اجتماعي
بسياري از كشورها مطالعات جامع و گستردهاي را براي حفاظت از مرجانهاي دريايي بعنوان گونههاي نادر جانوري انجام داده اند
به گفته كارشناسان ،آبسنگهاي مرجاني بعد ازجنگلهاي مناطق حاره جزدومين بيوم غني زيستي دنيا و قديميترين اكوسيستم زمين محسوب ميشوند كه كمتر از يك درصد اقيانوسها را تشكيل ميدهند و ۲۵درصد جانداران آبزي و حيات دريا را درخود جاي داده اند.
آنان افزودند: اما درچند سال اخير به دليل صيد بيرويه توسط غواصان و افراد سودجو و فروش آنها، مورد تهديد جدي واقع شده اند.
به اعتقاد كارشناسان ، مرجانها علاوه بر تنوع زيستي جزء پر توليدترين اكوسيستمها محسوب ميشوند و نقش مهمي در پايداري حيات درياها، استفاده هاي توريستي،تفرجي، تامين غذا و دارو دارند كه سواحل درياها و خشكيها و جزاير كم ارتفاع را نيز در مقابل امواج و فرسايش محافظت ميكنند.
آبسنگهاي مرجاني جزو ذخاير زيستي جهاني هستند و از جايگاه بالايي به لحاظ ارزشي برخوردارند ضمن اينكه اين اكوسيستمها بهترين شاخص سنجش سلامت آب دريا هستند به شكلي كه به تغييرات محيطي بسيار حساس هستند وايجاد هرگونه تغييري در پارامترهاي فيزيكي دريا برفعاليت و زندگي آنها اثرگذار است.
خليج فارس بعنوان اكوسيستم منحصر به فرد در ميان حوضههاي آبي جهان و زيستگاههاي مرجان دريايي با مساحتي برابربا ۴۰هزار كيلومترمربع كه از يك طرف بوسيله تنگه هرمز به اقيانوس هند راه دارد و درمنطقه گرمسيري و خشك واقع شده و اين موقعيت موجب شده كه آبزيان موجود در اين پيكره آبي به علت فشارهاي زياد دامنه تحمل شان نسبت به تغييرات محتوايي كم شود و با ورود آلايندهها در اثر بروز آلودگي بشدت آسيب پذير باشند.
بيش از دوسوم گونههاي مرجاني موجود در خليج فارس از جمله گونههاي جانوري درمعرض خطر انقراض قرار دارند و وضعيت زيستي برخي گونهها مانند مرجان شاخ گوزني درليست گونههاي درمعرض خطر جدي قرار گرفته است.
مديركل محيط زيست هرمزگان گفت: بر اساس گزارش سازمان حفاظت محيط زيست منطقهاي خليج فارس (راپمي) از ۲۸گونه مرجاني شناخته شده درآبهاي خليج فارس بيش از دوسوم آنها درمعرض خطر انقراض قرار دارند.
مهرداد كتال محسني به ايرنا گفت : اين تعداد گونه مرجاني ازهشت خانواده و ۲۰جنس درسواحل وجزاير متعدد استان هرمزگان پراكندهاند كه از اين تعداد ۱۹گونه ي آن فقط دراطراف جزيره كيش يافت ميشود.
وي عمدهترين محل زيستگاه اين گونهها را كيش، قشم، هنگام، سيري، شيدور، فارور، لارك و لاوان عنوان كرد واظهار داشت: بيشترين ميزان خطر انقراض در جزايركيش ، قشم وهرمز به دليل توسعه وافزايش فعاليتهاي اقتصادي صورت گرفته ميباشد.
كتال محسني ۷۰درصد خسارت وارد شده به مرجانها درجزيره كيش را ناشي از فشارهاي انساني وگرم شدن كره زمين دانست وگفت: آسيب ناشي از عوامل طبيعي به مرور زمان ترميم ميشود ولي ترميم آسيبها از جانب جوامع انساني مدتهاي متمادي به طول ميانجامد.
اين مسوول بيان داشت: باتوجه به اهميت آبسنگهاي مرجاني ونقش حياتي آنها درحفاظت از نوارساحلي،ايجاد محيط زيست براي آبزيان وگونههاي زينتي دريايي، حفظ تعادل اكولوژيك درياها وتصفيه محيط آبي، تخريب آنها ميتواند پيامدهاي جبران ناپذيري به اكوسيستم دريايي منطقه وارد سازد.
وي گفت: تخليه پسابهاي صنعتي تاسيسات و واحدهاي صنعتي بزرگ به محدوده زيست مرجان ها، دفع زباله در نواحي ساحلي دريايي، قرار داشتن اكثر جوامع مرجاني درمسير تردد شناورها و نفتكشها از عوامل مهم تاثيرگذار بر زندگي مرجانهاست.
