داخلي. اجتماعي. منابع طبيعي.
استان ايلام بايك ديواره ممتد زاگرسي پوشيدهاز صخره وجنگل از شهرستانهاي ايوان، شيروان چرداول، و درهشهر جدا و تا ميلههاي مرزي كه ايران را از عراق جدا ميكند، ادامه مييابد كه ۱۱درصد عرصههاي طبيعي و جنگلي زاگرس را در خود جاي داده است.
اين استان با گستره ۲۰هزار كيلومتر مربع و صخرههاي پوشيدهاز گلستانهاي سبز، ديواره كوهستاني مانشت و قلارنگ تا دشتهاي سرسبز بيچار در محدوده شهرستان ايلام يكي از ذخيرهگاههاي طبيعي كشور محسوب ميشود.
كوهستانهاي مرتفع و جنگلي شرهزول، مانشت، گچان، سيوان، شلم، بينا و بيجار، كولك و ميمه تا سياهكوه و قلاقيران بسان استوانهاي خضرپوش با گل و گياهان متنوع در سرپا و دامن خود نفسگاه دشتهاي استان است.
قريب ۶۴۰هزار هكتار جنگل مسحوركننده اين استان براي تمام كساني كه آنها را مشاهده كردهاند، شفافترين مصداق از مفهوم زيبايي طبيعت است.
پوشش مسلط اين جنگلها كه همچون انگشتري مرصع شهر ايلام را دربر گرفته، تناور سبزينههايي مانند بلوط، بنه، زالزالك، كيكم، ارغوان، بادام، ارژن و داغداغان است.
اين جنگلها از يكسو چون محبوبي از عاشقان طبيعت دلربايي ميكند و از طرفي بسان مادري مهربان از شيره جان خود مردمان منطقه را ارتزاق و چون سپري ستبر از آنها در مقابل دشمن حفاظت كرده است.
مردمان ساكن دراين جنگلها مردماني عموما چوپان و رمه مدار بوده كه با تعليف دامهاي خود از ساق و برگ زيراشكوب اين درختان، از خوان نعمت زاگرس اقتصاد ساده خود را تامين و سفره قناعت خود را رنگ زدهاند.
بهگاه نامردمي اهريمنان نيز اين مناطق جنگلي مانند دژي سرسخت انبوه زن و كودك را درخود پناه داده و از دشمن حفظ كرده كه آخرين مثال آن پناه گرفتن اهالي اين منطقه درميان آن در جريان دفاع مقدس و مقطع "جنگ شهرها" است.
انتهاي دامنههاي اين جنگلهاي كوهستاني، آغازگاه مراتع اركوازي، بولي، بيچار، هلاله، نيخدر، كولگ و شورشيرين با ۸۹هزار هكتار وسعت كه خط پايان آن نوار مرز ايران و عراق است.
اين مراتع در فصل قشلاق ميزباني صدها خانوار عشاير با قريب يك ميليون راس دام ايلام و دامداران استانهاي كرمانشاه، لرستان و همدان است.
تا دهههاي پيشين و قبل از شكلگيري شهرنشيني و تخت قاپو عشاير، مردم كوچرو اين منطقه بعد از سپري فصل گرم در كوهستانهاي سردسير، زمستان و نيمي از بهار را دراين دشتها ميگذراندند۰
اين جنگلهاو مراتع از گذشته تاكنون مستقيم و غيرمستقيم از طريق محصولات اصلي و فرعي تامينكننده معيشت ساكنان بودهاند، اما مجموع عوامل طبيعي و غيرطبيعي به ويژه طي چند دهه اخير حيات اين عرصهها را به مخاطره انداخته است.
رشد جمعيت، افزايش شهرنشيني، گسترش ساخت و سازهاي عمراني به محدودههاي جنگلي و مرتعي، بهرهبرداري بيرويه، عدم تعادل دام و مرتع، كاشت زيراشكوب جنگلي و مشكلات طبيعي مانند، خشكسالي، فرسايش خاك و وقوع سيلابهاي مجموعه عواملي هستند كه مسوولان و كارشناسان به عنوان تهديدگران جنگلها و مراتع شهرستان و همچنين استان ايلام مطرح ميكنند.
