داخلي. اجتماعي. گردشگري. قايقراني
شهرستان انزلي در غرب گيلان به صورت شبه جزيرهاي نواري شكل محصور بين درياي خزر و تالاب انزلي است.
خود شهر انزلي نيز از سه بخش انزلي ، ميان پشته و غازيان تشكيل شده كه دو پل انزلي و غازيان اين بخشهاي مجزا را به هم متصل ميكند.
همين ويژگي موجب شده كه زندگي مردم اين شهرستان با دريا و تالاب ارتباط بسيار داشته باشد و از اين رو قايق از ديرباز به عنوان يك وسيله ضروري زندگي مردم اين منطقه محسوب ميشد.
البته با پيشرفت تكنولوژي و تغيير نحوه زندگي مردم، قايق از وسيلهاي براي حمل مردم محلي و بار و محصولات روستايي به صورت وسيلهاي براي گردش مسافران بر روي دريا و تالاب در آمد.
* پيشينه قايقراني در انزلي
عزيز طويلي در كتاب تاريخ جامع انزلي نوشته است : " در زمانهاي دور كه هنوز پلها ساخته نشده و جادههاي شوسه و آسفالته و اتوبان و كاميونها و اتومبيلها و اتوبوسها در فرهنگ مردم انزلي جايي نداشت ، انزلي بود و صدها كرجي كه همه روزه كالاها و مسافران را بين روستاها و بنادر همجوار مانند بندر پيربازار رشت جابهجا ميكردند."
"كرجيبانان انزلي كف دستانشان از پاروكشيهاي مداوم و شانههايشان از كشيدن طناب كرجيهاي پر از بار و سنگين، پينه بسته بود و صبح تا شام در ميان آفتاب سوزان تابستان و سرماي سوزناك زمستان براي به دست آوردن لقمه ناني جهت سير كردن شكم خود و عائلهشان عرق ميريختند."
"در سال ۱۸۴۰ميلادي برابر ۱۲۱۹شمسي كه " خوذركو" از انزلي ديدن كرد، تعداد كرجيها را ۵۰۰قايق بزرگ با ظرفيت بارگيري معادل ۲۰۰تا ۶۰۰عدل كالا مينويسد."
"روزنامه ناصري چاپ تبريز شماره ، ۳۹سال ۱۲۷۶شمسي تعداد كرجيهايي كه فقط در بندرانزلي كار ميكردند را ۵۰۰فروند نوشته است .
با توجه به اين كه در هر كرجي سه تا هشت نفر و در بعضي موارد ۱۲نفر كار ميكردند به آساني ميتوان به تعداد آنان پي برد كه در مقايسه با جمعيت آن زمان انزلي رقم قابل توجهي بوده است ."
"در آن زمان كشتيهاي تجاري قادر به داخل شدن به كانال و پهلو گرفتن در اسكله گمرك نبودند و كالاهاي تجاري را از كشتيها تحويل و در گمرك تخليه و از آنجا به پيربازار و در مسير عكس حمل ميكردند.
كرجيهايي نيز به حمل مسافر به بندر پيربازار رشت اشتغال داشتند و تعدادي نيز مسافران را بين غازيان و انزلي جابهجا ميكردند.
از طرفي در گذشته روستاهاي زيادي در ساحل مرداب قرار داشت و كرجيهاي زيادي نيز بين روستاها و شهر انزلي در رفت و آمد بودند و محصولات كشاورزي و مصنوعات روستاها را به انزلي وارد و مايحتاج زندگي را به سوي روستاها ميبردند.
* وضعيت كنوني
با احداث جاده و پل، قايقراني علاوهبر اين كه از شكل سنتي قايقراني با قايقهاي پارويي و كرجيهاي بادباني به استفاده از قايق موتوري تغيير شكل داد ، از صورت وسيلهاي براي حمل و نقل كالا و مسافر به صورت وسيلهاي براي گردش مسافران بر روي دريا و عمدتا تالاب درآمد.
اما اين شغل سنتي اكنون باتغيير و تحولات زمان و شرايط نياز به تغييراتي دارد.
بندرانزلي ۱۸تعاوني قايقراني دارد كه عمده فعاليتشان در فصل تابستان است.
ارتقاي ايمني، احياي تالاب ،آموزش قايقرانان، ايجاد جاذبه براي قايقراني و همچنين نظارت دقيق بر عملكرد آنها از هر دو جنبه براي قايقرانان و گردشگران مفيد، موثر و همچنين الزامي است.
يكي از نكات مهم اين كه در قايقراني گردشگري بهويژه در محيطهاي داراي حساسيتهاي محيط زيستي عمدتا از قايقهاي پارويي كه علاوه بر آرامش امكان استفاده بهتر گردشگران را مهيا ميكند، استفاده ميكنند.