كتال محسني همچنين وجود توفانهاي گرمسيري، اثرات منفي افزايش كدورت آب برمرجان ها، برداشت بيرويه جهت مصارف تجاري وزينتي، گرم شدن زمين وبه تبع آن افزايش دماي درياها را از ديگر عوامل طبيعي وانساني موثر بر روند زندگي مرجانها دانست.
وي بيان داشت:براي حفاظت ازاين گونه دريايي اقداماتي ماننداجراي طرحهاي مديريت يكپارچه ساحلي درنواحي مرجاني، جلوگيري از برداشت غيرمجاز، مديريت گردشگري ومحدود كردن فعاليتهاي گردشگري، آموزش جوامع بومي و ساحل نشينان بمنظور استفاده از روشهاي صيد غيرمخرب، همكاري جوامع محلي ودستگاههاي اجرايي درامر حفاظت وتوسعه مناطق مرجاني انجام شده است.
كتال محسني، تشكيل يگان حفاظت زيست دريايي، تهيه و تدوين طرحهاي پژوهشي و تامين اعتبارات لازم براي انجام مطالعات درخصوص تنوع گونه اي، پراكنش، تهديدات و راهكارهاي مديريتي مرجانهارا از ديگر اقدامات صورت گرفته اين سازمان عنوان كرد.
سرپرست ايستگاه پژوهشي اقيانوس شناسي بندرعباس نيز گفت: خليج فارس به دليل شرايط اقليمي ويژه حاكم بر آن بسيارشكننده وآسيب پذير است و با ورود كمترين آلاينده به داخل دريا اثرات مخربي بر سلامت آبزيان و موجودات دارد.
مسعود محموداف افزود: شفافيت وزيبايي ساحل مرجاني جزيره كيش اين منطقه بي همتا بدليل وجود اين گونه جانوري است كه جاذبهاي بزرگ براي جذب توريست مي باشد.
وي اضافه كرد: از سرمايههاي موجود بايد بهره لازم را برد كه بخشي از اين سرمايه هاهمچون معادن،نفت وگازقابل مصرف اما تمام شدني وبخش ديگرسرمايه هايي هستند كه پايداري آنها براي كشور سودآور است.
وي ادامه داد: اين سرمايههاي جانداري را بايد دركنار استفادهاي كه از آنهامي شود تقويت كرد و سود آنها را براي زايندگي وحفظ اين سرمايه ها هزينه كرد كه درآستانه نابودي قرار گرفته اند.
سرپرست ايستگاه پژوهشي اقيانوس شناسي بندرعباس اظهار داشت: توليد مواد غذايي آبزيان، حفظ وتنوع زيستي در دريا به شدت وابسته به آبسنگهاي مرجاني است كه با كاهش يا تخريب اين زيستگاهها نه فقط توليد بلكه تنوع زيستي هم به طور قابل ملاحظهاي كاهش مييابد.
وي گفت: به طور كلي مرجانها به نوسانات شرايط محيطي وبخصوص شوري، شفافيت آب، اكسيژن، محلول و درجه حرارت، بسيار حساس هستند و به همين دليل افزايش آلودگيهاي مختلف در محيطهاي دريايي، اين اكوسيستم را سريعا دچار نابودي ميكند.
اين كارشناس ادامه داد: به دنبال روان شدن فاضلابها به سواحل، موادمغذي درآب افزايش مييابد وبه دنبال كدرشدن آب، نفوذنوردراعماق آب كم ميشود و سلولهايي كه درمرجانها عمل فتوسنتز با نور و كار غذاسازي را انجام مي دهند كمتر ميشوند و درنتيجه امكان رشد مرجانها از بين ميرود.
محموداف اظهارداشت: عوامل متعدي مانند خشك كردن درياها براي ساخت هتل ها واسكله ها، برداشت بيرويه ازمرجانها براي ساخت وساز، وجود آب شيرين كن ها، ساخت موج شكن ها، نشت مواد نفتي، روشهاي نادرست ماهيگيري و بسياري عوامل ديگر نيز در تخريب مرجانها اثرگذارهستند.
به گفته وي، جزاير ازلحاظ اقتصادي، سياسي ونظامي در هرمزگان جايگاه مهمي دارند اما بايد اثرات منفي عوامل موجود برمرجانها را پذيرفت و با مطالعه و پژوهش اين آثار منفي وارده به محيط زيست دريايي را با همكاري ارگانهاي مرتبط كاهش دهيم.
محمود اف گفت: باتوجه به اينكه خليج فارس يكي از غنيترين جايگاه آبزيان است مسووليت ما نسبت به ساير كشورهاي حاشيه خليج فارس بايد با كارهاي كارشناسي شده ورعايت تمامي شاخصهاي استاندارد پررنگ تر شود.
اين كارشناس گفت:ازآنجايي كه قرار نيست هيچ صنعتي تعطيل شود، بايد با نظارت و اولويت بندي به لحاظ آلودگي برنامه ريزي دقيق وصحيحي صورت گرفته و ازاين طريق كمترين ميزان تخريب به محيط زيست را داشته باشيم.
