داخلي. اجتماعي. شهري. روزشيراز.
همهچيز اينجا در شيراز، شهرعرفان و رازهاي جاويدان،پايتخت فرهنگي ايران زمين ، زيبا و جاوداناست، لهجهشيرين مردمانش،آفتاب پسين دلگشايش، كوچه پس كوچههاي بافت قديم با تمام خانههاي تاريخي، گلهاي بهاري، سعدي، حافظ و باغ جهان نماي آن، همه جايش دلپذير است.
نميشود در ارديبهشت ماه بود و بهارشيراز را ياد نكرد، روز ۱۵ارديبهشت ماه براساس اعلام وتصويب شوراي شهرشيراز، روز شيراز است و ويژه برنامههاي هفته شيراز نيز امروز پايان مييابد.
نميشود از روز شيراز گفت اما مناظرشگرف و زيباي آن را نديد و از دلتنگي براي زيباييهاي اين شهر نگفت.
دلتنگي براي تاريخ نهفته در دل شيراز،دلتنگي شيرينياست،بايد گامهايتان را آهستهآهسته در كوچههاي تنگ و باريك بافت قديم شيراز آنگونه برداريد تا مباداخاطرروح بزرگ پدران ومادراني كهبههزارانسالبعدازخود،مي انديشيدهاند، آزرده شود.
حالا حالاها بايد لابه لاي برگ برگ تاريخ قدمت شيراز بماني تا زيبايي بهار شيراز، رستاخيز رنگهاي بهار باغهاي جهان نما و ارم، خنكاي نسيم شبهاي دروازه قرآن و هواي عطرآگين درختان كوچه گلخون قصردشت شيراز را بتواني با جان دل درهم بياميزي.
يا بايد لهجهشيرازي بلد باشي يا علاقهمند باشي، نميشود پله پله، قدمهايت را در پلكان سنگفرش تاريخي نارنجستان قوام يا خانه زينت الملك بر داري تا آيينه كاري و زيباييهاي خاص اين باغ را ببيني اما شعر معروف سمندري را زمزمه نكني و مطمئن باشي كه از بهار شيراز لذت ميبري.
"بلبل تو كوچا،تو پس كوچا غزل ميخونن ، شعراي ترحافظ ميچكه از سر چنگش عطر گلياس بانسترن، بهار نارنج، هي سر ميكشهاز تو خوناهاي وازو ولنگش." بهارنارنج شيراز، صحنههاي بديع آرامگاه حافظ، سعدي، شاهچراغ، عفيفآباد، دلگشا و بلوار چمران را هيچگاه بدون مناظر تاريخي ارگكريمخاني، مسجدوكيل، عمارت كلاهفرنگي، بازار وكيل و سرايمشير نخواهيد، زيباييهاي شيراز با وجود همه ويژگيهاي منحصربهفرد شيراز است كه معنا مييابد.
آنان كه شيراز قديم دربافت تاريخي اينشهر را ميشناسند، دوست دارند وسعت حدود ۳۷۰هكتاري بافت تاريخي و قديمي شيراز كه درمحدوده مركز و جنوب شرقي اين شهر واقع شده را قدم به قدم طي كنند و نگذارند گذر زمان، تاريخ را از ما عبور دهد.
مهمترين مراكز مذهبي شهر و قسمت عمدهاي از بناها و مجموعههاي با ارزش تاريخي در اين محدوده واقع است كه وجود ۴۰۰اثر باارزش و نيز هشت دروازه و ۱۲مركز محله و چندين محور فرهنگي از دورههاي مختلف، تاريخ اين منطقه را پيش روي ما قرار داده است.
آرامگاه سيبويه، آستانه حرم سيد علاءالدين حسين(ع)، ارگ كريم خان زند ، بقعه بيبي دختران، بازاروكيل، باغ نظر(كلاه فرنگي)، حمام وكيل، خانه منطقي نژاد(موزه آواها و نواها)، خانه سعادت( موزه خاتم)، خانه فروغالملك (موزه هنر مشكينفام) و خانه صالحي ( موزه لباس ) تنها بخش كوچكي از تاريخ و گنج بزرگ پنهان در دل شيراز قديم است.
