داخلي. فرهنگي. موسيقي. جشنواره.
موسيقي مقامي مناطق آذرينشين ايران شامل استانهاي زنجان ، اردبيل ، آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي از ديرباز به عنوان يكي از مهمترين شاخههاي موسيقي سرزمين پهناور ايران با لحن و آواي مخصوص خود جلوهگري كرده و با گوش جانهاي شيفته شنيده شده است.
اين موسيقي كه هم ريشه با موسيقي اصيل ايراني است و بسياري از دستگاهها و گوشههاي مشابه با موسيقي ايراني دارد، تاكنون چندان معرفي نشده و موسيقي آذربايجان فقط در حد موسيقي "عاشيقي" در محافل شنيده شده است.
موسيقي مقامي آذربايجان داراي دستگاههاي راست ، شور ، سهگاه ، چهارگاه، همايون، بيات شيراز و شوشتري است و هر كدام از اين دستگاهها داراي شعبهها و گوشههاي مختلفي هستند.
اين موسيقي علاوه بر دستگاههاي اصلي ياد شده داراي چند مقام با حجم كوچك از جمله "قاتار" ، "رهاب" ، "شاهناز"، "بايات كورد" و "دشتي" و نيز چند مقام ريتميك از جمله "حيراتي" ، "آرازباري" ، "منصوريه" ، "سيماي شمس" ، "اووشاري" ، "حيدري" ، "شكسته" ، "قاراباغ شيكستهسي" ، "كسمه شيكسته" و "شيروان شيكستهسي" است.
طي دو روز گذشته حوزه هنري و اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان اردبيل نخستين جشنواره موسيقي مقامي شمالغرب كشور را با هدف معرفي موسيقي اصيل مقامي خطه آذربايجان موسوم به "موسيقي موغام" و نيز شناسايي و معرفي استعدادهاي جوان موسيقي هنري در جامعه و ايجاد تنوع در عرضه انواع محصولات هنري برگزار كرد كه با استقبال كمسابقه مردم هنردوست اردبيل مواجه شد.
در اين جشنواره هنري كه به ياد استاد علي سليمي موسيقيدان فقيد اردبيلي برگزار شد ، ۱۶تن از خوانندگان برگزيده از ميان ۸۶خوانندهاي كه براي بخش مسابقه اين جشنواره اعلام آمادگي كرده بودند ، از چهار استان ياد شده با خواندن آواهايي از موسيقي مقامي به رقابت پرداختند.
"نصرالله ناصح پور" رديف دان برجسته اردبيلي موسيقي ايراني ، "پروفسور توفيق باكي خانف" آهنگساز شهير و "استاد مهلت مسلماوف" نوازنده صاحب نام تار آذري از جمهوري آذربايجان داوري اين جشنواره و مسابقه موسيقي را بر عهده داشتند.
در اين جشنواره "توفيق باكيخانف" موسيقي ايراني و آذربايجان را از يك خانواده دانست و گفت: مراوده اين دو نوع موسيقي در سالهاي گذشته بسيار نزديك و عميق بوده است.
وي استاد علي سليمي موسيقيدان و نوازنده شهير تار آذري را كه از شاگردان پدرش "احمد باكيخانف" بود، به عنوان يكي از استوانههاي موسيقي آذربايجان ذكر كرد و افزود: وي با ساختن آهنگ "آيرليق" ، "حيدربابايه سلام" و "سيزه سلام گتيرميشم" نام خود را جاودانه ساخت.
وي استعداد خوانندگان موسيقي مقامي آذربايجان در ايران را بسيار مطلوب و خواند و گفت: برگزاري اين جشنواره هنري براي كشف اين استعدادها و پرورش آنها بسيار موثر خواهد بود.
وي دوستي بين ايران و جمهوري آذربايجان را ابدي و ريشهدار خواند و بيان كرد: موسيقي مقامي زبان مشترك ما و وسيله همين دوستي است و هر گونه توجه به اين موسيقي به تقويت روابط دو كشور ميانجامد.
