داخلي. اقتصادي. شيلات.

در سواحل خليج فارس و درياي عمان كه ‪ ۹۰۰‬كيلومتر از سواحل آن متعلق به استان هرمزگان است حدود ‪ ۲۰۰‬نوع ماهي ريز و درشت شناخته شده است.

ريزترين آنها به طول تقريبي پنج سانتيمتربه نام" متوتا" و بزرگ‌ترين آنها " كولي" و " كر" هستند كه طول آنها تا‪ ۲۵‬متر هم مي‌رسد.

با توجه به درپيش بودن تعطيلات نوروزي و پيش بيني حضور حدود پنج ميليون مسافر در استان هرمزگان و علاقه مردم به ماهيان آب‌هاي گرم اين گزارش بهره گيري از كتابي به نام "از بندرجرون تابندرعباس" بوسيله ايرناتهيه شده‌است.

از روغن جگر بزرگ‌ترين ماهي آب‌هاي خليج فارس و درياي عمان براي مصارف صنعتي شامل چرب كردن بدنه كشتي‌ها و موتورلنج‌ها(شناور چوبي بزرگ) استفاده مي‌شود.

انواع خرچنگ و لاك پشت نيز در اين آبها وجود دارد كه گوشت آنها درايران مشتري چنداني ندارد و در صورت صيد به خارج از كشور صادر مي‌شود.

ميگو بعنوان يكي از آبزيان مشهور در آبهاي خليج فارس بعنوان منبع مهم درآمدي براي صيادان است كه مي‌توان آن را در آبهاي حوزه بوشهرتا بندرعباس و جزاير اطراف آنها صيد كرد.

ازجمله ماهي‌هاي معروف در سواحل بندرعباس مي‌توان به انكاس ‪ encas‬ياماهي مركب (هشت پا)اشاره كرد كه گوشت آن را پس از نمك شوركردن درآفتاب خشك كرده و مي‌خورند.

بعضي از ساكنان هرمزگان با گوشت تازه آن نيز يك نوع خورشت تهيه مي‌كنند و طي چندسال اخير تعداد انگشت شماري مغازه‌هاي عرضه غذاهاي دريايي نيز اقدام به تهيه ساندويچي به همين نام (انكاس) مي‌كنند كه بسيار خوشمزه،مقوي و مشتري پسند است.

انكاس بطور انبوه بوسيله بعضي از صيادان صيد و در بسته‌هاي ‪ ۴۰‬تا‪ ۵۰‬كيلو گرمي به كشورهايي نظير ژاپن كه مصرف زيادي دارد صادر مي‌شود و در كشورهاي وارد كنده از گوشت و ماده رنگي دورن شكم وپشت آن استفاده‌هاي گوناگوني مي‌شود.

بياه ‪ biah‬يك نوع ماهي با گوشت مرغوب و وزن متوسط دو كيلوگرم و تلال ‪ telal‬ماهي ديگري به وزن متوسط ‪ ۵۰‬تا‪ ۱۰۰‬گرم است كه مهمانان نوروزي مي‌توانند با كباب كردن آنها لذت زيادي از مصرف گوشت ماهي ببرند.

پت ‪ pet‬از ديگر گونه ماهيان خانواده "بياه" البته با كيفيت پايين‌تر و به وزن متوسط ‪ ۲۰۰‬تا ‪ ۵۰۰‬گرم است كه در بازار ماهي‌فروشان بندرعباس عرضه مي‌شود.

پو ‪ pow‬سفره‌ماهي با ماهي برقي كه بدون فلس و بچه‌زا است اين ماهي‌كه شكار خود را باتوليد برق بي‌حس مي‌كند بدن‌پهن و دم دراز به طول يك تا ‪۱/۵‬متر از مشخصات اصلي آن محسوب مي‌شود.

