داخلي. فرهنگي. موسيقي.
از : نيكنام خشنودي
** خبرنگار ايرنا : اركستر ملي ايران در برههاي كوتاه از حضور استاد محمد رضا شجريان بهره مند بود ، در اين برهه كار مشترك استاد شجريان با اركستر ملي آثار بديعي پديد آورد كه اين آثار هم در فرهنگ ايران زمين و هم در كارنامه اركستر موسيقي ملي ماندگار است، چرا اين همكار يادامه پيدا نكرد و چرا اركستر موسيقي ملي از حضور اين استادان بيشتر استفاده نمي كند.
*** فرهاد فخرالديني : در آن برهه كه اركستر در حال شكلگيري بود ما از همكاري دوست خيلي عزيزيم آقاي شجريان كه هنوز هم اين دوستي ادامه دارد بهرهمند شديم و اميد است كه همچنان بهرهمند باشيم ، آن زمان آقاي شجريان ، آقاي تجويدي و آقاي فريدون مشيري همه دور هم بوديم ، آقاي بيژن ترقي هم بود و تعدادي ديگر از دوستان را به خاطر اينكه اركستر راه بيفتد از آنها خواستم كه بيايند ، آنها هم استقبال كردند و اركستر شكل گرفت.
منتهي آقاي شجريان الان مسايل كنسرتهاي خارج از كشور و كنسرتهاي داخل ، كشور را دارد ، مشغله فراوان است ، به اين خاطر نتوانستيم از حضور ايشان بهره مند شويم ، و اركستر ادامه همكاري ايشان را ندارد ، اما همچنان اين صميميت برقرار است ، بدون اينكه كوچكترين خدشهاي به اين صميميت ما وارد شده باشد.
** خبرنگار ايرنا : شما در سالهاي ۵۲تا ۵۸مسووليت اركستر بزرگ راديو را داشتيد ، آيا در آن سالها حضور شما توانست تاثيري بر موسيقي ايراني بگذارد ، تاثيري كه الان هم براي جامعه موسيقي ايراني قابل استفاده باشد.
*** فرهاد فخرالديني : هيچ دورهاي بيتاثير نبوده است ، اين تاثيرات گذاشته شده و الان قابل استفاده است ، بدون ترديد هر دورهاي اثر گذار بوده و قبل از آن هم اثر گذار بوده ، بسياريي از آهنگهايي كه در اين دوران ساخته شده است را ما به عنوان موسيقي ملي ميشناسيم.
ما آن نوع موسيقي را اكنون هم اجرا ميكنيم ، يك آهنگ خوب كه ۵۰سال پيش ساخته شده نبايد بگوييم به درد ۵۰سال پيش ميخورد و مال الان نيست ، چطور هنوز شعر حافظ را پس از گذشت سالها ميخوانيم و لذت ميبريم ، آهنگ هم همينطور است ،اينها تكرار ميشود و به دل مينشيند ، جواني كه الان ۳۰ساله است آهنگ ۵۰سال پيش را نشنيده ،اين آهنگ جزيي از فرهنگ ماست و بايد به آن پرداخت ، بايد روي اين آهنگها كار كنيم ولو اينكه مربوط به گذشته باشد.
هر دورهاي اثر خود را دارد و ميتواند بيشتر اثر گذار باشد ، هميشه آرزو داشتم كه نگذارم آهنگهايي كه در گذشته داشتيم اينها به فراموشي سپرده شود ، بعضي از اينها حتي نت هم نشده است و مردم دسترسي ندارند كه نت آن آهنگ را پيدا كنند و آن را احيا كنند .
حتي مردم نميدانند براي پيدا كردن اين آهنگها بايد به كجا مراجعه كنند ، پس آن سالها هم در موسيقي ما بيتاثير نبوده است ، هم دورهاي كه من در رايو بودم و هم قبل از آن بدون شك اثرگذار بوده است و ميتوان گفت اركستر موسيقي ملي توانسته از اثر دورانهاي گذشته هم برخوردار باشد.
