داخلي. علمي اقتصادي. گزارش.
استاديار دانشگاه علوم كشاورزي گرگان تحقيقات بسياري در زمينه صنايع غذايي انجام داده و موفق به ايجاد افقي تازه در توليد و كاربرد نانوكپسولها براي اولين بار در كشور شده است.
دكتر سيد مهدي جعفري، استاديار دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان كه دكتراي خود را با تز "مهندسي فرآيندهاي صنايع غذايي" در سال ۱۳۸۵از استراليا اخذ كرده در همين زمينه ميگويد: عنوان تحقيق من "انكپسوله كردن نانو ذرات طعمها با خشك كن پاششي" بود كه تاكنون در ۹ مجله خارجي ( (ISIبه چاپ رسيده و در صورت حمايت و رسيدن به مرحله اجرا مي تواند تحول چشمگيري در صنعت غذاي كشور و استان به وجود آورد.
وي با بيان اينكه امروز صنعت غذا بسيار تخصصي شده اضافه ميكند: كاري كه من كردم و نتايج خوبي نيز از آن به دست آمد، توليد "نانو امولسيون" بود، در اين روش توانستيم با استفاده از دستگاههاي "مايكروفلودايزر" و "اولتراسونيك" تحت انرژي بسيار بالا نانوامولسيون پايدار توليد كنيم.
اندازه اين ماده در حد نانو است و به خاطر پايداري و نفوذ پذيري بالا، كاربردهاي زيادي در مواد توليدي، آرايشي، كرمها، صنايع غذايي و داروسازي، نساجي و پتروشيمي دارد.
وي ادامه داد: در اين روش اندازه قطرات را تا جايي كه ممكن است كوچك ميكنيم و با استفاده از روش خشك كن پاششي از نانو امولسيون توليدي ميكروكپسول توليد ميكنيم.
در اين روش نيز مواد فعال مانند آنزيمها، افزودنيها، طعمها و اسانسها را انكپسوله كرده و براي اينكه در مقابل شرايط محيطي مانند نور و اكسيژن از مواد محافظت و ماندگاري شان را بيشتر كنيم آن را در ديواره و پوشش انكپسوله ميكنيم تا تنها در نقطه مورد نظر آزاد شده و اثر خود را نشان دهد كه اين روش در صنعت دارو و غذا كاربردهاي بسياري دارد.
در صنعت غذا از انكپسوله كردن براي پوشش دادن طعمها، اسانسها،آنزيمها و افزودنيها براي تهيه كيكها، نوشابه و خوراكيها استفاده ميشود تا طعم مورد نظر را بدهد زيرا اگر اين مواد را انكپسوله نكنيم در مرحله پخت آن طعم و خاصيت مورد نظر از بين ميرود.
مجري اين طرح تصريح ميكند: در كشور ما متاسفانه اين تكنولوژي نيست و تمام مواد مصرفي به صورت انكپسوله از خارج وارد ميشود در حاليكه ما مي توانيم اين تكنولوژي را در كشور خود ايجاد كنيم و تنها مواد اوليه غذايي و دارويي را به صورت خام وارد كرده و خود ما آن را انكپسوله كرده و حتي ميتوانيم به صادرات هم فكر كنيم.
دكتر جعفري با اشاره به يكي از طرحهاي خود در زمينه انكپسوله كردن زعفران اشاره ميكند و ميگويد: الان زعفران را به صورت فلهاي صادر ميكنيم در حاليكه اگر بتوانيم تركيبات خالص زعفران مانند "رنگ، طعم و عطر" آن را استخراج و انكپسوله كنيم، محصولات جديدي از اين ماده توليد كردهايم كه هم ميتوانيم در صنايعي هچون "بستنيسازي " و يا "چاي زعفراني" از آن استفاده كنيم، انجام اين كار هم به تنوع در محصول زعفران كمك ميكند و هم ارزش افزوده بسياري را براي كشور در بر دارد.
