اجتماعي
در پي ناله‌ها به اتاقك‌ها سر مي‌كشد، تا آرامش خود را با دردمندان تقسيم كند و با نوشدارويي، لحظه‌اي از دردشان بكاهد و خوابي بدون درد را مهمان چشم هايشان كند.

گرچه به تصور بسياري، او نيز همچون هزاران انسان ديگر، در پي مزد و مواجب ، وظايف روزمره‌اش را انجام مي‌دهد، اما او پرستاري است كه نه با جسم كه عشق و محبت، خود را نيز به كار مي‌گيرد تا زندگي را به بيمارش هديه كند.

تقويم كشور ما پر است از دهها مناسبت‌هاي مختلف، مناسبت‌هايي چون روز پرستار، معلم و خبرنگار كه عده‌اي به بهانه آن گرد هم مي‌آيند، هورا مي كشند، از گروهي تقدير مي‌شود و ديگر هيچ، تا سالي دگر از راه رسد و روز از نو و روزي از نو....

از ابتداي تاريخ، پرستاري به عنوان نوعي از خدمات اجتماعي براي نگهداري و حفاظت از خانواده بود و با تمايل براي سلامتي افراد و اطمينان خاطر براي بيماران آغاز شد.

واژه پرستار به معناي پرستنده؟ غمخوار و حافظ است و در فرهنگ لاتين پرستار از لغت ‪ utricious‬گرفته شده است كه به معناي پروردن، تغذيه كردن و پرورش دادن است.

با توجه به اين معنا هرگونه مراقبت و مواظبتي كه فردي از فرد ديگر اعم از بيمار يا سالم به عمل آورد، پرستاري ناميده مي‌شود.

پرستاران در جهت پيشبرد، حفظ و بازگرداندن سلامت و پيشگيري از بروز بيماري و تسكين دردها تلاش مي‌كنند.

در اواسط قرن نوزدهم و به سال ‪ ۱۸۵۸‬ميلادي پرستاري بنام فلورانس نايتينگل در دنياي پرستاري قد علم كرد و شيوه پرستاري نوين را ابداع و پايه‌گذاري كرد و انقلابي عظيم در تربيت و آموزش پرستاران ايجاد كرد.

او نخستين فلسفه بر اساس حفظ و ارتقاء سلامت مردم را و نخستين برنامه سازمان يافته آموزش پرستاري را در مدرسه پرستاري در لندن ايجاد كرد.

رهبران پرستاري، اين حرفه را به عنوان يك علم و هنر تلقي كردند. با اين وجود، تعريف حرفه پرستاري به مرور زمان تغيير كرد.

نايتنگل هدف از انجام خدمات پرستاري را قرار دادن بيمار در بهترين شرايط ممكن به نحوي كه طبيعت بتواند اثرات خود را اعمال نمايد، تعريف نمود.

آغاز پرستاري در اسلام با شروع جنگ‌هاي مسلمانان بود كه در اين جنگ ها، هم بانوان خاندان پيامبر (ص) و هم ساير زنان مسلمان در خدمت پرستاري سهيم بودند.

تاريخ پرستاري در اسلام را بايد با پرستاري حضرت فاطمه (س) آغاز كرد. حضرت زهرا (س) از پدر بزرگوارش در جنگ احد پرستاري كرد و با ‪ ۱۴‬تن از زنان مسلمان از زخمي‌ها پرستاري كردند.

ديگر پرستاران صدر اسلام ام عماره - انيسه-، ميمونه، رفيده، تم سلمه، ام عطيه و سرآمد همه آنان حضرت زينب كبري (س) كه از پنج امام در زمان‌هاي مختلف پرستاري كرد.

به همين دليل است كه پرستاران ايران بعد از انقلاب شكوهمند اسلامي روز تولد حضرت زينب (س) را به عنوان روز پرستار براي بزرگداشت مقام وي برگزيدند و همه ساله اين روز را گرامي مي‌دارند.

پرستاري چه به مفهوم مراقبت، مواظبت و كمك به افراد نيازمند و رنجوران جسمي و روحي و چه به لحاظ حرفه پزشكي يعني اجراي صحيح و دقيق دستورات بهداشتي، درماني و مراقبتي افراد بيمار يعني دستيار پزشك، از ديدگاه فرهنگ غني و پر بار اسلام حرفه‌اي مقدس و بسيار پرارزش است.

بنا به استدلال حضرت علي(ع)، حرفه پرستاري شغلي است از نوع فضايل - مستحبات اختياري - و افرادي كه اين شغل را انتخاب مي‌كنند، به ذوق و شوق و علاقه اختياري خود آن را برمي گزينند.

