرن امروزي ، حضور در فضاي موزهها و ديدن آرايههايي از زندگي پيشينيان احساس غرور ، عزت و هويت را در وجود انسانهاي خسته از زندگي ماشيني ميدمد.
استان مركزي با قدمت و تمدني هفت هزار ساله در جاي جاي خود يادگارهاي كهن را از قرون متمادي دارد كه هرجا پرده از اسرار شگفت انگيز آن برداشته شده در موزههاي باستاني و مردمشناسي پيش روي علاقمندان به نمايش آمده است.
هماينك هفت موزه زيبا با ويژگيهاي خاص معماري در مكان و جلوههاي خاص اشيا در استان مركزي وجود دارد كه علاقهمندان به فرهنگ و تمدن كهن ايراني را به خود ميخواند.
موزه "چهارفصل" در اراك كه در بناي كم نظير و با ارزش يك حمام قديمي عصر قاجاريه واقع شده ، يكي از ديدنيهاي گنجينه فرهنگي استان مركزي است.
بناي اين موزه توسط شخصي به نام "محمدابراهيم خوانساري" ساخته شده كه داراي چهار حمام مردانه، زنانه، اقليتهاي مذهبي و حمام خصوصي بوده است.
اين بنا با كاشيكاريهاي زيباو معماري و گچبريهاي چشم نواز هر بينندهاي را خيره ميكند ورنگ آميزي آبي فيروزهاي، زرد، سبز،سفيد،خاكستري،مشكيوقرمز دنيايي از محيط طبيعي، افسانهها باورهاي فرهنگي و مذهبي استان را فراروي بينندگان گذاشته است.
اين بناي تاريخي كه در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده ازسال ۷۳به عنوان گنجينه باستاني و مردم شناسي تبديل شده و اكنون نزديك به دو هزار قطعهاشياي كهن شامل سلاح، سكه، ظروف سفالينه، ابزارشكار و زندگي وسنگواره از هزارههاي دوم پيش از ميلاد ، دوران اسلامي و قرن حاضر در آن موجود است.
بخش مردم شناسي اين موزه واقع در حمام زنانه و اقليتهاي مذهبي شامل پيكرههايي است كه رسوم حنابندان و آيينهاي فرهنگي ارامنه ساكن شهر اراك را در دوران قاجاريه نشان نيدهند.
در گذر"سپهداري مجموعهبازار قديماراك منزلي قديمي بانمايآجري و تزئينات رنگين وجود دارد كه با گذر از در ورودي فضايي باز و سنتي با معماري دوره قاجاريه به استقبالمان ميآيد.
اين بنما كه متعلق به سال ۱۳۳۵است در مالكيت شخصي به نام "حسن پور بوده كه از سال ۸۳به عنوان موزه صنايع دستي اراك با نمايش اشيايارزشمند دستي هنرمندان معاصر آغاز به كار كرد.
در اين موزه آثار تفيس دستي در رشتههاي فرش و گليم برجسته، منبت ومعرق، مشبك، مسگري،نگارگري و تذهيب،پاپوشهاي سنتي، سفالينه، سازهاي سنتي،مليله ، آينه كاري، پيكره تراشي و نمونه پوشاك قديم اراك به معرض نمايش درآمده است.
"نوزه سلطان آباد" اراك به عنوان اولين موزه خصوصي استان مركزي در قلب بازار اراك به همت يكي از هنرمندان بنام كنده كاري روي مس اراكي به نام استاد "باباخاني" در سال ۸۶انتهاي سراي كاشاني تولد يافت.
اينموزه گنجينه نفيسي از خطوط مختلف قرون اسلامي وكاتبان بناميچون "محمد جعفر تيريزي" ، "ميرزا غلامرضا اصفهاني" و "ميرزا رضاخان فراهاني" است.
در بخشي از اين موزه ارزشمند تابلوهاي نقاشي قهوهخانهاي و آثار نفيس قلمزني بر مس با كتيبه و خطوط اسلامي خودنمايي ميكند.
گنجينه "آشتيان" واقع در بافت قديمي محله بازار اين شهر در منزل قديمي ميرزاهدايتا...دفتري يكي ديگر از موزههاي ديدني و زيباي استان مركزي است.
معمارياين منزل قديمي كه در دو طبقه تحتاني و فوقاني بنا شده باشبستان و انبار و مطبخ و آجرنماها و درهاي چوبي قديمي خود جاذب و ارزشمند است.
حياط مفروش با آجرهاي بزرگ با حوضچهبا صفا در عمارت مذكور دنيايي از لطافت و همرمندي ايراني است .
اين بنا در يال ۸۵به فهرست آثار ملي كشور پيوست و با اهداي اشيايي از سوي مردم آشتيان به عنوان موزهمردمشناسي آغاز به كار كرد.
در اين موزه نسخ خطي، سفاليه هاي دوره اسلامي، ابزار و وسايل روشنايي، وسايل زندگي و طبخ و آلات كشاورزي به نمايش درآمده است.
موزه"چهارسوق ساوه" واقع درخيابان سلمان ساوجي اين شهر باگنبدي چهارسوق و معماري و تزئينات چشم نواز كه از دالانها و حجرههاي متعدد برخوردار است از سال ۸۶به عنوان موزه مردم شناسي ساوه افتتاح شده است.
فيزيك اين بنا خود از اماكن ديدني و منحصر به فرد استان مركزي و يادگار دوره صفويه است .
موزهشهر خمين نيز در عمارت زيباي قلعه سالار محتشم درسال ۸۵گشايش يافته كه درآنجا رسومات كهن اين منطقه نطير "شب چله" ، "كردعلي به كوه" و "كوسه ناقالدي" با تزئينات زيبا له نمايش آمده است.
اين موزه مردم شناسي با رويكرد نمايشي كردن فرهنگ عامه و شفاهي منطقه است و به خاطر ويژگيهاي بناي زيبايش با استقبال كم نظير علاقهمندان مواجه است.
رييس سازمان ميراث فرهنگي ، گردشگري و صنايع دستياستان مركزي گفت:اخيرا با همكاري اين سازمان، آب انبار حاج عبدالباقي در محله پايين شهر نراق نيز بهعنوان "موزه آب " در حال تجهيز است و فلسفه و ارزش آب ، تفكر و روشهاي ابياري قديم منطقه، معرفي قنوات و آب انبارهاي قديمي در اين مكان به نمايش آمده است.
"سيد محمدحسيني" طرح عمليات ايجاد موزه مردم شناسي در شهرهاي محلات و تفرش درمنازل قديمي نيز در حال نهايي شدن است و گسترش موزهها به عنوان نگين هويت بومي ومحلي شهرهاي استان در برنامه است.ك/۴