حلوا‪ Halva‬يك نوع ماهي باوزن متوسط يك كيلوگرم داراي دو نوع به نامهاي حلواي سفيد و سياه است كه گوشت نوع سفيد آن در مقايسه با ديگري از كيفيت بهتر و خوشمزه‌تري برخوردار است.

لماسك ‪ LamasaK‬نوعي ماهي كه ساختمان بدن آن طوري است كه گويي نصف شده و خشك شده آن به مصرف خوراك دام مي‌رسد.

چغوك ‪ CHOQ ooK‬ديگر نوع ماهي بسيار خوشمزه‌اي است كه وزني حدود ‪ ۲۰‬تا‪۵۰‬ گرم دارد كه معمولا آن را روي تابه كباب كرده و مي‌خورند، چغوك لاركي (جزيره لارك) از جهت درشتي و پرچرب بودن مشهور است و مشتريان زيادي در اين ايام دارد.

از ديگر ماهيان قابل صيد در آبهاي خليج فارس و درياي عمان در حوزه استان هرمزگان مي‌توان به خنو، جهرو، داهير، راشگو، سكلا، مقوا، تنگل، سنگو سنگ سر، شيرماهي، شيره‌رو، زده و سرخو اشاره كرد.

كه در بين آنها شيرماهي، سرخو، سنگ سر، مقوا و چمن بيشترين مصرف را در بين مردم استان هرمزگان دارد.

كريزع، چمن، سگ‌ماهي، شورت، كرابو، كر، كلكو، قبازردو، سه‌خارك، گارگپ، كولي، گاريز، چلس، گلو، مران، موش‌دندان، شوريده، متوتا، ممغ، نايت، قباد، قطر، گدير، كوپر، هامور، گك و گر از ديگر ماهيان اين منطقه هستند.

در بين اين ماهيان نيز كولي با وزن متوسط ‪ ۳‬كيلوگرم كه به كوسه‌ماهي شهرت دارد، شوريده يا موش دندان، قباد، كر يا همان ميش ماهي كه وزن متوسط آن ‪۱۰‬كيلوگرم است مشتريان فراواني در بين مهمانان نوروزي و ديگر مسافران اين استان و بوميان هرمزگان دارد.

همچنين هامور، ممغ"‪ MOMAq‬كه به ساردين معروف است با وزن متوسط‪ ۱۵‬گرم مشتريان فراواني دارد كه معمولا با برشته كردن روي تابه آن را نوش جان مي‌كنند.

گاريز، با وزن ‪ ۳۰‬گرم، چلي با وزن متوسط ‪ ۵۰‬تا‪ ۶۰‬گرم و گوك با وزن متوسط ‪ ۱۵‬تا‪ ۲۰‬گرم از ديگر ماهيان ريز خليج فارس و درياي عمان در محدوده آبهاي هرمزگان محسوب مي‌شوند كه بهترين روش خوردن آنها برشته‌كردن و كباب كردن آنها است.

گرغ، گرگرو، هشينه، صافي، شنگو، اسپك، شيگ، سارم،، هور و دخت ناخدا نيز از ديگر ماهياني هستند كه در آبهاي اين استان بوسيله صيادان صيد و به بازارهاي داخلي و خارجي عرضه مي‌شوند.

در بين ماهيان ذكر شده مهمانان نوروزي بيشتر از همه هور‪ Havoor‬را از بازار ماهي‌فروشان خريد مي‌كنند. اين ماهي با رنگ خاكستري مايل به سياه از ماهي "هوور" در كارخانه شيلات كنسرو تهيه مي‌شود كه به كنسرو"تون" مشهور است.

همچنين در نواحي جنوب قليه ماهي "هوور" شهرت دارد:
قليه ماهي:
اين غذا را نوعي آبگوشت ماهي محسوب مي‌شود، باانواع ماهي‌ها مي‌توان تهيه كرداما مشهورترين و مناسب‌ترين آن قليه‌اي است كه باماهي هوور(تون)، سنگسر تهيه مي‌شود.

