كليات
باكو - ادامه بخش نخست ...
كار استخراج نفت از ميدان نفتي گونشلي جمهوري آذربايجان واقع در درياي خزر اوايل ارديبهشت ماه سال جاري از سوي كنسرسيوم شركتهاي نفتي خارجي به پيمانكاري بريتيش پتروليوم (بي .پي) آغاز و طبق گزارش دفتر نمايندگي بي.
پي استخراج نفت از اين ميدان به ۳۲۰هزار بشكه در روز خواهد رسيد.
طبق گزارش اين منبع ، مجموع حجم استخراج نفت در سال جاري توسط كنسرسيوم شركتهاي نفتي خارجي درقالب طرح بهره برداري از ميادين آذري - چراغ و گونشلي نزديك به يك ميليون بشكه در روز خواهد رسيد.
قرارداد بهره برداري ميادين آذري - چراغ و گونشلي ميان جمهوري آذربايجان و ۱۱شركت نفتي خارجي به پيمانكاري بي.پي در ماه سپتامبر سال ۱۹۹۴ميلادي به مدت ۳۰سال امضا شده است .
نخستين محموله نفت درقالب اين طرح درماه نوامبر سال ۱۹۹۷ميلادي استخراج شد كه در حال حاضر توسط خط لوله باكو - تفليس - جيهان به بازارهاي جهاني صادر ميشود.
ميادين آذري - چراغ و گونشلي در ۱۲۰كيلومتري شرق ساحل باكو در درياي خزر واقع است .
طبق آمار واحد مطبوعاتي شركت دولتي نفت جمهوري آذربايجان ، اين كشور در سال ۲۰۰۷ميلادي همچنين بيش از ۹ميليارد و ۱۳۱ميليون مترمكعب گاز طبيعي از منابع خود استخراج كرده كه پنج ميليارد و ۲۲۰ميليون متر مكعب آن از سوي اين شركت و بقيه از سوي كنسرسيوم شركتهاي نفت خارجي فعال دراين كشور استخراج شده است .
براساس اين گزارش ، جمهوري آذربايجان افزايش حجم استخراج گاز طبيعي در بزرگترين ميدان گازي اين كشور به نام شاه دنيز را در سال جاري ميلادي به هشت ميليارد متر مكعب برنامه ريزي كرده است .
طبق عمليات اكتشافي صورت گرفته ذخاير گاز طبيعي ميدان شاه دنيز يك تريليون و ۲۰۰ميليارد مترمكعب برآورد شده است .
بااين حال كارشناسان مربوطه معتقدند كه ذخاير نفت دربرخي ميادين جمهوري آذربايجان رو به كاهش است .
خبرگزاري غير دولتي توران پيشتر در گزارشي اعلام كرد كه ميزان استخراج نفت از ميدان نفتي چراغ، بزرگترين ميدان نفتي جمهوري آذربايجان رو به كاهش گذاشته به طوري كه ميزان متوسط استخراج روزانه نفت در اين ميدان در اوايل سال گذشته ميلادي بيش از ۱۴۶هزار بشكه بوده كه اين ميزان در اواخر همين سال به ۱۱۹هزار بشكه در روز كاهش يافته است .
عمليات بهره برداي از اين ميدان نفتي ماه نوامبر سال ۱۹۹۷ميلادي آغاز و تاكنون ۵۸ميليون تن نفت از آن استخراج شده است .
كارشناسان اقتصادي معتقدند ضمن اينكه كاهش ذخاير نفتي درآينده اين كشور را با بحران مواجه خواهد كرد ، وابستگي شديد به نفت نيز يكي از معضلات و تهديدات پيش روي اقتصاد جمهوري آذربايجان محسوب ميشود.
بانك توسعه و مرمت اروپا درباره پيامد منفي وابستگي شديد اقتصاد جمهوري آذربايجان به نفت هشدار داد.
درگزارش سالانه اريك برگلوف اقتصاددان ارشد اين بانك آمده است : وابستگي جمهوري آذربايجان به درآمدهاي نفت بيش از پيش افزايش يافته و اين روند عواقب منفي و نامطلوبي بر اقتصاد اين كشور در شرايط احتمال بحران انرژي درجهان دارد و به اين دليل باكو بايد به توسعه عرصههاي غيرنفتي توجه جدي كند.
وي افزود: علاوه براين ، افزايش بيرويه و بيش ازپيش هزينههاي دولتي جمهوري آذربايجان براي ثبات مالي اين كشور خطرناك بوده و اين درحالي است كه حجم استخراج نفت جمهوري آذربايجان از سال ۲۰۱۳ميلادي رو به كاهش خواهد گذاشت .