مجموع كارشناسان و مسوولان استان ايلام تاكيد دارند، بدون مشاركت و عزم همگاني رفع اين تهديدها امكان پذيرنيست و حفظ واحياآنها خارج از توان يك دستگاه اجرايي است.
مديركل منابع طبيعي ايلام خواستار مشاركت مردم و بهرهبرداران در حفظ و احيا عرصههاي طبيعي اين منطقه شد و گفت: بدون تعامل مناسب و منطقي بهرهبرداران و طبيعت وضعيت اين منابع مخاطره آميز است.
"عبدالرضا بازيار" افزود: توسعه جامع و پايدار منطقه در گرو توجه مردم و برنامهريزان به حفظ اين منابع تجديدشونده است.
وي، با ذكر فعاليتهاي عمراني و حفاظتي منابع طبيعي استان گفت: پارسال دو ميليارد و ۸۵۰ميليون ريال براي اجراي طرحهاي حفاظت و حمايت، توسعه جنگل، آبخيزداري، جنگلكاري، بذركاري، مرتعداري، مميزي، مهار سيل، تثبيت شنهاي روان و برنامههاي ترويجي عرصههاي طبيعي اين استان هزينه شد.
وي، با ذكر ضرورت ترويج و آموزش در جلب مشاركت مردم درحفظ و احيا مراتع افزود: شمار زيادي از روستائيان در قالب هفت كارگاه آموزشي شيوههاي حفظ، احيا و بهره برداري متعادل از جنگل و مرتع را فرا گرفتند.
وي، جلب مشاركت تشكلهاي مردمي و همچنين جذب پنج هزار نفر نيروي بسيج در بخش حفاظت و مبارزه باانگل لورانتوس و آبياري جنگلهاي دست كاشت را از ديگر فعاليتهاي اين حوزه عنوان كرد.
بازيار گفت: با تشكيل ۱۷شركت تعاوني در سال گذشته تعداد واحدهاي بهره- برداري از محصولات فرعي جنگل استان ايلام به ۸۲شركت تعاوني رسيد كه پارسال بيش از ۱۰۰تن شيره سقز از درختان بنه به ارزش ريالي بيش از يك ميليارد ريال برداشت كردند.
وي افزود: احداث ۷۰هكتار بوستان جنگلي سركبود، حفاظت و توسعه بوستان- هاي ارغوان، چغاسبز، انجام ۶۵هكتار بذركاري، كاشت ۲۰۰هزار اصله نهال، تهيه و تدوين شش فقره طرح مرتعداري به مساحت يك هزار و ۱۱۸هكتار، اجراي پروژه ذخيره نزولات آسماني در سطح ۲۰۰هكتار از ديگر اقدامات حفظ و احيا جنگل و مرتع است.
وي گفت: در راستاي اجراي طرح تعادل دام و مرتع نظارت و كنترل بر سطح چرا و مميزي مراتع نيز در حال انجام است.
مسوول منابع طبيعي ايلام گفت: يكي از تخلفهاي حفاظتي در اين منطقه قطع اشجار است كه در اين رابطه ۳۲فقره پرونده تخلف به مراجع قضايي ارجاع شد.
وي گفت: طرحهاي مختلفي براي حفاظت از عرصههاي طبيعي در ايلام در دست اقدام است كه با اختصاص اعتبار و رد و بدل كردن موافقنامهها بزودي اجراي آنها آغاز ميشود.
وي افزود: اكنون طرحهاي نظير طرح مديريت مناطق بياباني، صيانت از جنگلهاي زاگرس، مبارزه با انگل لورانتوس، احيا مراتع، جنگل كاري و... در دست اقدام است.
وي، از مردم و مسوولان خواست نسبت به حفاظت و صيانت از منابع طبيعي استان توجه بيشتري داشته باشد زيرا به عنوان سرمايههاي ملي توجه به آنها يك ضرورت انكار ناپذير محسوب ميشود.
استان ايلام داراي يك ميليون و ۷۰۰هزار هكتار جنگل و مرتع است كه درحال حاضر چهار برابر ظرفيت در آنها دام تعليف ميشود.ك/۴
