اقتصاد. انرژي . نفت . ميزگرد
ميزگرد تحليلي بر قيمتهاي جهاني نفت خام و تاثيرات ناشي از آن بر كشور بعد از ظهر روز دوشنبه از سوي مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت نظام برگزار شد.
اميرعباس صديقي مشاور معاون اقتصادي مركز تحقيقات استراتژيك در اين ميزگرد گفت: قيمتهاي نفت خام مانند هر كالايي در زمان مازاد يا كمبود، متغير خواهد بود اما به جز عرضه و تقاضا، عوامل ديگري نيز ميتواند بر قيمتهاي نفت خام اثرگذار باشد.
وي افزود: قيمت نفت از زمان پيدايش تا پيش از سال ۱۹۷۳از شوك قوي برخوردار نبود حتي بعد از چند دهه از ۱۸۵۰و تثبيت قيمت نفت، با وجود جنگ هاي اول و دوم، جنگهاي كره و ويتنام نيز تا ۱۰۰سال هيچ شوك نفتي نداشتيم.
صديقي ادامه داد: سازمان اوپك با پنج عضو شامل ايران، عربستان، كويت، عراق و ونزوئلا در سال ۱۹۶۰شكل گرفت و در اواخر سال ۱۹۷۱شش عضو ديگر به اوپك پيوستند.
وي اظهار داشت: نخستين شوك نفتي در زمان جنگ شش روزه در پنجم اكتبر ۱۹۷۳شروع شد كه كشورهاي عرب توليد خود را پنج ميليون بشكه در روز كاهش دادند. اين كاهش تا مارس ۱۹۷۴ادامه داشت كه معادل هفت درصد توليد جهاني بود.
صديقي گفت: شوك بعدي نفت بعد از پيروزي انقلاب اسلامي و همچنين حمله عراق به ايران بود كه سبب كاهش توليد ۶/۵ميليون بشكهاي نفت شد و توليد نفت خام جهان نسبت به قبل از سال ۱۹۷۹حدود ۱۰درصد كاهش يافت.
اين كارشناس درباره تاثيرات افزايش قيمت نفت، گفت: اعمال سياستهاي بهينهسازي در توليد و مصرف انرژي، اكتشاف و كشف ذخاير جديد نفت و گاز و استفاده از انرژي تجديدپذير و جايگزين از جمله تاثيرات افزايش قيمت نفت است كه در نهايت سبب تامين عرضه در آينده ميشود.
وي همچنين وابستگي صادركنندگان نفت به درآمدهاي نفتي و كاهش تقاضا از ديگر تاثيرات افزايش قيمت نام ذكر كرد.
سيدغلامحسين حسن تاش، از انجمن اقتصاد انرژي نيز در اين ميزگرد، اظهار داشت: عوامل موثر بر بازار جهاني نفت شامل عوامل اساسي، سياسي - رواني و تكنيكي يا فني هستند كه به ترتيب تاثيرات بلندمدت، ميان مدت و كوتاه مدت دارند.
وي با تشريح عوامل موثر بر تقاضاي نفت خام، گفت: كم كشش بودن واكنش تقاضا نسبت به قيمت، رشد اقتصادي، رشد جمعيت، تغييرات الگوي مصرف، شدت انرژي، سهم ساير حاملهاي انرژي، رشد بخش حمل و نقل، بالابودن تقاضاي فرآوردههاي سبك و محدوديت در ظرفيتهاي پالايشي، رشد تقاضا در كشورهاي خاصي مانند آمريكا، چين و هند، تقاضاي ذخيرهسازي
، بازارهاي بورس و نوسانات ارزشي دلار در مقابل ساير ارزها از عوامل موثر بر تقاضاي نفت خام است.
حسن تاش، عوامل موثر بر عرضه را نيز شامل حجم ذخاير نفت جهان و وضعيت ذخاير، ميزان پتانسيلهاي اكتشافي و اكتشافات جديد و جايگزين، حجم سرمايه گذاري هاي توسعه اي، ميزان ظرفيتهاي توليد(اوپك و غيراوپك)، ظرفيتهاي مازاد توليد، ذخيرهسازي ها(استراتژيك و تجاري)، تحول در ساختار هزينه هاي توليد و بازارهاي بورس برشمرد.
وي به وضعيت ذخاير و اكتشافات در جهان اشاره كرد و گفت: بيش از ۵۰ درصد از ذخاير نفت شناخته شده جهان بهره برداري شده است. همچنين ۶۰درصد از ذخاير جهان در حوزههاي عظيم قرار داشته و اغلب اكتشافات جديد حوزه هاي كوچك است.
حسن تاش افزود: طي سه دهه گذشته ميزان اكتشافات به اندازه توليد سالانه نبوده و ارقام مربوط به ذخاير نفت با ابهام جدي مواجه است.
وي ادامه داد: در ايران نيز حدود ۷۰حوزه نفتي وجود دارد كه از شش حوزه آن در مجموع ۲۴ميليون بشكه در روز نفت توليد ميشود و بقيه توليد مربوط به ساير حوزهها است.
وي درباره علل دشوار بودن تحليل بازار نفت و پيش بيني در اين بازار توضيح داد: زياد بودن تعداد و تنوع عوامل تاثيرگذار، انتقال اثرات بازارهاي بورس يا ديگر بازارها به بازار نفت، شفاف نبودن آمار و اطلاعات، جهتگيري هاي خاص در ارايه پيش بينيها و زياد بودن حساسيت رواني بازار نفت و گاهي نيز متضاد بودن اثر يك عامل از جمله علل دشوار بودن تحليل بازار نفت و پيش بيني در اين بازار است.
بك كارشناس مسائل اقتصادي نيز در اين ميزگرد، گفت: دلايل افزايش قيمت نفت را ميتوان در سه زمينه بخشي، فرابخشي و ژئوپليتيك جستجو كرد. عوامل بخشي شامل عرضه، برداشت، تقاضا، ذخاير، اكتشاف، سرمايهگذاري و ... در صنعت بينالمللي نفت، فرابخشي شامل عوامل مالي و اقتصادي و همچنين ژنوپليتيك شامل عوامل سياسي و بينالمللي است.
حيدر پوريان افزود: كاهش ارزش دلار ممكن است به افزايش قيمت نفت منجر شود اما پژوهشهاي انجام شده اين موضوع را تاييد نميكند ضمن اينكه بسياري از اقتصاددانان نيز آن را قبول ندارند.