مواد موردنياز براي تهيه اين غذا شامل ماهي، سبزي تازه(گشنيز) سير، پياز، آرد، روغنو تمرهندس است طوريكه پس از كوبيدن گشنيز، سير و پياز در هاون آن را در روغن تفت مي‌دهند بعد از آن ماهي را با مقداري عصاره تمر هندي و آرد اضافه و مجددا تفت مي‌دهند.

همين كه بوي خوش معجون به مشام رسيد به قدر لازم آب به آن اضافه مي‌كنند و حرارت مي‌دهند تا خوب پخته شود، قليه را معمولان با نان و يا همراه با پلو مي‌خورند اما بيشتر مردم پلو را با قليه بهتر مي‌پسندند چنانكه شاعري خوش ذوق گفته: برنجي كان بود از قليه خالي صدف باشد درونش بي‌لئالي چون گشنيز در طعم قليه نقش اساسي دارد، بعضي از خانواده‌هادر فصل اين سبزي معطر مقداري از آن را خشك و ذخيره مي‌كنند.

از ديگر غذاهاي محلي هرمزگان كه بوسيله ماهي پخت مي‌شود مي‌توان به‌هواري يا همان استامبولي پلو، سوارغ، ماهي برشته، مهياوه و سمبوسه اشاره كرد.

" مهياوه " اين ماده غذايي معجوي است مركب از يك نوع ماهي ريز به نام متوتا، براي تهيه اين غذاي مقداري متوتاي خشك شده را تميز مي‌كنند و در ظرفي سفالين مي‌ريزند و كبيده دانه گشنيزو خردل و آب و كمي پسوست نارنج و اندكي نمك به آن مي‌افزايند و درآفتاب مي‌گذارند تا حرارت ببيند.

بعد از مدتي حرارت آفتاب محتويات ظرف در هم مي‌آميزد و سرانجام معجون " مهياوه" به دست مي‌آيد اين غذا را در موقع صبحانه روي نان آغشته به روغن داغ مي‌پاشند و نوش جان مي‌كنند.

در مورد اين غذادركتاب خرماستان ايران آمده است: كاشف آن يك حكيم اهل لارستان است و "مهياوه" شش قرن پيش يكي از غذاهاي مورد توه مردم شيراز بوده است در در مورد آن شعرهاي زيادي سروده شده‌است ه يك بيت آن‌چنين‌است:
مايعي خوردني بيش چوم مشك جنسش از خردل است و ماهي خشك.

به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي همه ساله در فصل بهار و به خصوص تعطيلات نوروزي ميليونها مسافر از اقصي نقاط مختلف كشور به هرمزگان به خصوص شهرهاي بندرعباس، قشم، لنگه و ميناب و همچنين بندرخمير سفر مي‌كنند كه در طول مدت اقامت حداقل سه وعده ماهي مي‌خورند.

استان هرمزگان بعنوان يكي از قطبهاي مهم فعاليتهاي شيلاتي كشورمطرح است طوريكه دراطلاعات منتشره آمده‌است: ‪ ۳۰‬درصد صيد كل كشور و ‪ ۴۵‬درصد صيد آبهاي جنوب مربوط به اين استان است درحاليكه مقام اول صيد كشور نيز به هرمزگان تعلق دارد.

همچنين سالانه بيش از‪۴۲۰‬هزار تن انواع آبزي در آبهاي جنوبي كشورصيد مي‌شود كه حدود ‪ ۱۱۰‬هزارتن آن مربوط به هرمزگان است.

استان هرمزگان داراي هشت شهرستان ساحلي، ‪ ۱۴‬جزيره مسكوني و غيرمسكوني و همچنين ‪ ۱۱۴‬پارچه‌آبادي صيادي فصلي‌وغيرفصلي به همراه ‪ ۳۴‬هزارصياداست. ك/‪۴‬ ‪۶۷۵/۶۶۷/۵۱۲‬