سياسي. فلسطين. اشغال. ۶۰
....حضور هيات بسيار گسترده اسرائيل در كنفرانس مسقط، در واقع اولين ديدار يك هيات رسمي رژيم اشغالگر از يك كشور عربي حوزه خليج فارس بود كه با واكنش و اعتراض دولت سوريه روبرو شد.
اين اقدام دولت عمان و عدم اعتراض شركتكنندگان عرب در كنفرانس ياد شده، نشانگر افزايش اعتبار دولت اسرائيل در نزد كشورهاي خاورميانه بود زيرا تشكيل چنين اجتماعي تا قبل از انعقاد قرارداد غزه- اريحا ممكن نبود. عمان نخستين كشور عرب حوزه خليج فارس بود كه در سال ۱۹۹۴از اسحاق رابين نخست وزير وقت اسرائيل استقبال كرد و نيز با تاسيس دفتر نمايندگي بازرگاني خود در تل آويو موافقت كرد. اين كشور همچنين پس از ترور اسحاق رابين، همچون كشور قطر، يك هيات رسمي به رياست وزير كشور براي شركت در مراسم تشييع جنازه رابين به اسرائيل اعزام كرد.
وزير مشاور در امور خارجه عمان نيز اعلام كرد كه درخواستهاي كشورهاي عرب براي متوقف كردن اسرائيل بيفايده است زيرا پشتيباني از صلح با اسرائيل براي همه اعراب امر مثبتي است. اگر چه دولت عمان همواره خواهان عاديسازي روابط با اسرائيل بوده است اما امكان انجام اقدامات عملي در راستاي بر قراري روابط سياسي و اقتصادي با اسرائيل، تنها پس از انعقاد قرارداد غزه- اريحا ميسر گرديد.
شواهد موجود نشان ميدهد كه مهمترين اقدامات دولت عمان در جهت نزديك شدن به رژيم صهيونيستي پس از انعقاد اين قرارداد صورت گرفته است اين امر به نوبه خود نشانگر اين مساله است كه صلح ساف- اسرائيل اين امكان را فراهم آورد تا برخي از كشورهاي عربي كه به ايجاد روابط سياسي و اقتصادي با رژيم صهيونيستي تمايل داشتند، دست به اقدامات عملي بزنند.
-۵روابط اسرائيل با بحرين و امارات متحده عربي :
اگر چه كشورهاي بحرين وامارات متحده عربي در مقايسه با كشورهايي چون عمان وقطر در ارتباط با رژيم صهيونيستي، سياستهاي محافظه كارانه تري در پيش گرفتند ولي اين دو كشور نيز در قالب شوراي همكاري خليج فارس، در تلاش كشورهاي همجوار خود براي عاديسازي روابط با اسرائيل سهيم بوده اند.
برگزاري هفتمين اجلاس، نشاندهنده همگامي بحرين با كشورهاي نظير عمان و قطر است.
امارات متحده عربي نيز آينده صلح خاورميانه و عاديسازي روابط خود با اسرائيل را به تحقق نتايج مثبت قرار داد غزه- اريحا و پيشرفت روند مذاكرات صلح سوريه و اسرائيل موكول كرده است.
در عين حال اين دو كشور نيز از سياست كلي شوراي همكاري خليج فارس در راستاي حمايت از صلح ساف- اسرائيل و تلاش براي عاديسازي روابط با تل آويو پيروي كرده اند.
در يك جمع بندي از مواضع كشورهاي حوزه خليج فارس در ارتباط با عاديسازي روابط با رژيم صهيونيستي ميتوان اظهار كرد كه اين كشورها قرارداد غزه- اريحا را نخستين گام در راستاي دستيابي به صلح خاورميانه ارزيابي كرده و با اعلام پشتياني كامل از اين قرارداد داشتهاند سعي كردند تا به شيوه هاي مختلف روابط خود را با اسرائيل را بهبود بخشند.
اعطاي كمكهاي مالي به دولت خودمختار فلسطين و زمينهسازي براي ورود اسرائيل به اقتصاد و سياست خاورميانه از جمله سياستهاي است كه از سوي كشورهاي حوزه خليج فارس به مورد اجرا گذاشته شده است.
اين اقدامات به دنبال خوش بيني ايجاد شده پس از انعقاد قرارداد صلح بين سازمان آزادي بخش فلسطين و اسرائيل، امكان اجرا پيدا كرده است و تا زماني كه اين خوش بيني وجود داشت، اقدامات و سياستهاي كشورهاي حوزه خليج فارس مسير ثابتي را پيمود اما ترور اسحاق رابين و شكست حزب كارگر در اسرائيل و بينتيجه ماندن مذاكرات سوريه و اسرائيل، امكان ادامه اين سياستها را از ميان برد .
روابط عراق و اسرائيل:
دولت عراق كه در جريان جنگ دوم خليج فارس سعي كرده بود با پرتاب موشك به سمت تل آويو در صفوف كشورهاي عرب كه عليه اين كشور واردجنگ شده بودند، اختلاف ايجاد كند، پس از پايان جنگ در وضعيت بسيار دشواري قرار گرفت، از يك سو، دوستان عربش را شديدا از خود رنجانده بود و از سوي ديگر حمايت كشورهاي غربي را از دست داده و به دشمن شماره يك آنها تبديل شده بود.
