داخلي. اجتماعي. پارچه بافي. صنايع دستي.

پارچه بافي از صنايع دستي است كه با قدمت تاريخي بسيار طولاني در خراسان جنوبي نقش مهمي را در خودكفايي مردم روستاهاي استان ايفا كرده است.

به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي اين صنعت روستايي در حد وسيع و بيشتر درروستاهاي با سابقه استان معمول و مرسوم بوده و اكنون نيز تا حدي رد پاي گذشته را مي‌توان يافت.

در اكثر نقاط استان به رشته پارچه بافي در اصطلاح محلي "تو بافي" گفته مي‌شود و مواد اوليه آن پنبه و نخ پنبه‌اي، نخ ابريشم، كركي، كاموا و كودري است.

پارچه‌هاي ابريشمي به رنگهاي مختلف از جمله ارغواني سير و بنفش و بسيار ريزبافت، به نام "قنابيز" و "والا" معروف بوده و از آن براي تهيه لباس زنانه استفاده مي‌شده است.

از جمله مناطق اين نوع پارچه دهستان "چرمه" از توابع شهرستان سرايان بوده و نيز در بشرويه از توابع شهرستان فردوس علاوه بر پارچه برك، چادر شب هاي بسيار خوبي مي‌بافند.

"مك گرگور" در سفر خود به شهر بشرويه فردوس مي‌نويسد: تنها چيزي كه در اينجا توليد مي‌شود يك نوع پارچه پشمي است كه به آن "برك" مي‌گويند و از كرك بز تهيه مي‌شود.

برك پارچه نرم و گرمي است كه دو نوع دارد و به نوع اعلاي آن "شمشيرك" و به نوع زبرتر آن "برك" مي‌گويند.

همچنين دار توبافي، كل كار، كته، ريسمان كارگاه، پوشالها، نورد، گله يا ورد، شانه، اشكولك، نقشك ها، كنده‌كار يا سرحجله، سرپنجه و ماكو از جمله وسايل مورد نياز براي پارچه بافي سنتي است.

از محصولات پارچه‌بافي سنتي هم انواع حوله دست و صورت و حمام، صافي، جانماز و پارچه براي انواع لباس مردانه و زنانه، چادر شب، روكرسي، دستار، دستمال، لنگي، قطيفه و رو تختي را مي‌توان نام برد.

بافت پارچه سنتي در اين منطقه بيشتر با دستگاههاي دو ، چهار و شش وردي صورت مي‌گيرد بدينگونه كه ابتدا كلاف نخ را مي‌جوشانند تا سفت شود و نان خشك يا آرد را در آب مي‌ريزند و نخ‌ها را مشت مي‌كنند تا ضخيم شود.

بعد از اين مرحله، نخ كلاف را داخل نورد مي‌گذارند تا خشك شود و توسط چرخ دوك ريسي نخ‌ها را به دور ماسوره‌اي از جنس ني مي‌پيچانند و سپس چهار عدد چوب را در قطعه زميني بزرگ مي‌كوبند و نخ‌ها را به صورت مستطيل به دور اين چهارچوب مي‌پيچانند.

در مرحله بعدي نخ‌ها را يك تار يك تار از داخل تيغ عبور داده و دستگاه را وصل مي‌كنند و نخ را توسط ماسوره كه داخل ماكو است از لاي تارها عبور مي‌دهند و با شانه هر رديف نخ را مي‌كوبند و سپس توسط پوشالها، تارها را به صورت زيگزاگ بالا و پايين مي‌برند تا تارها به دور نخ‌ها بپيچد.

پارچه‌بافي در روستاهاي خراسان جنوبي از جمله ميغان، چهار فرسخ، دهنو، رومه، خراشاد، عباس آباد، درح، آسيابان، سلمي، زرگر، تقاب و شهرهاي مود، سربيشه، نهبندان، خوسف و سرايان نيز رواج دارد.

كارشناسان صنايع دستي معتقدند، به دليل اينكه ماهيت صنايع دستي مربوط با كار دستي است، ساماندهي آن نياز به افراد متخصص دارد تا بتوان از اين طريق بازارهاي متعدد و اشتغال ايجاد كرد.

آنان در گفتگو با خبرگزاري جمهوري اسلامي بوجود آمدن ماشين‌هاي صنعتي و خود باختگي نسبت به مظاهر جديد را از جمله علل منسوخ شدن برخي از رشته‌هاي صنايع دستي ذكر كردند.

اين كارشناسان مي‌گويند: اگر ملت ما به عنوان بخشي از هويت خود به موضوع صنايع دستي توجه مي‌كردند و تعصبي درزمينه حيات هنرهاي سنتي مي‌داشتند، اين هنرها امروز وضعيت بهتري داشتند.

آنان بابيان اينكه جوانان ما با مقوله صنايع دستي بيگانه هستند بر توجه نسل جوان به اين صنعت با ارزش به عنوان بخشي از ذخائر فرهنگي تاكيد كردند ك/‪۴‬