صاحبان حرفه پرستاري، مجهز به زيور علم و دانش هستند و مدتي از دوران حيات خود را در تحصيل علوم به شكل تئوري و علمي و عملي سپري مي‌كنند. لذا به سبب دارا بودن علم، مي‌توانند جزو ميراث داران انبياء و پيروان راستين امامان معصوم (ع) قرار گيرند.

همه مي‌دانند كه پرستاران، بهترين مقطع از دوران سني خود را، كه حدود ‪۲۵‬ تا ‪ ۴۵‬سالگي است، صرف خدمت به بندگان بيمار، رنجور، عليل و نيازمند مي كنند.

به راستي براي اين همه ايثار، چه بها يي قرار شده است .

حرفه پرستاري كه از ديدگاه اسلام يك عمل براي رضاي خدا و وسيله تقرب به اوست، يك عمل اخروي محسوب مي‌شود و اجر و مزد مادي آن مقدار اندكي است.

رسول خدا(ص) مي‌فرمايد: كسي كه روز را شروع كند و هيچ تلاشي براي رفع گرفتاري مسلمين نكند، مسلمان نيست. و پرستاران با انتخاب اين شغل به اين حديث لبيك گفتند.

در روايات آمده است كه عيادت‌كننده مريض تا زماني كه برگردد، در راه بهشت گام برمي دارد. لذا چون حرفه ي پرستاران، عيادت بيمار است، در راه بهشت طي طريق مي‌كنند.

و در حديث ديگر آمده است: كسي كه بيماري را عيادت كند، در رحمت خدا فرو مي رود.

پرستار بايد در انجام وظايفي كه به او محول شده، خود را مسوول دانسته و با آخرين توان ممكن در ايفاي آن بكوشد.

او بايد حدود الهي در محيط كار را بر اساس ضوابط شرعي رعايت كند، نكات بهداشتي را در حوزه عملكرد خود اجرا كند، از نظر زماني و اجراي دستورات دارويي بيمار دقت لازم داشته باشد، از پزشكان در حل مشكلات اورژانس بيماران كمك گيرد و امكانات عملي پزشكي را در شيفت كاري خود فراهم كند.

او بايد مريض را از خود و خود را از براي مريض بداند و احساس كند كه مريض از آن اوست .

اگر پرستار به طبع شغل، خود را براي خدمت به مردم آماده بداند، قطعا با بيمار همان رفتاري را خواهد داشت كه بر خود روا مي‌دارد .

امام صادق(ع) مي‌فرمايد: احب له كما تحب لنفسك و اكره له ما تكره لنفسك.

آنچه را براي خود مي‌پسندي براي ديگري نيز بپسند و آنچه را كه نمي‌پسندي، براي ديگري نيز نپسند.

پرستاري در ايران:
--------------------- در سال ‪ ۱۲۹۴‬هجري شمسي نخستين آموزشگاه پرستاري در ايران گشايش يافت كه دوره آموزشي سه ساله جهت علاقه مندان اين رشته برگزار مي‌كرد.

در سال ‪ ۱۳۱۴‬هجري شمسي در شهرهاي تبريز، مشهد و شيراز آموزشگاهاي پرستاري تاسيس شد و در سال ‪ ۱۳۲۷‬هجري شمسي مدرسه پرستاري دانشگاه شهيد بهشتي و سال ‪ ۱۳۲۸‬هجري شمسي مدرسه پرستاري دانشگاه تهران تاسيس شد و به سرپرستي پرستاران خارجي شروع به كار كرد.

در سال ‪ ۱۳۳۵‬هجري شمسي وزارت بهداري براي تدوين برنامه‌هاي آموزشي پرستاري از كارشناسان بين‌المللي پرستاري استفاده و نخستين كنفرانس بزرگ پرستاري را در تهران برگزار شد.

پس از انقلاب شكوهمند اسلامي ايران با تشكيل شوراي عالي انقلاب فرهنگي، تحولات چشمگيري در عرصه‌هاي مختلف ايجاد شد و تعدادي از مدارس پرستاري به دانشكده‌هاي پرستاري تغيير پيدا كردند و آموزش پرستاري به شكل آكادميك ادامه يافت.

پرستاران همزمان با انقلاب اسلامي و مبارزات مردم با انجام خدمات مستمر خود خدمات ارزنده‌اي به انقلاب و مجروحين ارايه دادند .

