داخلي. اقتصادي. منابعطبيعي. سفررياست جمهوري.
براساس آمار سازمان جنگلها و مراتع، مساحت جنگلهاي شمال ايران ۱/۹۱ ميليون هكتار است كه از آستارا در غرب تا گليداغ در دامنههاي شمالي رشته كوهالبرز در سه استان گيلان، مازندران و گلستان امتداد دارد.
اين جنگلها در جغرافياي گياهي با عنوان جنگلهاي هيركاني ( (hyrcanianدر منطقه رويشي اروپا- سيبري جاي دارد.
از اين ميزان مساحت كل جنگلهاي حوزه اداره كل منابعطبيعي استان گلستان با احتساب سطح جنگل كاريها حدود ۴۵۱هزار و ۷۰۵هكتار برآورد ميشود.
اين جنگلها از گلوگاه در غرب تا گليداغ در شرق استان بطول تقريبي ۲۶۰ كيلومتر امتداد دارد كه ۶۰درصد آن معادل ۲۴۹هزار و ۳۷۳هكتار توليدي و ۴۰درصد معادل ۱۳۰هزار هكتار احيايي و حفاظتي و ۷۲هزار و ۳۳۲هكتار جنگلهاي دست كاشت ميباشد.
گياهان پهن برگ و سوزني برگ مانند بلندمازو، راش، توسكا، افرا، آلونك، بارانك، ملچ، نمدار، شيردار، ون و گردو از جمله گونههايي هستند كه در جنگلهاي استان يافت ميشود.
گونه "بلندمازو" درخت غالب جنگلهاي شرق استان است و در بين اين جنگلها گونههاي نادر باارزشي چون سرخدار، سرونوش، زربين، آزاد و پسته قازان قايه هستند كه ممنوعالقطع بوده و جزو ذخائر ژنتيك محسوب ميشوند.
به منظور مديريت بر جنگلهاي گلستان نيز براي ۱۶۷هزارو ۸۸۹هكتار معادل ۴۴درصد از جنگلهاي استان طرح جنگلداري تهيه شده كه در قالب ۳۲فقره طرح مصوب در حال فعاليت ميباشد.
مديريت ۱۸طرح را بخش خصوصي، هفت طرح را بخش دولتي و مابقي را بخش تعاوني برعهده دارد.
همچنين اشتغالي را كه بخش مديريت جنگل در استان ايجاد كرده ۳۸هزار نفر به طور دائم است.
ميزان برداشت از جنگلهاي استان گلستان بطور متوسط سالانه ۱۳۰هزار متر مكعب است كه در سنوات قبل ۴۵۰هزار مترمكعب در سال بوده است.
برداشت از جنگلهاي استان گلستان از بخشي از رويش جنگل و از گونههاي نامطلوب لاپي، آفت زده، سرشكسته، ريشه كن شده با رعايت پوشش و تنوع زيستي و حفظ عرصه انجام ميپذيرد.
احيا و توسعه جنگل در دو بخش درون و بيرون از طرحهاي جنگلداري انجام ميشود كه اين اقدام در درون طرحهاي جنگلداري عمدتا براساس زادآوري طبيعي بوده و درصد بسيار ناچيزي از آن با استفاده از گونههاي بومي در لكههاي جنگلي مخروبه و احيايي جنگلكاري ميگردد.
عمده فعاليتهاي توسعه جنگل در خارج از طرحهاي جنگلداري استان، در منطقه شرق و در محدوده منتهياليه شرقي جنگلهاي خزري است كه يكي از وسيعترين و موفقترين جنگلكاريها و توسعه جنگل سازمان جنگلها و مراتع و آبخيزداري كشور بوده و مقام اول را در ايران دارد.
در اين راستا از سال ۴۶تا پايان سال ،۸۶ميزان ۷۲هزار و ۳۳۲هكتار از جنگلهاي مخروبه استان جنگلكاري و احيا شده كه ۵درصد آن قبل از انقلاب و ۹۵درصد بعد از انقلاب صورت گرفته است و شهرستان "آق قلا" كمترين و شهرستان كلاله بيشترين سطح جنگلكاريهاي استان گلستان را دارد.
جنگلكاريهاي گلستان در قالب توسعه و افزايش سطح، احيا و غنيسازي ، زراعت چوب، توليد نهال، تجهيز، نگهداري وارتقا سطح پاركهاي جنگلي، مراقبت ، واكاري و حفاظت از جنگلكاري سنواتي، مديريت ذخيرگاهها و امور بذر انجام ميشود.
سطح نهالستانهاي استان گلستان يكصد هكتار و در ۲۸واحد است كه سالانه ۱۳ ميليون اصله به ارزش ۱۲ميليارد ريال از نوع سوزني و پهن برگ نهال توليد ميشود.
كاربرد اين نهالها براي زراعت چوب، توسعه فضاي سبز وجنگلكاري در گلستان و ساير استانهاي كشور بوده و ميزان اشتغال سالانه اين نهالستانها ۴۰هزار نفر روز ميباشد.