عضو هيات علمي دانشگاه علوم كشاورزي گرگان براي اينكه تنها محصور به تئوري نماند از دوره كارشناسي ارشد در واحدهاي صنايع غذايي در مشهد و استراليا كار كرده است .
او به مشكلات پيش روي خود در اجرايي كردن پژوهش و تحقيقات خود اشاره ميكند و يادآور ميشود: براي اين كار دو دستگاه (خشك كن پاششي) نياز است كه حدود ۳۰ميليون تومان هزينه دارد و براي رسيدن به مرحله صنعتي هم به ۵۰۰ميليون تومان نياز است كه به علت نبود اين هزينه فعلا اين طرح بلاتكليف مانده است، در حاليكه اگر اين طرح به توليد برسد تحول زيادي در صنعت غذاي كشور و استان و همچنين اشتغال و ارزش افزوده محصولات به وجود ميآورد.
دكتر جعفري با انتقاد از عدم همكاري دستگاههاي مختلف استان در اين زمينه يادآور ميشود: براي اجرايي كردن اين كار به جاهاي زيادي از جمله صنايع و معاون و برخي كارخانههاي صنعتي استان مراجعه كردم اما آنها به علت نبود تسهيلات و يا جديد بودن كار حاضر به همكاري نشدند در حاليكه در يكي از سمينارها كه اين طرح ارائه شد، براي راه انداري اين طرح در خارج از استان پيشنهاداتي شد كه نپذيرفتم و تمايل به انجام اين كار در استان را دارم.
استان گلستان و گرگان كه منطقهاي كشاورزي است استعدادها و پتانسيلهاي فراواني در بخش توليد غذا دارد درحاليكه به علت ضعف صنعت غذاي آن و كمبود امكانات در اين بخش، بسياري از محصولات استان به صورت خام به استانهاي ديگر صادر شده و يا به علت عدم استفاده مناسب ، محصولات كشاورزي آن از بين ميرود.
دكتر جعفري ادامه ميدهد: در استان گلستان تعداد واحدهاي صنايع غذايي كم است و يا با روشهاي سنتي در حال فعاليت هستند در حاليكه با كمي نوآوري ميتوان تحول چشمگيري در اين بخش ايجاد كرد.
در استان كمبود سرمايه گذار و متخصص وجود دارد در حاليكه دولت ميتواند در صورت نبود بخش خصوصي از طرحها و ايدهها حمايت كند.
وي با انتقاد از بوروكراسي زياد در استان ميافزايد: در اين استان بوروكراسي، بسته كار كردن و ارتباطات فاميلي زيادي وجود دارد و براي مني كه از استان ديگري هستم و بخواهم در اين جا كار كنم مشكلات زيادي وجود دارد.
اين محقق كشورمان با اين حال از تلاش در اجرايي كردن پروژه نااميد نشده و خود به همراه دو دانشجوي مكانيك ديگر تصميم به انجام آن گرفته اند.
وي ميگويد: وارد كردن دستگاه خشك كن پاششي از دانمارك ۱۵۰هزار يورو هزينه دارد براي همين با كمك دو دانشجوي مكانيك كار طراحي، شبيهسازي و بهينهسازي دستگاه خشك كن پاششي را شروع كرديم تا بتوانيم آن را در داخل توليد كنيم.
وي همچنين براي انكپسوله كردن زعفران با دو دانشجوي واحد علوم و تحقيقات تهران در حال همكاري بر روي توليد اين محصول است و با يكي از واحدهاي صنعتي نيز وارد مذاكره شده است.
محقق كشورمان به آينده اميدوار است و معتقد است در سالهاي اخير صنعت غذاي ما بسياري رشد كرده، او هنوز اميدوار است به روزي كه صنعت غذا رشد بيشتري كرده و نيروهاي تحصيل كرده صنعت غذاي كشور كه در خارج مشغول به تحصيل هستند بازگردند .ك ۴