همچنين در دوران دفاع مقدس، پرستاران از جمله گروه‌هايي بودند كه حضور مستمري در خطوط مقدم جبهه داشته و هر جا مجروحي بود، پرستاران و كادر امدادي بر بالين وي حاضر بودند. در بيمارستان‌هاي صحرايي و در سخت‌ترين شرايط به كمك مجروحين شتافته و در اين راه شهدا و ايثارگران بسياري تقديم انقلاب كردند.

هم اكنون در ايران پرستاران با مهارت‌هاي روز پرستاري جهان تا مقطع دكتراي پرستاري آموزش مي‌بينند.

غضنفر ميرزا بيگي رييس سازمان پرستاري كشور، خدمات پرستاران را بسيار منحصر به فرد مي‌داند و مي‌گويد: پرستاران حتي در شرايط خاص چون ايام تعطيل مانند روزهاي عادي به ارايه وظايف خود مي‌پردازند.

آنان در بيمارستان ها، درمانگاه ها، مراكز اورژانس و يا در موارد سوانح طبيعي مانند زلزله، سيل، آتش سوزي و يا در جنگ ها، هنگامي كه چشم‌ها به خواب شيرين بسته شده و قلب‌ها به طور آرام مي‌تپد، با چهره مصمم و قلبي مطمئن از شفاي الهي و با صبر و استقامت در مقابل خستگي و بي‌خوابي، با رافت و مهرباني در كنار تخت بيماران حاضر شده و با اجراي دستورات و رفع نيازها، درد دردمندي را تسكين داده و اضطراب دروني بيماري را به آرامش تبديل كرده و بيماران را به شفا و عنايت حق تعالي اميدوار مي‌سازند و فقط مبلغي ناچيز براي گذراندن زندگي خود دريافت مي‌كنند.

ميرزا بيگي متوسط حقوق پرستاران در بخش خصوصي را بين ‪ ۲۵۰‬تا ‪ ۲۸۰‬هزار تومان در ماه و در بخش دولتي بين ‪ ۳۸۰‬تا ‪ ۴۰۰‬هزار تومان اعلام كرد و گفت:
اگر چه اين ميزان حقوق نسبت به سال‌هاي گذشته كمي بهتر شده است، ولي هنوز براي جبران خدمات پرستاران به خصوص پرستاران در بخش خصوصي كافي نيست وي معتقد است كه در بيشتر كشورهاي دنيا ، پرسنل پرستاري ضمن تثبيت شغلي از حقوق بالايي برخوردارهستند و ساعات كاري و برنامه زماني شيفت‌هاي كاري پرستاران به گونه‌اي است كه نيروي كاري حداقل استراحت روزانه بين دو شيفت را داشته باشد.

ميرزا بيگي گفت: متاسفانه در ايران، در آمد يك پرستار حتي به صرف داشتن سابقه كار، به اندازه‌اي نيست كه بتواند چرخ‌هاي يك زندگي را بچرخاند و نيروي پرستار مجبور است براي گذران زندگي به غيراز شيفت محوله به اضافه كار نيز بپردازد.

رييس سازمان نظام پزشكي كشور گفت: اكثر پرستاران مرد در ايران در دو شيفت كار مي‌كنند و هر پرستار زني كه همسر شاغل نداشته باشد براي تامين زندگي خود نياز دارد كه در دو شيفت كار كند.

شناخته نشدن جايگاه مهم پرستاري در جامعه، سختي كار، پايين بودن حقوق، اجبار معيشتي براي كاركردن درچند نوبت كاري و نبود نظام آموزشي متناسب با حرفه مهمترين مواردي است كه پرستاران از آنها به عنوان مشكلات خود ياد مي كنند.

به گفته ميرزا بيگي، در اكثر نقاط دنيا به خصوص در اروپا و آمريكا به ازاي هر تخت بيمارستاني دو نفر پرستار فعاليت مي‌كنند، درصورتي كه در حال حاضر به ازاي هر يك تخت بيمارستاني كمتر از يك نفر پرستار وجود دارد.

در چنين وضعيتي پرستاران فقط در صورتي قادر به انجام وظيفه خطير خود هستند كه به صورت كامل از نظر مالي تامين بوده و فراغت مادي داشته باشند و به همين دليل مايلند تا با ارائه طرح بازنگري خدمات پرستاري، جايگاه خود را متحول كنند.

ميرزا بيگي، رسيدگي به مشكلات پرستاران و تامين خواسته‌هاي منطقي آنان را نيازمند مساعدت تمام دستگاه‌هاي مربوطه است.

رييس سازمان نظام پرستاري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در خصوص