مجموع مساحت پاركهاي جنگلي استان گلستان دو هزار و ۱۸۱هكتار بوده كه شامل پارك جنگلي ناهارخوران، قرق، النگدره، دلند، كردكوي و بندرگز است.
براساس آمار سال ،۱۳۶۴تعداد ۵۸۸هزار و ۵۲۲واحد دامي در جنگلهاي استان گلستان موجود بود كه ۲۸۹هزار و ۵۵۰واحد آن تا پايان سال ۸۶از جنگل خارج شده و تا پايان برنامه چهارم توسعه حدود ۵۰درصد دام باقي مانده در جنگلهاي استان بايد خارج شوند.
همچنين در استان گلستان شش حوزه آبخيز بزرگ به مساحت دو ميليون و ۲۶۵ هزار هكتار وجود دارد كه شامل "سد وشمگير، گرگانرود غربي، اترك، قره سو، خليج گرگان و نكارود" ميباشد.
عوامل طبيعي همچون آب و هوا و عوامل غيرطبيعي در تخريب حوزههاي آبخيز استان تاثير بسزايي دارند.
در زمينه مرتع نيز از مجموع ۹۰ميليون هكتار مراتع كشور يك ميليون و ۱۲۶هزار هكتار آن متعلق به استان گلستان است.
براساس نظر كارشناسان، مرتع زميني است اعم از كوه، دامنه يا اراضي مسطح كه در فصول رويش گياهان، داراي پوششي از نباتات علوفهاي خودرو بوده و با توجه به سابقه بهرهبرداري، صرفا مورد چراي دام قرار ميگيرد.
مراتع استان شامل ۲۲درصد ( ۲۵۰هزار هكتار) ييلاقي در جنوب استان، ۷۱ درصد قشلاقي ( ۷۹۶هزار هكتار) در شمال و دشت گرگان و ۷درصد ( ۸هزار هكتار) ميان بند در دامنه شمالي البرز ميباشد.
از نظر كيفيت نيز اين مراتع به سه دسته تقسيم ميشوند كه شامل مراتع خوب كه حدود ۲۲۲هزار هكتار و عموما ييلاقي بوده و توليد متوسط سالانه آن ۳۵۰ كيلوگرم برآوردشده است.
مراتع متوسط حدود ۲۴۵هزار هكتار و عمدتا قشلاقي بوده و توليد متوسط سالانه آن در هكتار ۲۰۰كيلوگرم است.
مراتع فقير تا خيلي فقير كه حدود ۶۵۹هزار هكتار در قشلاق واقع شده و ميزان توليد سالانه آن يكصد كيلوگرم ميباشد.
مراتع گلستان با بيش از ۱/۱ميليون هكتار معادل ۵۰درصد از سطح استان را دربرداشته و زمينه مناسبي براي بهرهبرداري بهينه از سرزمين را فراهم كرده و نظام توليد و نوع معيشت بيش از ۷هزار خانوار را با جمعيتي بالغ بر ۳۵هزار نفر شكل داده كه از اين ميزان خانوار، يكهزار و ۴۰۰خانوار عشاير كرد شمال خراسان بوده و بقيه دامداران بومي منطقه هستند.
ظرفيت و تعداد دام در مراتع استان زماني به تعادل ميرسد كه از پتانسيل موجود در مرتع حداكثر بهرهبرداري بعمل آيد و همچنين بااصلاح و احيا آنها توليد علوفه مرتع به حدود ۳برابر افزايش يابد.
عدم تعادل موجود بين ظرفيت مراتع و تعداد دام بهرهبردار ضمن از بين بردن پوشش گياهي سبب فشردگي خاك، نفوذناپذيري آن و در نتيجه بروز سيلابهاي مخرب ميگردد.
هماكنون وجود بيش از ۳۰۰نوع گياه دارويي و بهداشتي در مراتع استان از ويژگيهاي طبيعي آنها ميباشد.
افزايش جمعيت از يك طرف و تبديل مراتع به زمينهاي مزروعي جهت تامين موادغذايي از طرف ديگر باعث شده تا آنها روزبروز سير قهقرايي طي نمايند.
براساس آمار ارايه شده از اداره حقوقي منابعطبيعي گلستان، ميزان تخريب مراتع استان در چند سال اخير افزايش يافته است كه شرايط آب و هوايي، ميزان بارندگيها و دسترسي انسانها به امكانات متعدد و همچنين عدم هماهنگي دستگاههاي اجرايي و عوامل سياسي، اجتماعي و فرهنگي از مهمترين عوامل تخريب مراتع عنوان شدهاست.
چراي زودرس و نابهنگام و بيش از ظرفيت، لگدمال شدن و فشردگي خاك، بهرهبرداري نادرست و درازمدت، بوتهكني، شخم و شيار و تبديل به زراعت ديم و ساختار كهن توليد از ديگر عوامل تخريب مراتع استان ميباشد.
ادامه دارد