"مهلت مسلماوف" نوازنده برجسته تار آذري نيز ايران را كشور برادر جمهوري آذربايجان دانست و گفت: از اين كه نسبت به برگزاري اين مسابقه و جشنواره در اين استان اقدام شده، بسيار خوشحالم و آن را به نفع فرهنگ اصيل اين منطقه ميدانم.
وي استعدادهاي موجود موسيقي در ايران و به خصوص در زمينه موسيقي مقامي آذري در چهار استان آذربايجان شرقي ، آذربايجان غربي ، زنجان و اردبيل را بسيار شگفتانگيز دانست و بر برگزاري اين جشنواره در سالهاي آينده تاكيد كرد.
در اين جشنواره هنري نفرات شركتكننده با خواندن آواهايي در دستگاهها و گوشههاي موسيقي مقامي آذري به اجراي برنامه و به رقابت هنري پرداختند.
در اين مسابقه و جشنواره كه با حضور جمع كثيري از هنرمندان و دوستداران هنر موسيقي در مجتمع فرهنگي و هنري فدك اردبيل و درمدت دو روز برگزار شد، هفت نفر از هنرمندان و خوانندگان موسيقي مقامي آذري كه از ميان ۱۶ خواننده شركتكننده به مرحله نهايي راه يافته بودند ، به اجراي موسيقي پرداختند.
در پايان اجراي روز دوم بخش مسابقه اين جشنواره كه در دو گروه سني بالاي ۳۰و زير ۳۰سال برگزار شد ، در گروه سني زير ۳۰سال "ابراهيم غلامي" از استان آذربايجان شرقي پس از اجراي قطعاتي از موسيقي مقامي آذري در دستگاه راست بعنوان خواننده نخست اين مسابقه معرفي شد و تنديس علي سليمي هنرمند فقيد اردبيلي را دريافت كرد.
در اين مسابقه هنري "عليرضا ارجمندي" از استان اردبيل با اجراي قطعاتي در دستگاه شور به عنوان نفر دوم و "بهمن بصيري" از استان اردبيل با اجراي آواز آذري در دستگاه ماهور به عنوان نفر سوم معرفي شدند.
در گروه سني بالاي ۳۰سال نيز ضمن تقدير از "آقاجان حسين زاده" از استان اردبيل با اجراي آزار سهگاه ، "رامين غزنوي" از استان آذربايجان شرقي به عنوان نفر اول معرفي شد و تنديس علي سليمي اين جشنواره را دريافت كرد.
در اين رقابت هنري همچنين "قاسم وطن خواه" از استان آذربايجان شرقي با اجراي آواز سهگاه زابل و نيز قدرت پورحسن از استان اردبيل با اجراي آواز موسيقي مقامي آذري در دستگاه دلكش به عنوان نفرات دوم و سوم معرفي شدند.
در پايان اين رويداد هنري دو روزه "ودود موذن" خواننده اردبيلي موسيقي مقامي آذري به همراه تار "استاد مهلت مسلماوف" قطعاتي از آواز مقامي آذري در دستگاه شور را اجرا كرد.
استاد علي سليمي كه اين جشنواره به ياد وي برگزار شده از جمله نوازندگان صاحب نام تار آذري و آهنگساز برجسته موسيقي آذربايجان است كه به سال ۱۳۰۱ از پدر و مادري ايراني ، اهل روستاي مهماندوست اردبيل در شهر باكو چشم به جهان گشود.
وي كه خالق آهنگ معروف "آيريليق" است ، موسيقي را در سنين نوجواني نزد "احمد باكي خانف" در شهر باكو آموخت و پس از مهاجرت به ايران ، قطعات و آهنگهاي زيادي را ساخته و اجرا كرد.
استاد سليمي در سال ۱۳۷۶با دنياي فاني وداع گفت.ك/۳