اين اقتصاددان بانك توسعه و مرمت اروپا تاكيد كرد:براي توسعه پايدار اقتصاد جمهوري آذربايجان اصلاح برخي عرصههاي اقتصادي به خصوص در بخش انرژي برق ، اقدام ضدانحصاري و مهار تورم ، تدوين برنامه دراز مدت ، استفاده درست بودجه دولتي ، ايجاد شفافيت لازم در اقتصاد و امور مالي ضروري است .
گزارش شبكه تلويزيوني آينس نيز حاكيست ، طبق پيش بيني دولت جمهوري آذربايجان ، وابستگي اين كشور به درآمدهاي نفتي همچنان سير صعودي دارد.
در اين حال برخي كارشناسان اقتصادي جمهوري آذربايجان درباره افزايش تورم در اين كشور هشدار ميدهند.
قباد عباداوغلي رييس مركز تحقيقات اقتصادي جمهوري آذربايجان متوسط ميزان تورم اين كشور در سال ۲۰۰۷ميلادي را ۲۲/۵)بيست و دو و نيم )درصد ذكر كرد.
وي دلايل اصلي افزايش تورم در جمهوري آذربايجان را سبقت حجم پول نقد بر آهنگ رشد در بخش توليد محصولات غيرنفتي در اقتصاد، تاثير منفي اقتصاد زير زميني ، سياست ناكارآمد سرمايهگذاري و وجود انحصارگري در امور واردات ذكر كرد.
اين اقتصاددان سرشناس جمهوري آذربايجان پيش بيني كرد كه ميزان تورم در اين كشور طي سال ۲۰۰۸ميلادي به ۳۰درصد افزايش يابد و حجم پول نقد نيز با رشد ۸درصدي در بخش محصولات غيرنفتي به ۷۰درصد برسد.
عباد اوغلي ابراز عقيده كرد كه دولت جمهوري آذربايجان براي مقابله با اين وضعيت نابسامان در اقتصاد كشور بايد در خصوص اقتصاد زير زميني ، تكميل سيستم گمرك ، جلوگيري از افزايش قيمتها توسط انحصارگران و انجام سياست كارآمد سرمايهگذاري اقدام جدي صورت دهد.
وي همچنين تاكيد كرد در كنار اين اقدام، دولت بايد براي توسعه توليدات غير نفتي در كشور تلاش كند.
روزنامه اخو نيز با درج مطلبي درباره پيامد نامطلوب افزايش وابستگي اقتصاد جمهوري آذربايجان به درآمدهاي نفتي هشدار داد و نوشت: بر اساس گزارش بانك توسعه و مرمت اروپا سه چهارم توليدات داخلي اين كشور به صنعت نفت مربوط ميشود و در بخشهاي ديگر تحرك كمتري ديده ميشود.
گزارش اين منبع خبري افزود : اين وضعيت ضمن افزايش آسيب پذيري اقتصاد جمهوري آذربايجان از نوسانات قيمتها در بازار نفت جهان، تهديدي براي ثبات اقتصادي كشور تلقي ميشود.
در اين حال ائتلاف تشكل اجتماعي تامين شفافيت در صنايع معدني جمهوري آذربايجان معتقد است كه درآمدهاي نفتي اين كشور همچنان تحليل ميرود.
در گزارش ائتلاف مذكور آمده است در حالي كه استخراج نفت و گاز جمهوري آذربايجان بيش از پيش رو به افزايش بوده در مقابل درآمدهاي لازم حاصل نمي شود.
اين گزارش افزود : تقسيم درآمدها از بابت نفت به نفع جمهوري آذربايجان نبوده و بيشتر كنسرسيوم شركتهاي خارجي فعال در جمهوري آذربايجان از آن سود ميبرند.
ائتلاف تشكل اجتماعي تامين شفافيت در صنايع معدني جمهوري آذربايجان اعلام كرد: در وضعيت فعلي ميزان درآمدهاي مالياتي ازبابت استخراج نفت بيش از دو برابر ميزان صادرات نفت است .
در تشريح اين گزارش آمده است : در سال ۲۰۰۶ميلادي از محل درآمد شركت هاي فعال در امر استخراج نفت جمهوري آذربايجان يك ميليارد و ۱۰۰ميليون دلار ماليات وصول شده در حالي كه از بابت صادرات نفت در مجموع ۵۲۳ميليون دلار درآمد حاصل شده است .
ائتلاف مذكور همچنين معتقد است كه درآمدهاي نفتي جمهوري آذربايجان به طور ثمربخش و بهينه هزينه نميشود.
