اقتصاد. روابط بينالملل . تنگه هرمز. انرژي
سيمون هندرسون از كارشناسان موسسه واشنگتن براي مطالعه سياستهاي خاور نزديك در مقالهاي نوشته است: آيا ميتوان بدون وارد آمدن ضرباتي جدي به اقتصاد و امنيت بينالمللي ، به دومين توليدكننده بزرگ نفت اوپك و دومين دارنده ذخاير گاز طبيعي جهان (ايران) حمله كرد؟
به گزارش گروه صوتي و تصويري ايرنا، خبرگزاري نووستي روز شنبه بدون اشاره به زمان و مكان انتشار مقاله نوشت كه هندرسون در مقالهاي مفصل با عنوان ايران، نفت و غرب كه در آن به بررسي عواقب هر گونه اقدام نظامي در خليج فارس بعنوان مهمترين منبع توليد انرژي در جهان پرداخته، افزوده است: چه كسي ميتواند تضمين كند كه در صورت حمله به تاسيسات هستهاي ايران، غرب بتواند نياز خود را به انرژي بآسودگي از تنگه هرمز تامين كند؟
آيا آمريكا و اسرائيل كه همواره از اقدام نظامي عليه فعاليتهاي اتمي تهران صحبت ميكنند، ميتوانند تضميني براي صدور آزادانه نفت از تنگه هرمز به ساير كشورهاي جهان و يا اعراب صادركننده نفت در خليج فارس بدهند ؟ كشورهايي كه رشد اقتصادشان شديدا به صادرات نفتشان وابسته است؟ چگونه ميتوان كشوري كه راهبرديترين آبراه بينالمللي جهان را كنترل مي كند، تهديد به اقدام نظامي كرد، در حاليكه ناوگان تهديدكننده حاضر در منطقه در صورت آغاز هر جنگي بايد در ابتدا به فكر چارهاي براي تامين امنيت خود باشد.
در واقع عملي شدن هر گونه تهديدي عليه ايران فارغ از شيوه واكنش تهران تنها يك نتيجه در پي دارد: به خطر انداختن امنيت انرژي در جهان.
هندرسون در ادامه با استناد به اظهارات فرماندهان ارشد نظامي آمريكا مبني بر توان ايران براي مسدود كردن تنگه هرمز، هشدار داده است كه هر گونه ماجراجويي نظامي در خليج فارس، تا هنگامي كه ۴۰درصد نفت مورد نياز جهان از تنگه هرمز ميگذرد و مسير جايگزيني براي انتقال نفت منطقه به بازارهاي بينالمللي وجود ندارد، تنها به خطر افتادن امنيت انرژي در جهان و سر به فلك كشيدن قيمتها را در پي خواهد داشت.
هندرسون در بخشي از اين مقاله به اظهارات آيت الله خامنه اي، رهبر معظم جمهوري اسلامي اشاره كرده مبني بر اينكه اگر آمريكاييها اقدام اشتباهي عليه ايران مرتكب شوند، عرضه نفت مطمئنا به خطر ميافتد و آمريكاييها قادر به تامين امنيت انرژي در منطقه نخواهند بود.
وي ادامه داده است: همانطور كه آيت الله خامنه اي، رهبر ايران اشاره كرده است ايران ميتواند مانع از ادامه يافتن جريان روان صادرات انرژي از خليج فارس شود.
ايران حتي اگر مرتكب چنين اقدامي نشود، در مهربانانهترين حالت مي تواند صادرات نفت خود را براي مدتي قطع كند كه چنين اقدامي در نهايت به افزايش شديد قيمت نفت در بازار جهاني انرژي خواهد انجاميد؟ زيرا در وضعيت فعلي تقاضاي جهاني براي انرژي بيشتر از توليد نفت است و اين در حالي است كه ظرفيت مازاد كافي براي جبران خلاء نفت ايران در ميان توليد كنندگان وجود ندارد.
در همين حال ايران ميتواند چه مستقيما، از طريق درگيري با ناوگان جنگي آمريكا و متحدان اين كشور كه قصد محافظت از تانكرهاي نفتي را دارند و چه از طريق مجموعه عملياتهايي در خشكي، تلاش كشورها براي صادرات انرژي از تنگه هرمز را خنثي كند.
چنين اتفاقي (متوقف شدن عرضه نفت از تنگه هرمز) در شرايطي ممكن است تاثيرات مخربي بر بازار جهاني انرژي بر جاي بگذارد كه هيچ مسير جايگزيني براي انتقال نفت توليد شده در اين منطقه به بازار جهاني وجود ندارد.
در چنين شرايطي بازار جهاني انرژي نياز مبرمي به تامين نفت و گاز از سوي توليدكنندگان انرژي در بيرون از خليج فارس پيدا ميكند ولي آنها نيز از ظرفيت مازاد براي تامين چنين حجمي از انرژي ( ۴۰درصد نياز روزانه جهان ) برخوردار نيستند.
هندرسون در پايان مقاله خود نوشته است: عامل ديگري كه هر گونه اقدام و يا تحريم عليه ايران را تضعيف كرده اين است كه تهران روابط بسيار خوبي با مشتريان نفت و گاز خود و همچنين همسايگانش در زمينه توافقنامههاي همكاري در حوزه انرژي برقرار ساخته است.
تهران اين توافقنامهها را به منظور تضعيف هرگونه اجماع ديپلماتيك در تلاش براي تغيير رفتار خود و كم اثر كردن تحريمها و دشوارتر كردن هرگونه اعمال تحريم عليه خود طراحي و اجرا كرده است.
در چنين شرايطي كشورهايي كه چه بعنوان خريدار نفت و گاز و چه بعنوان تامينكننده نيازهاي ايران با تهران معامله ميكنند، ميدانند كه مشاركت در هر اقدامي كه بر خلاف منافع تهران باشد، ميتواند ضررهاي زيادي به اقتصاد آنها وارد آورد.
قابليتهاي كم منطقهاي براي مقابله با توان نظامي ايران نيز از ديگر نقاط ضعف در هنگام رويارويي با ايران محسوب ميشود.
ايران از تاكتيك جنگهاي نامتقارن استفاده ميكند. براي مثال از قايقهاي جنگي كوچك ولي تندرو به كار ميبرد كه هدف قرار دادن آنها بسيار دشوار است.
هر چند ناوگان دريايي آمريكا و تعدادي از متحدانش در منطقه مستقر هستند ولي ايران توان ضربه زدن به تاسيسات نفت و گاز، پايانههاي توليد انرژي، ايستگاههاي نمك زدايي و تاسيسات نظامي واقع در خشكي را نيز داراست تهديدات ناشي از فعاليتهاي القاعده هر چند سبب شده كه ضريب ايمني تاسيساتي كه بدانها اشاره شد تا حدودي افزايش يابد ولي اين تاسيسات هنوز بشدت آسيب پذيرند.
