داخلي. اقتصادي. منابعطبيعي. سفررياست جمهوري.
تعداد دامدار، عدم اعمال روشهاي علمي، نبود دانش فني مجريان طرحهاي مرتعداري و قوانين و مقررات بهنگام، تشكيلات غيرمنسجم سازماني و محدوديت- هاي طبيعي نظير سيل، خشكسالي، آفت و بيماريها از ديگر عوامل تخريب مراتع است.
در راستاي مديريت مرتع، اولين اقدام مميزي مراتع است كه با هدف شناسايي تعداد دامداران و تثبيت آنها صورت ميگيرد و براساس آن بمنظور رعايت تعادل دام و مرتع تعداد دام و مدت زمان چرا مشخص و پروانه چرا صادر ميگردد.
گام ديگر براي مديريت مراتع تهيه و اجراي طرحهاي مرتعداري از سوي بهرهبرداران است كه تا پايان سال گذشته ۲۵۰طرح مرتعداري در كل مراتع استان تهيه، مصوب، اجرا و واگذار شده است.
ميزان دام موجود در مراتع يك ميليون و ۴۹۲هزار و ۱۹۲واحد دامي و تعداد دام مجاز مراتع استان ۷۲۸هزار و ۷۰۱واحد دامي است.
همچنين بوتهكاري، ذخيرهنزولات آسماني، بذركاري، كودپاشي، احداث آبشخوار، آب انبار و بندخاكي از اقداماتي است كه در جهت اصلاح، احيا و تامين آب شرب مراتع استان با مشاركت دامداران انجام شده است.
در مراتع استان گلستان ۴۰۰هزارهكتار اراضي شور و قليا وجود دارد كه از اين ميزان ۱۵۰هزار هكتار اراضي شور است.
اين اراضي شور و قليا از شمال به نوار مرزي تركمنستان، از غرب به درياي خزر، از جنوب به اراضي گرگانرود و از شرق به داشليبرون و چپرقويمه گنبد متصل ميشوند كه بدليل شرايط توپوگرافي، وجود هرزآبهاي شور و تلخ، پسروي درياي خزر و تبخير و تعرق در اين منطقه بوجود آمدهاند.
معروفترين گياه اين اراضي "هالك نموم" بوده وگياهان ديگري چون "سالسون، الروپوس، سالي كورنيا، هالستاخيس و پلانتاگو" هم در آنجا ميرويد.
پوشش گياهي موجود در اراضي شور باعث تثبيت خاك، جلوگيري از روان آب (سيل) و قسمتي از آنها براي تعليف دام استفاده شده و ميزان توليد علوفه اين اراضي در سال بين ۹۰تا ۱۲۰كيلوگرم در نوسان است.
تاكنون ۲۸شركت تعاوني مرتعداري با يكهزار و ۳۱۵عضو در مراتع استان گلستان شكل گرفته است.
از آنجايي كه اغلب مراتع استان در شرق واقع شدهاند، لذا ۱۶شركت در گنبد، ۹شركت در كلاله و بقيه در آققلا، گميشان، عليآبادكتول و آزادشهر تاسيس شدهاند.
هدف از تشكيل اين شركت، مشاركت دامداران در امر اصلاح احيا مراتع و كمك به دامداران در جهت رفع نيازهاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي دامداران و نيز واگذاري هرچه بيشتر امور به بخش خصوصي ميباشد.
تمام اين شركتها زير پوشش اتحاديه تعاونيهاي مرتعداري استان قرار دارند.
تاسيس انجمن صنفي مرتعداران استان در دست اجراست، در حال حاضر اين انجمن در استان مركزي (اراك) آغاز به كار كرده و در سه استان ديگر نيز كارهاي اداري و مقدماتي آن انجام شده است.
در استان گلستان نيز در حال پيگيري تشكيل اين انجمن بوده و تا سال آينده به استناد ماده ۱۳۱قانون كار تاسيس ميشود.
حمايت از حق و حقوق بهرهبرداران مراتع، لزوم تشكيل واحدي غيرانتفاعي در چارچوب مقررات براي حمايت از مرتعداري به عنوان شغل، ارتقا نظام بهرهبرداري از مراتع، افزايش قدرت چانهزني با دستگاههاي اجرايي، تمركز سرمايههاي اجتماعي و ساير موارد از جمله اهداف تشكيل اين انجمن ميباشد.
تشكيل ۱۲۹فقره پرونده تخريب و تصرف از اراضي جنگلي و مرتعي استان به ميزان ۸۰هزار هكتار از ديگر اقدامات اين مجموعه بوده كه تعداد پروندههاي تخريب و تصرف به تفكيك براي جنگل ۵۸فقره و مرتع ۷۱فقره ميباشد.