** خبرنگار ايرنا : ميخواستم وارد بحث آهنگسازي روي فيلم بشوم ، شما آهنگسازي فيلمها را از سال ۴۷شروع كرديد ، بعد اين كار متوقف شد و يك توقف ۱۰ساله در آهنگسازي فيلم داشتيد ، چرا اينطور شد.
*** فرهاد فخرالديني : من فيلم شوهر آهو خانم را سال ۴۶آهنگسازي كردم ، اما واقعيت اين است كه آن زمانيكه مشغول نوازندگي در راديو و اركسترها بودم و بعد آهنگساز شدم ديگر فرصتي براي آهنگسازي فيلم برايم باقي نماند، اينها همه مراحلي است كه طي شده است.
از سال ۵۲تا ۵۸رهبر دائم اركستر راديو و تلويزون بودم ، بسيار پر بار بود اين دوران ، به خصوص از نظر آهنگسازي و رهبري اركستر ، از نظر تدريس دروس هم در هنرستان ملي و هنركنده كه الان دانشگاه هنراست فعال بودم ، پس فرصت اينكه به موسيقي فيلم بپردازم نداشتم .
سال ۵۸با خواست خودم از رهبري اركستر راديو ، تلويزيون ملي ايران كناره گيري كردم و تقريبا همين زمانها بود كه دانشگاهها با انقلاب فرهنگي مواجه و تعطيل شد ، پس من فرصت پيدا كردم كه كار ديگري انجام دهم بهترين كار كه ميشد انجام دهم همان آهنگسازي روي فيلم بود و آهنگ سريال سربداران را ساختم.
آقاي نجفي اين آهنگسازي را پيشنهاد كرد و من پذيرفتم ، فقط خواهش كردم كه دست و بال مرا باز بگذارند و لنگم نگذارند ، چون كاري بود كه از نظر پرداختها و امور مالي بايد با اطمينان انجام ميشد كه مطلوب باشد ، خوشبختانه اينطور هم شد ، و با درايتي كه آقاي نجفي داشت نگذاشت كه من مشكل مالي در پرداخت براي اعضاي گروه پديدا كنم از اينجا ميتوان گفت فصل تازه در زندگي من آغاز شد ، بيشتر در اين دوره آهنگسازي فيلمها را انجام دادم.
بعد از اين دوره در دانشگاه تهران و دانشگاهاي ديگر ، دانشجوياني بودند كه دروس مربوط به آهنگسازي را نزد من فرا گرفتند و تفكر شكلگيري اركستر ملي هم از همينجا شكل گرفت.
بالاخره با كمك مسوولان فرهنگي كشور و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ، در اين دوره اركستر ملي شكل گرفت ، آنها مرا هل دادند به سمت تشكيل اركستر موسيقي ملي ايران ، و از ناحيه آنها من پشتيباني شدم ، آنها اصرار داشتند كه اين اركستر شكل گيرد و بچهها هم همه طالب و مشتاق بودند پس اقدام به تشكيل اركستر موسيقي ملي شد كه الان ۱۰سال از آن تاريخ ميگذرد.
** خبرنگار ايرنا : به موضوع محفوظ بودن حقوق مولف وپديد آورندهگان آثار هنري بپردازيم ، متاسفانه شاهد هستيم كه اين آثار در حوزه موسيقي هنوز عرضه نشده ، به صورت غير مجاز تكثير شده و در اختيار همگان است ، شما هم با اين معظل روبرو بوده ايد.
*** فرهاد فخرالديني : با كمال تاسف اين يكي از دغدغهها و مشكلات ما است ، نميدانم چطوراست و ريشه در كجا دارد ، اما لازم است كه همه كمك كند ، قوه قضاييه كمك كند ، مجلس كمك كند ، اين قانون ميخواهد كه قابل پيگيري باشد.
بايد ارشاد كمك كند ، الان هيچ اطميناني نيست ، همانطور كه گفتيد اگر اجرايي در جايي انجام شود ، هنوز اجرا تمام نشده سر از كوچه و بازار در مي آورد ،اين معضل در حوزه سينما هم هست ، آثار سينمايي هنوز اكران نشده در بقاليها هم عرضه ميشود اين خوب نيست و بايد چاره انديشي شود.