بنابراين تلاش دولتمردان عراقي براي رهائي از اين بن بست متوجه عاديسازي روابط با اسرائيل شد. ولي رژيم صهيونيستي در مذاكرات خود با دولت عراق راه احتياط را در پيش گرفت و از انجام هرگونه تبليغات درباره تحولات ايجاد شده در روابطش با عراق خودداري ورزيد.
در اكتبر ۱۹۹۳يك ماه پس از انعقاد قرارداد غزه- اريحا خبر ديدار طارق عزيز معاون نخست وزير عراق و يك مقام رژيم صهيونيستي كه در پاريس انجام شده بود، به وسيله روزنامهها منتشرشد .
يك روزنامه اسرائيلي نيز اين خبر را تاييدو اعلام كرد كه مقامات عراقي در اين ديدار خواستار ميانجيگري اسرائيل براي بهبود روابط بغداد- واشنگتن شده اند. ظاهرا معاون نخست وزير عراق در اين ديدار آمادگي كشورش را براي شركت در گفتگوهاي صلح اعراب و اسرائيل، به اطلاع مقامات رژيم صهيونيستي رسانده بود.
چند روز بعد دولت عراق در راستاي تلاش براي نزديك شدن به اسرائيل و از بين بردن خاطره موشكهاي شليك شده به تل آويو، به گروهي از يهوديان عراقي اجازه داد تا به اسرائيل مهاجرت كنند. اين تعداد يهوديان ابتدا به وسيله هواپيما از بغداد به آنكارا و سپس وارد تل آويو شدند.
در فوريه ۱۹۹۴ملك حسين پادشاه اردن در ملاقات با مقامات اسرائيل، آمادگي عراق را براي ايجاد روابط سياسي با اسرائيل، به اطلاع آنان رساند و سرانجام در آوريل همان سال يك هيات از مسئولان عراقي براي گفتگو با مقامات اسرائيلي وارد اين كشور شدند. ظاهرا محور گفتگوها پيرامون مسائلي چون روابط بازرگاني، تامين آب و نفت مورد نياز اسرائيل و همچنين به رسميت شناختن از سوي عراق بود. اگر چه انتشار اين اخبار، معمولا با تكذيب دولت عراق و رژيم صهيونيستي همراه بودولي شواهد موجود نشان ميدهد كه پس از انعقاد قرارداد غزه- اريحا مقامهاي عراقي و اسرائيلي ملاقاتهاي متعددي با يكديگر داشته اند.
روابط اسرائيل با سوريه و لبنان:
دولت اسرائيل همزمان با مذاكرات محرمانه خود با سازمان آزادي بخش فلسطين در نروژ، مذاكراتي را با نيز با دولتهاي سوريه و لبنان در اسپانيا انجام مي داد. به گفته مقامات ساف و اردن، توافقهايي نيز بين سوريه و لبنان از يك سو و اسرائيل از سوي ديگر، حاصل شده بود، اما مذاكرات ساف- اسرائيل زودتر از مذاكرات سوريه- اسرائيل به نتيجه رسيد، اين امردر ابتدا با نا رضايتي و واكنش منفي سوريه روبه رو شد ولي سرانجام حافظ اسد اعلام كرد كه اين مساله مربوط به خود فلسطيني هاست و آنها هستند كه بايد در اين مورد تصميم بگيرند.
پس از انعقاد قرارداد غزه- اريحا و با وجود نارضايتي سوريه از اقدام عرفات، تلاشهاي اسرائيل و سوريه براي دستيابي به صلح افزايش يافت. اگر چه مي توان با اين ديدگاه هم عقيده شد كه حافظ اسد براي صلح با اسرائيل با موانع و محدوديتهاي مواجه بوده است.
با وجود عدم دستيابي به توافق سياسي بين سوريه و اسرائيل، دولت سوريه از گسترش همكاريهاي اقتصادي با اسرائيل سخن به ميان آورد. محمد العمادي وزير اقتصاد و تجارت خارجي سوريه در اين رابطه اظهار داشت كه يك همكاري وسيع اقتصادي بين سوريه واسرائيل را پيش بيني ميكند. اين وزير سوري مطالب ذكر شده را در مصاحبه با يك روزنامه اسرائيلي عنوان كرد و اين نخستين مصاحبهاي بود كه يك مقام بلند پايه سوري با يك روزنامه اسرائيلي تا اين تاريخ انجام داده بود. ترديدي نيست كه اين حادثه تنها پس از انعقاد قرارداد غزه- اريحا امكان وقوع يافته است.
چند ماه پس از قرارداد غزه- اريحا حافظ اسد رئيس جمهور سوريه به صدها يهودي سوري اجازه داد تا به اسرائيل مهاجرت كنند. اين اقدام كه قبل از ديدار روساي جمهور سوريه و آمريكا صورت گرفته بود، در واقع نشانهاي از حسن نيت سوريه براي دستيابي به صلح با اسرائيل تلقي ميشد. اظهارات حافظ اسد پس از ديدار طولاني خود با كلينتون نشاندهنده عزم راسخ سوريه براي دستيابي به صلح با اسرائيل است.
