داخلي. فرهنگي. صنايع دستي. دارايي بافي
يكيازصنايع پارچه بافي سنتي معروف مردم استان يزد "دارايي" يا " ايكات " است كه همچنان به حيات خود ادامه ميدهد.
دارايي به پارچههاي رنگي و نقش داري گفته ميشود كه طرح آن قبل از بافت روي نخهاي تار و و يا نخهاي تار و پود شكل گيرد و سپس بافته شود.
پارچه دارايي همان ايكات است كه مخفف لغت منجيكات و اين يك واژه مالايي به معناي بستن يا پيچيدن است.
به طوريكه در مراحل مختلف آمادهسازي تار پارچههاي دارايي ، عمل بستن يا پيچيدن ( اندود كردن ) نخها بارها تكرار ميشود.
در يزد به پارچه ايكات " پارچه دارايي " گفته ميشود زيرا در گذشتههاي دور ايكات يا دارايي از پارچههاي نفيس به حساب ميآمد و هر خانوادهاي كه آن را داشته ميگفتند دارايي يا ( ثروت ) دارد.
براي توليد پارچه دارايي ، ابتدا بايد تار را رنگ آميزي كرد. براي اين كار تارها پس از محاسبه تعداد سر نخهاي تار آنها را به چند دسته تقسيم ميكنند كه هر دسته را يك " آرده " مينامند.
سپس طراح ، نقش مورد نظرش را در ذهن ميپروراند و از طريق بستن ( اندود كردن ) بخشهايي از نخهاي تار و آزاد گذاشتن بخشهاي ديگر و بردن در پاتيل رنگ، در چند نوبت نقش مربوط روي تارها شكل ميگيرد به طوريكه بعد از اين كه دستههاي تار كنار هم قرار گرفت طرح اصلي ظاهر ميشود.
درگذشته ، براي توليد پارچه دارايي از رنگهاي مختلف استفاده ميشد، اما اكنون تعداد رنگها كاهش يافته و حداكثر سه يا چهار رنگ به كار در آن بكار ميرود.
مجموعه نخهاي تار رنگ شده و يا چله دارايي را " پيچون " مينامند كه پيچونهادرانتهاي دستگاه بافندگي قرار ميگيرد و به وسيله بافنده به پارچه " دارايي " تبديل ميشود.
طرحهاي متداول در پارچه دارايي عبارت است از " لوز بزرگ در وسط پارچه" و يا " لوزهاي كوچك ".
نمودهايي از قبيل درخت سرو ، انواع مرغك ، اسليم ، گل ، خورشيد كامل و يا نيم خورشيد در پارچههاي دارايي مشاهده ميشود.
بافتههاي دارايي بصورت پرده ، روميزي ، بقچه ، رويه لحاف و چادرشب توليد ميشود.
طرح دارايي بصورت حاشيه دربعضي منسوجات يزدي ازجمله دستمال سبز ابريشمي به كار گرفته ميشود.
پارچههاي دارايي در گذشته اكثرا از جنس ابريشم طبيعي بود ولي در حال حاضر نخهاي ويسكوزي و فيلامنت ويسكوز ريون ( ابريشم مصنوعي ) جايگزين آن شدهاست.
بافتههاي دارايي به سه دسته تقسيم ميشود كه شامل " دارايي تاري " ، " دارايي پودي " و " دارايي تاري و پودي ( دوگانه ) هستند.
بافت پارچه دارايي در استان دارالعباده يزد ، طبق شواهد موجود قدمتي افزون بر هفت قرن و شايد بيشتر دارد.
معرق ، منسوجات ، سفال ، سراميك ، خاتم ، قلمكاري ، چاقوسازي ، زرگري ، گيوه بافي ، احرامي ، جاجيم ، مسگري ، گليم ، طلاسازي ، نقاشي روي چرم ، سوزن دوزي ، شعربافي ، زيلو و قالي بافي از جمله صنايع دستي استان يزد است. ك/۴