البته نشان ميدهد كه مردم اين آثار را دوست دارند، شايد طريقه دست يابي به آثار را بعضي هنوز ياد نگرفتهاند ، من صداي بعضي از آهنگها را روي تلفنهاي همراه ميشنوم .اينكه مردم از آهنگ ملي و ايراني استفاده كنند خوب است ، اما بايد از راه قانوني آن انجام شود.
بايد حقوق مولفين و مصفحين رعايت بشود ،كار مشكلي هم نيست و ارشاد بايد اجراها را سريع با كيفيت و نظارت خوب منتشر كند و حقوق مولفين و مصفحين را با قانون رعايت كند ، اجراي اين كار قانون ميخواهد ،حقوق دان آن را طراحي كند ، آثار نبايد بماند و بيات شود ، بعد از هر كنسرتي اين اثر در اختيار مردم قرار گيرد و به صورت نو بديع به دست مردم برسد.
** خبرنگارايرنا : اركستر موسيقي ملي به نوعي اركستر مردم است، ارائه آثار مردم پسند در كنار آثار تخصصي و حرفهاي موضوعي است كه بايد در اركستر ملي مورد توجه باشد ، ارائه آثار مردمي ميتواند فرهنگ مردم را بالا ببرد اركستر ملي چقدر به سليقه مردم اهميت ميدهد، اولويت كار اركستر براي عرضه و ارائه اثار مبتني بر سليقه مردم چيست.
*** فرهاد فخرالديني : ما كه الان در شيراز هستيم به خواست مردم اينجا هستيم ، كوشش كرديم كه مناسبتها را درنظر بگيريم و برنامه در زماني اجرا مي شود كه مصادف با ميلاد حضرت علي (ع) است ، بخشي از موسيقي امام علي در نظر گرفته شده كه اجرا شود ، قطعهاي در نظر گرفته شده كه شهريار شعر آن را گفته و حس و حال ارادت شهريار به شيراز در اين قطعه كه سلاماي شيراز نام دارد بيان شده است ، اينها همه منطبق با سلايق مردم است.
ما از حافظ و سعدي هم ميتوانستيم شعري انتخاب بكينم ، اما خواستيم تعريف شيراز و شيرازي را از زبان غير شيرازي بيان كرده باشيم و گرنه مي شد ازحافظ هم شعر خوشا شيراز و وضع بيمثالش را انتخاب كرد ،اما تاكيد كرديم كه تعريف از شيرازي را غير شيرازي بكند كه مردم پسند تر بشود اين بها دادن به سليقه مردم است.
اينطور نيست كه چون من آذري هستم و شهريار هم آذري هست اين شعر را انتخاب كرده باشم ،اين صرفا بر اساس سليقه مردم است من تعصب ندارم ولي افتخار ميكنم كه آذري هستم.
رنگ بيات شيراز هم از رنگهاي خيلي خوب است كه ريشه آذري دارد ولي در رديف موسيقي ما هم هست ، اين هم انتخاب شده و قطعه ديگري هم هست كه همه اينها منطبق با خواست مردم است ، اگر ما در آذربايجان ميخواستيم موسيقي و كنسرت بگذاريم اين سلايق فرق ميكرد پس هر جا برويم منطبق با فرهنگ و سليه و خواست مردم آن منطقه برنامهها را تنظيم ميكنيم .
در خراسان اگر برويم قطعه الله مزار را تنظيم ميكنيم ، چون خواست آنها است يا اگر در سنندج برويم قطعات كردي تنظيم ميكنيم ، حتي اگر اين قطعات وجود نداشته باشد يا در دسترس ما نباشد ملزم هستيم كه بر اساس سليقه مردم سعي آماده كنيم و بر اساس خواست مردم آن را اجرا نماييم.
گفت و گو با استاد فرهاد فخرالديني ادامه يافت ، او از سختي انتخاب آهنگ بر اساس مستندات تاريخي هم سخن گفت و گفت كه چطور متناسب با ضرباهنگ سم شتران در سريال امام علي كوشيده است آهنگ را تنظيم كند، و گفت كه از ضرباهنگ "يا يدا يدا يا يدا يدا" در ساخت اين آهنگ بهره گرفته است. ك/۴ ۶۷۵/۵۱۵/۶۷۷