كارشناس امور دريايي سازمان بنادر و دريانوردي در گفت و گو با خبرنگار ايرنا اظهار داشت: سازمان بنادر و دريانوردي بهعنوان متوليامور دريايي اقداماتي را در راستاي بهبود و ارتقاي شغل قايقراني در انزلي انجام داده است.
وي نصب علايم كمك ناوبري و بويه در تالاب براي مسيريابي قايقها، آموزش نكات ايمني به قايقرانان و تهيه جليقه نجات را از جملهاقدامات اين سازمان براي ارتقاي ايمني و كاهش سوانح قايقراني اعلام كرد.
وي خاطرنشان كرد: صدور گواهينامه قايقراني نيز توسط اين سازمان انجام ميگيرد.
اين كارشناس با تاكيد بر لزوم ارتقاي خدمات رساني توسط تعاونيهاي قايقراني گفت: در تلاش هستيم با تامين اعتبار لازم زمينه تجهيز قايقها به وسايل ايمني از قبيل جليقه نجات و همچنين بيسيم را فراهم كنيم.
وي ارتقاي شغل قايقراني را منوط به همكاري همه سازمانهاي متولي نظير نيروي انتظامي ، محيط زيست، سازمان ايرانگردي و غيره دانست.
يكي از اعضاي شركت تعاوني لاله مرداب بندرانزلي در اين زمينه گفت:
قايقراني به صورت مستقيم زير نظر سازمان يا ارگاني نيست و به آن به عنوان يك شغل نگاه نميكنند.
"عليرضا جعفرزاد" افزود: درآمد اين كار فصلي است و براي پرداختن حق بيمه خدمات اجتماعي بسيار پايين است و قايقرانان با مشكلات زيادي روبرو هستند.
وي گفت: درصد بهرهاي كه براي وام بانكي اين شركتها درنظر گرفتهاند با تعاونيهاي توليدي تفاوت دارد و اين امر موجب شده اكثر تعاونيها مقروض باشند.
مسوول يكي ديگر از تعاونيهاي قايقراني بندرانزلي گفت : اين حرفه ارتباط مستقيمي با توريسم دارد.
"سيدرحيم نوزن" در گفت و گو با خبرنگار ايرنا، اطلاعرساني ضعيف رسانههاي گروهي و مسوولان را از عوامل عدم توسعه صنعت توريسم و مشاغل وابسته مانند قايقراني در اين شهرستان اعلام كرد.
وي خاطرنشان كرد: صدا و سيما بهعنوان يك رسانه پر مخاطب ميتواند با اطلاعرساني بيشتر در زمينه جاذبههاي گردشگري اين شهرستان، زمينه رونق بيشتر اين حرفه را بعنوان يكي از بخشهاي صنعت توريسم در انزلي فراهم آورد.
وي متذكر شد: اكثر كانالهاي تالاب كه قايق از آن عبور ميكند احتياج به لايروبي دارد زيرا عمق كم تالاب سبب شده تا آسيب زيادي به قايقها وارد شود، و قايقرانان را براي تامين هزينههاي تعمير و تهيه وسايل يدكي با مشكل مواجه سازد.
فراهم كردن تسهيلات بانكي با بهرهكم، بيمه خدمات اجتماعي، ايجاد اتحاديه قايقراني گردشگري از جمله درخواستهاي فعالان اين بخش است.
هرساله صدها هزار گردشگر از شهر ساحلي انزلي ديدن ميكنند، ساماندهي به شغل قايقراني هم براي حفظ اين شغل سنتي و هم كمك به اشتغالزايي جوانان منطقه و هم رونق و ارتقاي صنعت گردشگري ضروري است.
حركت قايقهاي رنگارنگ پر از مسافر در آبهاي ساحلي و تالاب ، زيبايي و نشاط خاصي به اين منطقه گردشگري ميدهد.
ارتقاي آموزشهاي لازم براي قايقراني، ايجاد تسهيلات براي خريد قايقهاي استاندارد و زيبا، رعايت كامل نكات ايمني، فراهم كردن امكان استفاده اقشار كم درآمد از اين قايقها و ايجاد جاذبههاي جديد براي آن از جمله مواردي است كه به ادامه اين شغل سنتي در شهر ساحلي انزلي كمك ميكند.
جاي قايقهاي تفريحي پارويي و بادباني كه امكان گردشي مفرح و آرامبخش در دل سبز تالاب و آبهاي ساحلي نقرهگون و نيلي منطقه را فراهم ميكند، خالي است. ك/۴
