علمي آموزشي. گياه شناسي. ميوه. سيب و گلابي
سيب و گلابي داراي لولههاي هوايي هستند كه به آنها اجازه ميدهد نفس بكشند و اگر در اين تنفس خللي وارد شود، ميوه شروع به خراب شدن ميكند.
اين گذرگاههاي هوا، ساختارهاي ميكروسكوپي كوچكي براي تامين اكسيژن هستند و در سلامت ميوه ، عناصر تعييينكننده اي محسوب ميشوند.
به گزارش سايت علمي يوركا محققان دانشگاه كاتوليك لوي ون بلژيك و موسسه پرتوي سنكروترون اروپا ( )ESRFبراي نخستين بار اين گذرگاههاي هوا را مشاهده كردند و به اين ترتيب فرضيه مبتني بر وجود آنها را اثبات كردند.
اين گذرگاههاي هوا در سيبها شبيه به فضاهاي خالي نامنظمي ميان سلول ها هستند حال آن كه در گلابيها ، به كانالهايي ظريف و مرتبط با يكديگر مي مانند.
سيب و گلابي بعد از چيده شدن نيز همچنان تنفس ميكنند. براي سالم نگاه داشتن اين ميوهها بايد حداقل ميزان لازم اكسيژن به همه سلولهاي آنها برسد در غير اينصورت سلولهاي ميوه رفته رفته ميميرند و در نتيجه داخل ميوه شروع به قهوهاي شدن ميكند و كيفيت آن افت ميكند.
به همين دليل است كه ميوهها براي سالم ماندن بايد در انبارهاي خنك با ميزان كنترل شده اكسيژن نگهداري شوند.
مقدار مطلوب اكسيژن در ميوه، به ساز و كارهاي پيچيده تبادل گاز، تنفس و تخميز در آن بستگي دارد. محدود شدن تبادل گاز باعث ميشود ميزان اكسيژن داخل ميوه بيش از حد كم شود.
تصاوير سه بعدي از ساختارهاي ميكروسكوپي درون ميوه به شناخت و تشريح ميزان تبادل گاز و آغاز زمان مردن سلولها و در نتيجه قهوهاي شدن ميوه كمك ميكند.
اين تصويربرداري كار آساني نيست زيرا ميوه حاوي مقدار زيادي آب است و دقت و كنتراست اسكنرهاي سه بعدي معمولي پزشكي ، براي آن كافي نيست.
محققان، براي تصويربرداري توموگرافيك از نمونههاي ميوه از دستگاه پرتونگاري سيكروترون اروپا در گرونوبل استفاده كردند. آنها در گزارش خود در شماره اخير نشريه فيزيولوژي گياهي نوشتند اين دستگاه تصويربرداري قوي، تصاوير سه بعدي با دقت زير يك هزارم ميليمتر تهيه ميكند و كنتراست آن به اندازهاي است كه ميتوان فضاهاي خالي را از سلولها تميز داد.
اكنون از اين تصاوير در ساخت مدلهاي رايانهاي براي محاسبه ميزان تجمع اكسيژن در يكايك سلولهاي بافتهاي ميوه استفاده ميشود.
پيتر فربوون از دانشگاه لوي ون و تهيهكننده اين گزارش علمي ميگويد هنوز روشن نيست كه گذرگاههاي هوا چگونه در ميوه تكامل مييابند و چرا سيب ها ساختارهاي توخالي دارند اما گلابيها داراي شبكههايي از كانالهاي ميكروسكوپي هستند.
با اين حال نتيجه اين تحقيق نشان ميدهد كه چرا گلابيها در انبار تا اين حد خراب شدني هستند .
به گفته او كانالهاي ميكروسكوپي هوا در گلابي آنقدر باريك و كوچك است كه ميزان اكسيژني كه به هسته ميوه ميرسد بسيار محدود است و زماني كه سطح اكسيژن اندكي به زير حد مطلوب ميرسد، سلولهاي گلابي از نفس ميافتند.
