كليات
بلگراد - كارشناسان سياسي و اجتماعي در صربستان با اشاره به وجود حدود ۴۰۰حزب در اين كشور فعاليت آنها را به استثناي احزابي كه داراي نماينده در پارلمان هستند ناچيز ميدانند. به گفته آنان فعاليت و حضور برخي از احزاب كوچك بيشتر در آستانه انتخابات مختلف مشهود است .
منتقدين مسايل اجتماعي شرايط آسان تاسيس حزب سياسي در صربستان را مهمترين عامل ازدياد احزاب در اين كشور ميدانند.
از جمله شرايط تشكيل حزب در صربستان عبارتند از جمع آوري صد امضا از طرف شهروندان كه امضاي آنها در دادگاه به تاييد رسيده باشد، ارائه بيو گرافي رهبر حزب، پرداخت حدود يكصد يورو و احترام گذاشتن به اساسنامه فعاليت حزبها در چارچوب قوانين وزارت كشور صربستان.
گرچه با تصويب قانون جديد اين شرايط كمي سخت تر شده است ولي هنوز علاقمندي براي ثبت حزب سياسي در بين مردم صربستان مشاهده ميشود.
كارشناسان معتقدند در دو دهه گذشته به خاطر موقعيت ويژهاي كه در جامعه صربستان بوجود آمده است، احزاب سياسي در صربستان به چپ گرا، ميانه رو و راست گرا طبقه بندي شدهاند اما عملا چنين طبقه بندي در بين فعاليت احزاب در اين كشور هويدا نيست .
زوران استويليكوويچ استاد دانشكده علوم سياسي چندي پيش در بلگراد در جمع خبرنگاران گفته بود كه تقسيم احزاب به چپ گرا و يا راست گرا بر اساس معيارهاي اجتماعي و اقتصادي صربستان در دو دهه اخير شكل گرفته است .
به گفته وي، امروزه در اين كشور تمامي احزاب از بهبودي وضعيت اجتماعي جامعه ، حمايت از قشر مستضعف و برابري بين تمامي اقشار صحبت دارند كه هيچگاه نميتوانند چنين گفتههايي را عملي كنند.
وي معتقد است كه چپ گرايان بيشتر در زمينههاي حمايت از حقوق بشر، برابري زن و مرد در حقوق اجتماعي و محيط زيست زبانزد هستند.
اين استاد دانشكده علوم سياسي صربستان معتقد است كه بر اساس سبك قديمي تقسيم بندي عقيدتي كه بين احزاب اين كشور مرسوم است آنان به پيروي از ايدههاي چپ گرايي ، راستگرايي و ميانه رويي شناخته ميشوند هرچند كه احزاب سياسي در صربستان به رغم ايدههاي خود، در واقع با تطبيق خود با اوضاع جامعه اساس فعاليت سياسي خود را در چارچوب يكي از سه ايده يادشده تبيين كرده اند.
به گفته كارشناسان سياسي، چپ گرايان داراي ايدههاي سوسياليستي و راست گرايان داراي ايدههاي راديكال هستند اما اين دو جناح يعني راست گرا و چپ گرا در بسياري از موارد باهم نقاط مشترك دارند.
لاتينكا پروويچ تاريخ شناس صرب نيز در گفت وگويي با نشريههاي بلگراد مواضع احزاب در صربستان را غير قابل پيش بيني دانسته و ميگويد امروزه نمي توان احزاب را در رده بندي سياسي سنتي عقيدتي كه در جهان است يعني راستگرا، چپ گرا و يا ميانه رو تقسيم كرد.
به گفته پروويچ، احزاب موجود در صربستان عموما خط مشي خود را با موقعيت جامعهاي كه در آن زندگي ميكنند تطبيق ميدهند و مشاهده ميشود حزيي كه از ايدههاي ميانه رويي تبعيت ميكند عملا از ايدههاي
سوسياليستي و چپ گرايي حمايت ميكند و در همين حال در برخي از جهات راستگرا نيز ميباشد.
وي تصريح كرد كه بعد از جنگ جهاني دوم اصولا احزاب در جهان بر اساس ايدههاي راستگرايي و يا چپ گرايي عمل نميكنند زيرا متوجه شدهاند كه نمي توانند از حمايت اكثريت قشرهاي مختلف جامعه برخوردار شوند و به همين دليل ايدههاي احزاب اصولا در بسياري از موارد با يكديگر تلاقي دارند.
ولاديمير گوآتي مشاور انستيتوي علوم جامعه شناسي در بلگراد مواضع احزاب در صربستان را براساس گرايشهاي اروپايي و سنتي تقسيم بندي كرده است.
وي در اين رابطه ميگويد: احزاب را ميتوان به چهار گروه تقسيم كرد:
گرايش اروپايي چپي، گرايش اروپايي راستي، سنتي چپي و سنتي راستي.
اين جامعه شناس معتقد است كه در گروه اول حزب دموكراتيك به رهبري رييس جمهور قرار دارد و حزب دموكراتيك صربستان به رهبري نخست وزير، حزب گ ۱۷ به رهبري وزير اقتصاد، حزب صربستان نوين به رهبري وزير سرمايهگذاري در گروه دوم جاي دارند و بر همين اساس حزب سوسياليست صربستان در گروه سوم و حزب راديكال صربستان در گروه چهارم قرار دارد.
البته ناظرين سياسي معتقدند كه معيارهاي بالا در مورد احزاب سياسي در صربستان زياد صادق نيست زيرا احزاب سياسي مواضع خود را بر حسب وضعيتهاي سياسي در كشور تغيير ميدهند.
فارغ از اينكه گرايشها و نيات واقعي احزاب حول چه محورهايي قرار گرفته است در انتخابات زود هنگام امروز صربستان ۲۲ليست از احزاب و گروههاي شهروندي در معرض قضاوت مردم براي ورود به مجلس قرار گرفتهاند كه از آن ميان برندگان دولت آينده اين كشور را تشكيل خواهند داد.
