داخلي. اجتماعي. فرهنگي.
قيام مسجد جامع گوهرشاد مشهد حدود هشت دهه پيش كه منجر به كشته شدن تعداد زيادي از مردم، روحانيون و تبعيد و زنداني شدن جمع كثيري از زائران و مجاوران حرم مطهر حضرت رضا(ع) شد نقطه اوج مبارزات بر ضد سلطه جابرانه رضاخان بود.
حمله به مسجد جامع گوهرشاد صبح روز جمعه بيستم تير ماه سال ۱۳۱۴توسط نظاميان رژيم ستمشاهي براي متفرق كردن مردم مبارز آغاز شد و ماموران امنيتي بيمحابا به روي مردم تيراندازي كردند. در اين قيام خونين حدود ۱۰۰ نفر شهيد و يا زخمي شدند.
در پي اين كشتار بيرحمانه مردم مشهد با بيل، داس و چوب به طرف مسجد سرازير شدند بگونهاي كه مسجد جامع گوهرشاد لبريز از جمعيت شد. روحانيان بر روي منبر معروف به منبر حضرت صاحبالزمان(عج) قرار گرفتند و به سخنراني عليه استبداد پرداختند.
روز ۲۱تير ماه در مسجد جامع گوهرشاد شعارهاي ضدسلطنت و ضد حجابزدايي سر دادند و سرانجام رضا شاه دستور داد همه را دستگير و شكنجه نمايند.
سران شهرباني و آگاهي، نيروهاي خود را هماهنگ كردند و نيمه شب تهاجم به مسجد جامع گوهرشاد مشهد آغاز شد.
ماموران در اطراف و بر بام مسجد جامع گوهرشاد مسلسلهاي سنگين كار گذاشتند و روز يكشنبه ۲۲تير ماه نيز به بازداشت علما و روحانيان مشهد اقدام نمودند.
در جريان واقعه مسجد جامع گوهرشاد بيش از ۳۰نفر از علما بازداشت شدند.
با دستگيري روحانيان پيرامون حرم مطهر تقريبا حكومت نظامي شكل گرفت و ورود و خروج اشخاص به شهر مشهد مستلزم داشتن جواز بود.
ماموران شهرباني وقت براي دستگيري شيخ بهلول يكي از روحانيون مبارز عليه حكومت رضاشاه جايزه تعيين كردند و پس از رفع غائله نيز براي پيدا كردن عاملان واقعه دست بكار شدند و عدهاي ديگر را بازداشت كردند.
"اسدي" نايب توليه وقت آستان قدس رضوي هم يكي از محركان اين واقعه شناسايي و معرفي شد لذا بلافاصله وي دستگير و تحت محاكمه قرار گرفت و در دادگاه نظامي محاكمه و به اعدام محكوم شد.ك/۴
