سياسي. فلسطين. اشغال. 60.

فلسطينيان امسال، مراسم شتصتمين سالگرد اشغال سرزمينشان بدست صهيونيست هاي غاصب را كه به يوم النكبه معروف است، در حالي برگزار خواهند كرد كه شعار حق بازگشت هيچ جايگزيني نداردرا به عنوان شعار محوري خود برگزيده اند.

در حالي كه بيش از ‪ ۶۰‬سال از فاجعه نكبت بار اشغال فلسطين و غصب حقوق مسلم يك ملت در زمينه تعيين حق سرنوشت و برخورداري از ميهني داراي حق حاكميت و تماميت ارضي مي‌گذرد، پيامدهاي اسف بار اين فاجعه همچنان گريبانگير مردم فلسطين است. هم اكنون كه بيش از سه چهارم ملت فلسطين در تبعيد بسر مي‌برند،جهان با بزرگترين مسئله آوارگي و پناهندگي و عدم عزم جدي براي حل ريشه‌اي و اساسي آن رو به روست.

**حقايق و آمار
در سال ‪ ،۱۹۴۸‬دولت جعلي اسراييل با توسل به زور، ‪ ۷۸‬درصد از مساحت تاريخي سرزمين فلسطين را به اشغال در اورد و ‪ ۸۵‬درصد ساكنان مناطق فلسطيني در همين تاريخ از خانه و كاشانه خود آواره و ‪ ۱۵‬هزار فلسطيني نيز كشته شدند همچنين در اثر پيامدهاي جنگ سال ‪ ۱۹۶۷‬و اشغال قسمت بيشتري از خاك فلسطين توسط اسراييلي ها، حدود ‪ ۹۵۰‬هزار نفر و نيز در نتيجه تخريب منازل و ساخت و سازهاي غيرقانوني در بخش‌هاي فلسطيني، حداقل ‪ ۵۷‬هزار فلسطيني در كرانه باختري آواره شدند كه در اين ميان، ساخت ديوار حايل مسبب آوارگي بيش از ‪ ۱۵‬هزار نفر بوده است.

با تداوم سياست‌هاي تجاوزكارانه اسراييل و غصب اراضي فلسطيني، فشارهاي مستقيم يا غير مستقيم به فلسطيني‌ها براي ترك منازل خود، روز به روز به تعداد اين آوارگان افزوده مي‌شود.

براساس آمار و ارقام سرويس مركزي آمار فلسطين، در سال ‪ ،۲۰۰۷‬بيش از ‪۷‬ ميليون پناهنده و آواره فلسطيني در جهان زندگي مي‌كنند كه پيش بيني مي شود تعداد آنها در سال ‪ ۲۰۲۶‬به ‪۱۲‬ميليون نفر بالغ شود.

هم اكنون تنها حدود ‪ ۴/۵‬ميليون نفر از اين فلسطيني‌ها ي آواره در آژانس امداد و كمك رساني به پناهندگان فلسطيني موسوم به آنروا، ثبت نام كرده اند.

در حال حاضر بيش از ‪ ۷۵۰‬هزار آواره ثبت نام شده توسط آنروا در كرانه باختري و يك ميليون نفر از آنان در نوار غزه سكونت دارند. به اين ترتيب بيش از ‪ ۲‬و نيم ميليون نفر از آوارگان فلسطيني در اردوگاههاي موجود در اراضي فلسطين اشغالي ‪ ،۱۹۶۷‬اردن، سوريه و لبنان زندگي مي‌كنند كه در اين ميان اردن ميزبان تعداد بيشتري از آوارگان فلسطيني است.

** مباني حق بازگشت
حق بازگشت به عنوان يك حق اوليه و مسلم آوارگان جنگي مبنايي كاملا حقوقي و شناخته شده دارد و مصوبات بين‌المللي از جمله قطعنامه ‪ ۱۹۴‬مجمع عمومي سازمان ملل و قطعنامه‌هاي ‪ ۲۴۲‬و ‪ ۳۳۸‬شوراي امنيت نيز مويد آن است. علاوه بر اين حق بازگشت در عرف بين‌الملل از جمله در قانون بين‌المللي تابعيت و نيز قانون مربوط به توالي دولت‌هاي پياپي در يك منطقه جغراقيايي خاص، مجموعه قوانين مربوط به شرايط جنگي، حقوق بشر و قانون پناهندگان به رسميت شناخته شده است. با اين وجود اصلي‌ترين متن مورد استناد طرفداران حق بازگشت، قطعنامه ‪ ۱۹۴‬مجمع عمومي سازمان ملل مي‌باشد.