خانهنصيرالملك، خانه زينتالملوك (موزه تاريخفارس)،سيدتاجالدين غريب(ع)، شاهچراغ (ع)، كليساي ارامنه، مدرسه خان، مسجدهاي جامع عتيق، وكيل، مسجد نو، مشير، نصيرالملك و نارنجستان قوام ازجمله ديگر گوهرهاي تاريخ در بافت قديم شيراز است.
و اما پيشينه و تاريخچه شكلگيري شيراز، نميشود از شيراز گفت اما تاريخش را نگفت، براساس آنچه در ديباچه اقليم پارس آمده، نام شيراز در الواح گلي كه در تختجمشيد كشف شده، مذكور است و معلوم ميشود در دوران هخامنشي يكياز كارگاههاي وابسته به كارهاي ساختماني تخت جمشيد در ناحيه شيراز واقع بوده است.
در دوره ساسانيان نيز از وجود يك آتشكده و يك قلعه در اين محل ذكري شده است.
شهر كنوني شيراز بنا به گفته مورخان و نويسندگان متعدد قديم در سال ۷۴ هجري (۶۹۳ميلادي) بهوسيله محمد( برادر حجاج بن يوسف ثقفي) كه آنزمان والي فارس بود بنا گشت و بتدريج رو به آبادي رفت و جايگزين شهر استخر شد.
تا اينكه درسال ۴۳۷هجري ( ۱۰۴۹ميلادي) ابوكالنجار فرزند عضدالدوله شهر باستاني استخر را كه قرنها مركز سرزمين پارس و داراي بيشاز ۱۵۰۰سال تاريخ پر از حوادث و نشيبوفراز بود، به كلي منهدم گردانيد و مردم آنرا به شيراز كوچ داد.
قديميترين قسمت شهر شيراز نواحي جنوب شرقي و مشرق آن است كه بناي مسجد جامع عتيق نيز در آن قسمت جاي دارد و در دورههاي بعد بتدريج قسمتهاي ديگر از شمال و مغرب بر آن افزوده شده است.
شيراز دردوره كريمخان زند( ۱۱۷۹تا ۱۱۹۳هجري) رونق و آبادي فراوان يافت و هم اينك پس ازطي زمانهاي مختلف،بهعنوان يكياززيباترين شهرها،طنازي هايش را براي جهانيان بر منصه ظهور گذاشتهوكمتر ايراني و غير ايراني را ميتوان سراغ داشت كه نام شيراز جنت طراز را نشنيده باشد.
ورودي شهر شيراز از شمال يعني از سوي اصفهان و تهران، دو كوه روبروي هم قرار دارد و به نام تنگ الله اكبر معروف است.
دروازه قرآن، همين جاست و هم اينك باطراحي زيبايي كه در بخش زيباسازي اين بخش صورت گرفته، به ويژه در كنار آرامگاه خواجوي كرماني كه دراين محل قرار دارد، زيباييهاي منحصربه فردي را پيش روي گردشگران ميگذارد.
درتاريخ ميخوانيم كه همواره بر فراز دروازه قرآن نسخهكلامالله درون اتاق و صندوقي قرار داشتهاست، بناي اصلي دروازه قرآن بناي سنگي قديمي منسوب به عضدالدوله ديلمي بود و نسخه قرآن خط ثلث عالي نيز منسوب به ابراهيم سلطان فرزند شاهرخ تيموري در اتاق بالاي آن قرار داشت.
درسال ۱۳۱۵شمسي براي گسترش راه عبوري در اينمحل، اين بنايتاريخي تخريب شد و چند سال بعد شادروان حسين ايگار بناي كنوني دروازهقرآن را كمي پايين تر از محلدروازه قرآن قديم ساخت و با اين اقدام پسنديده خود، سنت خوب شهر شيراز را احيا نمود.
كمتر اهل دلي را ميتوان در ايران و ساير شهرهاي دنيا پيدا كرد كه يا به شيراز نيامده باشد يا اطلاعاتي از شيراز، عرفان، فلسفه، زيبايي و طراوت و تاريخ اين شهر نشنيده باشد.
