اقتصاد. كشاورزي. ابريشم
سرپرست مركز تحقيقات كرم ابريشم كشور گفت: پرورش كرم ابريشم در ايران در سالهاي اخير به دليل واردات ارزان قيمت ابريشم به كشور، صرفه اقتصادي خود را از دست داده است.
معينالدين مواج پور روز سه شنبه در گفت و گو با خبرنگار اقتصادي ايرنا با بيان آنكه واردات ابريشم از چين، افغانستان و برخي كشورهاي تازه استقلال يافته از جمله تاجيكستان و اوكراين با قيمت ارزان و كيفيت پايين به صنعت پرورش كرم ابريشم كشور لطمه جدي وارد كرده است، افزود: اين امر سبب شده است توليدكنندگان رغبتي به پرورش كرم ابريشم از خود نشان ندهند.
به گفته وي ، در چهار سال گذشته توليد تخم نوغان در كشور از حدود ۲۰۰ هزار جعبه به ۵۰هزار جعبه كاهش يافته و از ميزان توليد ابريشم خام نيز به همين نسبت كاسته شده است.
اين مقام مسئول سپس ابريشم مورد نياز كشور را براي بافت فرش ابريشمي سالانه حدود يك هزار تن اعلام كرد و گفت: در سالهاي گذشته حدود ۷۵۰تا ۸۰۰ تن از ابريشم خام مورد نياز در داخل كشور توليد و مابقي از طريق واردات تامين ميشد ، اما هم اكنون حجم واردات ابريشم در مقايسه با سالهاي گذشته افزايش و توليد نيز كاهش يافته است.
وي از جمله مشكلات صنعت نوغانداري در ايران را فقدان تشكيلات واحد براي اين صنعت دانست و اظهار داشت: در كشورهايي نظير چين، كره جنوبي و ژاپن اين صنعت زير پوشش يك سازمان و يا تشكيلات واحد است ، اما در ايران فعاليت هاي نوغانداري، صنعت ، بازرگاني و تجارت ابريشم داراي متوليهاي جداگانه است.
مواج پور سپس بر لزوم قرار گرفتن كل زنجيره پرورش كرم ابريشم زير پوشش تشكيلاتي واحد براي هماهنگي در سياستگذاريهاي اين صنعت ، تاكيد كرد.
اين مقام مسئول همچنين از كاهش سطح توتستانهاي كشور در سالهاي اخير از ۱۸هزار هكتار به ۱۲هزار هكتار خبر داد و افزود: بيش از ۸۰درصد توتستانهاي كشور را انواع بومي تشكيل ميدهند و فعاليتهاي اصلاح نژاد در توتستانها همگام با فعاليتهاي اصلاحي در خصوص كرم ابريشم پيش نرفته است سرپرست مركز تحقيقات ابريشم كشور در ادامه با اشاره به وجود افزون بر ۱۱۰تنوع مختلف ژنتيكي كرم ابريشم در اين مركز، گفت: اين مركز مكلف است تخم نوغان اجداد و پايه مورد نياز كل كشور را تامين و توليد كرده و به صورت رايگان در اختيار دستگاههاي اجرايي قرار دهد.
وي با بيان آنكه اين مركز در استان گيلان واقع شده است ، از اين استان به عنوان قطب پرورش كرم ابريشم در كشور ياد كرد و گفت: ۵۵تا ۶۰درصد پيله ابريشم كشور در استان گيلان توليد ميشود.
پرورش كرم ابريشم كه به عنوان فعاليت نوغانداري نام گرفته، با پيشينه ۴۵۰۰ساله در جهان، از ديرباز در كشور ما رواج داشته است . به طوري كه ايران همواره از تاثير اين صنعت بر تعاملات اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و ؟ بهره جسته است.
نوغانداري در ايران تاريخ پر فراز و نشيبي را پيموده كه دوره فراز آن را عهد صفويه و فرود آن را عهد قاجاريه شاهد بوده است.
در واقع به لحاظ اقتصادي و فرهنگي، كرم ابريشم رنسانس هنر و صنعت آسيا را پايهگذاري كرد.
در ايران كرم ابريشم از آن چنان اهميتي برخوردار بود كه جمشيد ( پادشاه هخامنشي) رواج و توسعه پرورش كرم ابريشم در ايران را بخشي از اقدامات مهم خويش ميشمرد يا اينكه در قرون اخير بخش عظيمي از نوشتههاي غربيها در مورد ايران طي سده نوزدهم به ابريشم (ابريشم گيلان) اختصاص يافته است.
برخي از مورخان معتقدند ايران منشا توليد ابريشم زرد بوده است.
اوج توليد ابريشم در ايران به ۴۰۰سال قبل و عهد صفويه باز ميگردد كه در آن زمان توليد ابريشم خام كشور به ۳۰۰۰تن در سال ميرسيد ، اما با بروز بيماري پبرين اين ميزان توليد كاهش يافت كه اين آفت تا زمان پيروزي انقلاب اسلامي ايران در سال ۱۳۵۷به همان صورت باقي ماند اما با توجه به اهميت نوغانداري و صنعت ابريشم دولت با تاسيس شركت سهامي پرورش كرم ابريشم ايران در سال ۱۳۵۸به حمايت از توسعه اين صنعت و حرفه بافت فرش به عنوان راهكاري براي توسعه سطح زندگي و وضعيت اقتصادي - اجتماعي مردم و به ويژه روستاييان همت گمارد.
ميانگين توليد پيله تر ۲۵كيلوگرم در هر جعبه است كه در سالهاي اخير با انجام پروژههاي اصلاح نژادي كرم ابريشم و بهبود فناوري پرورش و برنامه هاي آموزشي، ترويجي تا ۲۷كيلوگرم در هر جعبه افزايش يافته است.
اكنون اين صنعت با اشتغال ۸۰هزار خانوار ايراني و با وجود افت كمي نسبت به دوران شكوفايي اين صنعت در گذشته، روند رو به رشدي را با اجراي پروژهها و طرحهاي مركز تحقيقات كرم ابريشم در بهبود تكنولوژي اصلاح نژاد كرم ابريشم، اصلاح توت و توليد تخم نوغان در پيش گرفته كه اميد است با اتخاذ سياستهاي صحيح در بخش صنايع وابسته به ابريشم در كشور از جمله صادرات فرش ابريشمي دستباف، راه اندازي صنايع حريربافي، ايجاد بازار مصرف منسوجات ابريشمي در داخل و تلاش در جهت دستيابي به بازارهاي جهاني مصرف كالاهاي ابريشمي اين روند سرعت بيشتري پيدا كند.
قلمرو وسيع نوغانداري در كشور و قابليتهاي بالقوه توسعه اين صنعت، لزوم برنامه ريزيها ي مدون و هدفمند را در قالب برنامههاي توسعه ملي ضروري مينمايد.
در همين راستا واحد مطالعات و بررسيهاي نوغانداري شركت سهامي پرورش كرم ابريشم ايران از ابتداي سال ۱۳۸۳از آن شركت منفك و وظايف آن به سازمان ترويج، آموزش و تحقيقات كشاورزي واگذار شد و تحت عنوان مركز تحقيقات كرم ابريشم تغيير نام يافت.
اين مركز تلاش دارد ضمن ارايه طرحها و پژوهشهاي نو و پيشرو در زمينه توت، پرورش و اصلاح نژاد كرم ابريشم، صنايع ابريشم، اقتصاد و مديريت و بيوتكنولوژي در نوغانداري و فناوريهاي نوين كرم ابريشم جايگاه واقعي اين صنعت را در كشاورزي كشور احيا كند.