دليل عمده اين اهميت اين است كه قطعنامه مذكور مشخصا در مورد آوارگان فلسطيني بوده و اسراييل مشروط به پذيرش اين قطعنامه به عضويت سازمان ملل درآمده است. همچنين اين قطعنامه در فاصله ‪ ۱۹۴۸‬تا ‪ ۱۳۵ ،۲۰۰۰‬بار به تصويب جامعه بين‌الملل رسيده است.

** حق بازگشت در طرح‌هاي ابتكاري
طي ‪ ۶۰‬سال گذشته، مساله پناهندگي، آوارگي و كوچ دادن فلسطيني‌ها به عنوان يكي از موانع و معضلات اصلي موجود در مسير فرآيند به اصطلاح صلح خاورميانه و همزيستي مسالمت آميز مردم فلسطين با غاصبان اسراييلي مطرح بوده است.

در اين ميان طرح‌هاي ابتكاري متعددي براي حل و فصل اين قضيه ارايه شده است كه هيچ يك حقوق اساسي اين آوارگان را تامين نكرده و در حل زيربنابي اين معضل ناكام بوده است چرا كه براساس قوانين بين‌المللي اين آوارگان از حق بازگشت به سرزمين‌هاي خود و دريافت غرامت لازم برخوردارند.

يكي از دلايل ناكام ماندن طرح‌هاي ابتكاري مربوط به حل مشكل آوارگان، به رسميت نشناختن بازگشت و حتي عدم استفاده از اين واژه در آنهاست. گزينه هايي كه غالبا در اين طرحها مطرح شده‌اند عبارت است از:
الف - بومي كردن پناهندگان در كشورهاي محل زندگي كنوني ايشان بدون در نظر گرفتن تمايل پناهندگان و يا حاكميت كشورهاي مدنظر براي اسكان آنان.

ب - مهاجرت به كشورهاي خارجي كه تعداد پناهندگاني كه توسط اين كشورها جذب خواهند شد، بستگي به كشورهاي مذكور و شروط آنها براي پناهندگي و مهاجران دارد.

ج - انتخاب مناطق تحت حاكميت تشكيلات خودگردان و يا دولت فلسطين براي اقامت دايم بدون در نظر گرفتن ظرفيت اين مناطق و شناسايي حق دخالت اسراييل براي محدود كردن شمار آوارگان براساس ملاك‌هاي امنيتي يا توازن جمعيت شناختي مورد نظر آن.

- تبديل مساله آوارگان به يك مساله انساني و تنها پرداخت غرامت مالي اندك به آنان.

** موضع اسراييل در برابر حق بازگشت
رژيم صهيونيستي با توسل به اين بهانه كه بازگشت آوارگان فلسطيني، باعث به هم خوردن تعادل جمعيت شناختي آن مي‌شود و هويت يهودي اسراييل را از بين خواهد برد در برابر بازگشت آوارگان فلسطيني به زادگاه خود مقاومت مي‌كند و در اين راستا، توجيهاتي را مطرح كرده كه از جمله آنها مي‌توان به طرح مساله يهوديان آواره شده توسط كشورهاي عربي، اسلامي پس از تاسيس اسراييل در مقابل حق بازگشت آوارگان فلسطيني اشاره كرد.

همچنين اين رژيم با توسل به اين بهانه كه مجع عمومي سازمان ملل نمي‌تواند به جز در موارد مالي و بودجه، قطعنامه‌هاي الزام آور تصويب كند، قطعنامه ‪ ۱۹۴‬را رد مي‌كند. به علاوه آنان معتقدند كه چون فلسطيني‌ها شهروند اسراييل محسوب نمي‌شوند بنابراين فلسطيني‌ها را داراي حق بازگشت نمي دانند بويژه اين كه معتقدند حق بازگشت در نظر گرفته شده در كنوانسيون ژنو ، يك حق فردي است نه جمعي.

روند حوادث و حتي نتايج كنفرانس صلح آناپوليس در سال ‪ ۲۰۰۷‬نشان مي‌دهد كه بدون يافتن يك راه حل اساسي براي معضل آوارگان، امكان برقراري ثبات و صلح در خاورميانه وجود نخواهد داشت همچنانكه ساير مسايل حياتي همچون سرنوشت قدس، مرزها و تشكيل دولت مستقل فلسطين و ... نيز در اين راستا از اهميت شاياني برخوردارند. راه حلي كه تنها با به رسميت شناختن حق بازگشت ‪ ۷۵‬درصد از يك ملت كه در تبعيد و آوارگي به سر مي‌برند ميسر خواهد بود.

سيام.‪۱۳۲۴ **۱۰۵۸‬

---> ايرنا.