داخلي. اجتماعي. فرهنگي.
يك خيامشناس گفت: آثار بر جاي مانده از زمان خيام همچون چهار مقاله نظامي عروضي نشان ميدهد كه در آن زمان خيام را به عنوان شاعر نميشناختند.
دكتر محمدعلي اسلاميندوشن روز شنبه در همايش روز ملي بزرگداشت خيام در فرهنگسراي سيمرغ نيشابور افزود: ظاهرا در آن زمان خيام دون شان خود ميدانست كه خودش را شاعر بنامد زيرا شاعران در آن زمان خود را وقف مديحه سرايي براي شاهان ميكردند.
به گزارش ايرنا، وي گفت: خيام شخصيت بسيار پيچيدهاي داشت كه علم و ادب، فلسفه و نجوم و شاعري را در اطراف خود جمع كرده بود.
اين استاد دانشگاه افزود: با اينكه تعداد كمي شعر به خيام نسبت داده شده ولي جزو معروفترين شاعران جهان محسوب ميشود و سببش اين است كه مسايل عمده بشري در رباعيات وي گنجانده شده است.
اسلامي ندوشن گفت: مديون "نجمالدين دايه" هستيم كه بعد از ۱۰۰سال از درگذشت خيام دو رباعي از او نقل كرد و بعد از آن به وي دشنام داد و همين دشنام باعث كنجكاوي مردم و فراگير شدن عجيب اشعار خيام شد.
وي افزود: تاثير رباعيهاي خيام به حدي بوده كه پس از وي رباعيياي زيادي توسط ديگران و حتي به نامهاي مشابه خيام سروده و به وي نسبت داده شده است كه شمار آنها را تا دو هزار رباعي ثبت كردهاند.
او تصريح كرد: اين در حالي است كه ما هر چه بخواهيم بگرديم بيش از ۶۰ تا ۷۰رباعي را نميتوانيم به خيام نسبت دهيم.
وي ترجمه انگليسي اشعار خيام توسط فيتز جرالد را در معرفي اين حكيم به جهانيان بسيار موثر دانست و افزود: هماكنون در انگلستان بعد از شكسپير در ادبيات كسي معروفتر از خيام نيست.
اسلامي ندوشن گفت: البته رباعيات سستي كه ديگران گفته بودند و به خيام نسبت داده شده، باعث شد كه تصوير نادرستي از خيام به جهانيان معرفي شود بگونهاي كه حتي خيام را شخصي لاابالي، بيكار و ميخور معرفي و حتي كابارههايي را به نام وي نامگذاري كردهاند كه البته اين نوع معرفي به معناي مخدوش است.
وي افزود: خيام را بعضي عارف و بعضي بيدين و بعضي وابسته به خود معرفي ميكردند كه البته هيچيك درست نبود.
او گفت: خيام غفلت نكرد و وقت را ازدست نداد و از زندگي دنيوي آگاه بود و ميدانست كه بايد از فروع گذشت تا به انسانيت انسان رسيد.ك/۳
گرچه پايگاه علمي حكيم غياثالدين ابوالفتح عمربن ابراهيم خيام نيشابوري رياضيدان، اخترشناس و اديب مسلمان ايراني برتر از جايگاه ادبي وي است ولي شهرت او در عصر جديد به واسطه نخستين ترجمه رباعياتش توسط فيتزجرالد به زبان انگليسي، عالمگير شد.
وي كه در سال ۴۳۹هجري قمري متولد شد و در زمانه حكومت سلجوقيان ميزيست در اخترشناسي، رياضيات، علوم ادبي، ديني و تاريخي به حدي استاد بود كه صاحب عنوان "حجتالحق" بوده است.
خيام نه تنها اصلاحكننده گاهشمار ايران بود بلكه نقشش در حل معادلات درجه سوم و مطالعاتش درباره اصل پنجم اقليدس نام او را به عنوان رياضيداني برجسته در تاريخ علم ثبت كرده است.
"رساله في البراهين علي مسايل الجبر و المقابله، رساله في شرح ما اشكل من مصادرات اقليدس، رساله مشكلات الحساب" در رياضيات و "ميزان الحكمت" در فيزيك و "لوازمالمكنت" در دانش هواشناسي و "نوروزنامه" در تاريخ و ادبيات ايران باستان و رسالاتي چند در حكمت و فلسفه از جمله آثار خيام به شمار ميروند.
اين دانشمند رياضيدان، اخترشناس، فيزيكدان. موسيقي شناس، فيلسوف و اديب مسلمان ايراني در سال ۵۱۷هجري قمري در نيشابور وفات يافت.
۲۸ارديبهشت ماه روز بزرگداشت خيام ناميده شده است.