در اين ارتباط بدون بيان آماري از ميزان تخريب اراضي جنگلي و مرتعي استان، اعلام شده است كه ميزان تخريب و تصرف اراضي مرتعي در بخشي از سال ۸۶افزايش داشته و بيشتر عرصههاي جنگلي بوده است.
دليل عمده تخريب و تصرف عرصههاي مرتعي و همچنين جنگلي، عوامل اقتصادي و اجتماعي است كه منجر شده مردم براي دستيابي به درآمد و امرار معاش به اين عرصهها روي بياورند.
از سوي ديگر فقر فرهنگي مردم و عدم آگاهي آنها نسبت به اهميت منابع طبيعي و نيز دسترسي به درآمدهاي سهلالوصول از دلايل ديگر اين تخريبها و تصرفات عنوان ميشود.
چراي زودرس و نابهنگام، پايكوبي و لگدمال شدن و فشردگي خاك از سوي دامداران و بهرهبرداري نادرست و درازمدت از اين اراضي از دلايل ديگر اين تخريبها ميباشد.
ساختار كهن توليد و اعمال نشدن روشهاي علمي، نبود صلاحيت فني مجريان طرحهاي مرتعداري و قوانين و مقررات به هنگام و نيز بلاياي طبيعي نظير سيل، خشكسالي، آفت و بيماريها از ديگر عوامل تخريب اراضي مرتعي استان است.
همچنين طي چند سال اخير به منظور حفاظت و صيانت از جنگلها و مراتع استان و پيشگيري از وقوع جرم، تمام مسايل مبتلابه مربوط به منابع طبيعي در دادگستري كل استان بررسي و راهكارهايي در اين زمينه پيش بيني شده است.
عمدهترين تخريبها و تصرفات عرصه جنگلي و مرتعي در جنگلها و مراتعي كه خارج از طرحهاي جنگلداري و مرتعداري هستند، اتفاق ميافتد.
منابع آگاه در منابع طبيعي بر ضرورت آگاهي از حفظ، احيا، توسعه و بهره برداري از اين مواهب خداداداي براي زندگي بهتر تاكيد ميكنند.
جنگلها و مراتع كاركردهاي وسيعي از جمله تلطيف آب و هوا، جلوگيري از فرسايش خاك و روان آبها، ذخيرهسازي نزولات جوي، توليد نهال و علوفه دارند كه در صورت تخريب و نابودي آنها چرخه حيات طبيعت و انسان مختل ميشود.
كاركردهاي منابع طبيعي براي مديريت پايدار فراوان بوده كه با اطلاع رساني اهميت منابع طبيعي بايد گسترش و ارتقا يابد.
توليد اكسيژن، جذب كربن، حفظ آب و خاك از جمله كاركردهاي جنگلها و مراتع است و استان گلستان مينياتوري از ايران است كه گوناگوني اقليمي آن تنوع پوشش گياهي را هم بدنبال دارد.
وجود اراضي لسي در استان از جهت حاصلخيزي فرصت مناسبي است اما اگر مديريت پوشش گياهي خوبي بر آن صورت نگيرد بسيار فرسايش پذير خواهد بود.
گلستان از نظر گردشگري (اكوتوريسم) دومين استان كشور بعد از لرستان اعلام شده و حيات بشر در گرو حفظ تنوع زيستي است.
شرايط اقتصادي و اجتماعي از عوامل تخريب جنگلها ومراتع است و با رشد اقتصادي، دستاندازي به طبيعت كاهش مييابد.
حفظ، احيا، توسعه و بهرهبرداري از جنگلها و مراتع از وظايف اصلي اداره كل منابع طبيعي گلستان ميباشد.
طرح مميزي و تفكيك مستثنيات، حفاظت و حمايت از جنگلها و مراتع، تهيه طرح جامع حوزههاي جنگلي شمال، ساماندهي و خروج دام از جنگل، جنگلكاري و توسعه جنگل، نظارت بر طرحهاي جنگلداري استان و بهبود و اصلاح مراتع از طرحهاي بزرگ منابعطبيعي ميباشد.
در سفر اول رياست جمهوري به استان گلستان در سال ۸۴اداره كل منابع طبيعي گلستان مصوبهاي نداشت اما براي سفر دوم رييس جمهوري مصوبه سيل در دستور كار قرار دارد كه براساس آن استانداران سه استان "خراسان رضوي، سمنان و گلستان" بايد اولويتهاي اجراي اين پروژه را تعريف كنند.ك ۴ ۵۷۹ /۶۰۱/۷۴۶۴/۵۰۶
