داخلي. اجتماعي. مسكن.
شهرستان آستارا در شمال گيلان كه روزگاري به داشتن بامهاي سفالي قرمز رنگ شهرت ملي و حتي جهاني يافتهبود،به آرامي با اين پوشش بيهمتا خداحافظي ميكند و ديگر هيچ كس تمايلي به استفاده از آن با وجود مزيتهاي بيشمار زيست محيطي ندارد.
بيرونقي و عدم استقبال از اين پوشش سنتي چنان است كه تمام كارگاههاي محلي توليد اين نوع پوشش در طول يك دهه گذشته تعطيل شده و ديگر نميتوان حتي براي نمونه تعدادي از اين سفالها را تهيه كرد.
آخرين دوره استفاده گسترده از سفال به موج وسيع ساخت و ساز بناهاي دو طبقه در دهه نخست پس از انقلاب بازمي گردد اما اكنون با موج آپارتمانسازي در آستارا كه جايگزين آن بناها ميشوند، تنها از پوشش آزبست ( معروف به ايرانيت ) استفاده ميشود.
براساس بررسيهاي بعمل آمده هماكنون در روستاهاي آستارا تنها چند پيرمرد براي برخي مشتريان محدود خود به ساخت ظرفهاي سفالي آشپزي اقدام ميكنند.
مهمترين عامل كاهش تمايل به استفاده از اين پوشش بهگرانشدن چوب و هزينه بالاي زيرسازي نصب سفال بازميگردد.
زيرسازي سفال در فاصلههاي ۳۰سانتي انجام ميشود و با توجه به زيرسازي ۸۰سانتي آزبست، هزينه بالايي را طلب ميكند.
هر چند بهاي خود آزبست در مقابل سفال ارزانتر ميباشد اما نبود عايق حرارتي آن در دراز مدت هزينههاي بالاي مصرف انرژي را به خانوارها تحميل ميكند و صرفه جويي مقطعي خانوارها را از بين ميبرد.
در آستارا زماني حدود ۵۰كارگاه توليد سفال وجود داشت اما كاهش مصرف به چنان شرايطي رسيده است كه در هنگام تخريب بناهاي كهنه، تمام سفالها كه امكان استفاده مجدد را دارد، شكسته ميشود و هيچ كس خريدار آنها نيست.
سفال قرمز آستارا از نوعي گل رس موجود در كوهپايههاي اين شهرستان توليد ميشد اما سختگيري مسولان اراضي دولتي يكي ديگر از عوامل سختي ادامه حيات اين صنعت زيباي دستي شد.
مسولان اداره جهاد كشاورزي آستارا ميگويند:تا چند سال پيش صنايع روستايي اين وزارت خانه امور كارگاههاي سفالپزي را تحت پوشش داشتند اما با تاسيس سازمان ميراث فرهنگي و صنايع دستي ديگر مسوليتي در اينباره ندارند.
به گفته دستاندركاران تاكنون هيچ طرح خاصي براي حمايت از اين صنعت در آستارا اجرا نشده است.
مهمترين و شايد تنها حمايت اداري از اين صنعت به بخشنامه فرمانداري آستارا در اواسط دهه ۷۰در الزام دستگاههاي اداري به استفاده از پوشش سفال بود اما در هرحال اين اقدام فاقد ضمانت اجرايي لازم بود و به فراموشي سپرده شد.
كارشناسان ساختمان در آستارا ميگويند احياي اين پوشش در آستارا در گرو ايجاد جاذبههاي اقتصادي مانند بزرگتر كردن اندازه قالب و همكاري سازمان جنگلها و مراتع در تسهيل برداشت گل رس از معادن كوهپايهاي است. ك/۳ /۶۱۷ /۷۱۰۵/۵۰۶