مرور شعرهاي شاعران برجستهخود نشانگر اهميتياست كهشيراز ازگذشته تاكنون داشته است.
شيراز كه شهر وفا كوي مردمي است، تنها نه من كه مردم دنيا ستودهاند، به واقع ميتوان اين بيت احمد گلچين معاني را نيز دوباره تكراركرد كه: شيراز شهر عشق و وفا كوي مردمي است، زان رو دلم به جانب شيراز ميكشد.
سعدي اگر در باب اهميت و زيباييهاي شيراز گفتكه " نه لايق ظلماتست بالله اين اقليم، كه تختگاه سليمان بدست و حضرت راز"، حافظ نيز شيراز را بيحظ نگذاشت و در رديف ديگر اشعار مرتبط با شيراز، اينچنين دين خود را در قبال وطن خويش بيان كرد: به شيراز آي و فيض روح قدسي، بجوي از مردمصاحب كمالش.
شيراز همواره برايشاعران غيرشيرازي نيز جالب بوده است، ملكالشعراي بهار ميگويد: هست رازي ازلي در دل شيراز نهان، خرم آن روز كه من بر سر شيراز رسم.
باباكوهي،آرامگاههاي سعدي و حافظ، خواجوي كرماني، چهل تن، هفت تن و تخت ضرابي، چاه مرتاض علي و گنبد عضد، بقعه شاه ميرعلي بن حمزه، شاهچراغ، ارگ كريمخاني، موزه پارس و عمارت كلاه فرنگي كه مزار كريمخان را نيز درون خود جاي داده، مسجد وكيل، حماموكيل، بازار وكيل، مدرسه خان، مسجد نو،بعقه سيد ميرمحمد برادر احمد بن موسي، مسجد جامع عتيق، آستانه سيد علاءالدين حسين، آبشخاتون (خاتون قيامت)،آرامگاه سيبويه، كليسايارامنه، ديوانخانه وحسينيه قوام تنها بخشهاي اندكي از داشتههاي تاريخي شيراز است كه همه بشريت را به سوي خود فرا ميخواند.
نميشود از تاريخ شيراز گفت، اما باغهاي معروف شيراز را فراموشكرد، باغ هايي كه در عين زيباييهاي هر فصل، عمري از تاريخ اين شهر را نيز بر دوش ميكشند، باغهاي جهان نما، تخت، دلگشا، ارم، خليلي، عفيف آباد (باغ گلشن)، نارنجستان و باغ جنت.
باز نميشود از شيراز گفت، اما اطراف شيراز را فراموش كرد، حاشيههايي كه تاريخ سترگ اين سرزمين را همچنان در نام و آثار خود دارند، ازاين جمله مي توان به قصر ابونصر در شرق شيراز، برم دلك، نقش بهرام واقع درگويم و مسجد بردي و پيربناب نام برد.
همهآنان كه حتي براي يكبار بهشيراز آمدهاند، تاييد ميكنند كهخوشا شيراز و وضع بيمثالش و هم اينك شيراز در ۱۵ارديبهشت ماه ، روز شيراز ، با همه جلوههاي بديع خود، همگان را در روز شيراز به سوي خويش فرا ميخواند.
در كنار همه برنامههاي فرهنگي - هنري و اجتماعي شهرداري شيراز درزمينه روز شيراز، بازديد از بناهاي تاريخي - فرهنگي اين شهر نيز در روز شيراز رايگان اعلام شده است.
شهرداري شيراز در نخستين روز هفته شيراز ( نهم ارديبهشت ماه) همايش تجليل از نخبگان شيراز و فارس در عرصههاي مختلف را برگزار كرد و براساس اعلام اين شهرداري، در طول هفته شيراز نيز برنامههاي مختلف فرهنگي با محوريت محله محوري در بوستان ها، مساجد و ديگر نقاط واقع در مناطق ۹گانه شهرداري شيراز برگزار شده است.
برگزارش شبشعر شيراز با حضور شاعران برجسته استان فارس در محل آرامگاه حافظ و همچنين شب شعر با گويش شيرين شيرازي نيز از جمله ديگر برنامههاي اعلام شده از سوي شهرداري براي روز شيراز است.ك/۴
