علمي آموزشي. زيست جانوري . كرم‌ها . نور
كرمي كه زير زمين زندگي مي‌كند ظاهرا نياز چنداني به دنبال كردن نور ندار اما اكنون پژوهشگران از اين استعداد كشف نشده در اين موجودات زير زميني پرده برداشته اند.

به گزارش سايت علمي ساينس تودي، اين يافته مي‌تواند تاريخچه تكامل چشمان مهره داران را روشن كند.

كرم كوچك موسوم به سي الگانس موضوع بسيار جالبي براي زيست-عصب شناسان است زيرا سيستم عصبي بسيار ساده‌اي دارد. محققان در طول سال‌ها تحقيق دريافته‌اند كه كرم‌ها چگونه مواد شيميايي، حرارت و ديگر نشانه‌هاي طبيعت را رديابي مي‌كنند، اما به طور كلي پژوهشگران بر اين فرض بودند كه اين كرم كه فاقد چشم است ، نسبت به نور حساسيتي ندارد.

اما شاون سو يك زيست-عصب شناس دانشگاه ميشيگان در ان آربور و همكارانش دريافتند كه اين كرم‌هاي ميلي متري گاه به نظر مي‌رسد كه سعي مي‌كنند خود را از نور روشن ميكروسكوپها دور كنند.

با تحقيق بيشتر، دو دانشجوي مقطع كارشناسي با راهنمايي سو دريافتند كه تاباندن نور به سمت كرمي كه در حال شنا كردن بود باعث شد كرم، مسيرش را تغيير دهد. كرم‌ها نسبت به امواج بلند ماوراي بنفش بيشترين حساسيت را داشتند و آزمايشهاي بيشتر نشان داد كه اين طول موج كه به پوست برهنه انسان آسيب وارد مي‌كند براي كرم‌ها كاملا كشنده است.

اين دانشمندان كه مقاله آنان در شماره اخير علوم اعصاب نيچر ‪ Nature‬منتشر شد چنين استدلال مي‌كنند كه توانايي رديابي ماوراي بنفش با طول موج زياد ممكن است به اين علت باشد كه اين كرم بتواند زير زمين در امن و امان باقي بماند.

محققان براي پي بردن به نحوه كار سيستم حسي كرم‌ها روي سلول‌هاي عصبي كرم ها ليزر تاباندند.

كرم سي الگانس فقط ‪ ۳۰۲‬نرون دارد كه عملكرد و ارتباطات آنها به خوبي مورد مطالعه قرار گرفته است. از بين بردن چهار جفت نرون حسي ، توانايي كرم را براي نشان دادن واكنش نسبت به نور از بين برد. آزمايشهاي ديگر نشان داد تاباندن نور، حداقل يكي از اين نرون‌هاي حسي را به ايجاد جريانهاي ضعيف برق تحريك مي‌كند. اين جريان برق بدون وجود دو تركيب مولكولي كه در چشمان مهره داران نيز يافت مي‌شود، برقرار نمي‌شود.

تاد اوكلي، زيست شناس تكاملي در دانشگاه كاليفرنيا ، سانتا باربارا مي گويد اين سلول‌هاي گيرنده نور، قبل از به وجود آمدن نخستين مهره داران، احتمالا در چشم نخستين حيواناتي كه تقارن دوطرفه داشته‌اند ( موجوداتي كه حداقل ‪۵۴۰‬ميليون سال قبل به وجود آمدند)، موجود بوده است.

به گفته اوكلي قبلا نيز در چند مطالعه به سرچشمه قديمي اين سلولها اشاره شده بود اما به قرار اطلاع ،تحقيق جديد نخستين تحقيقي است كه نشان مي‌دهد اين تركيبات مولكولي زمينه ساز واكنش‌هاي رفتاري نسبت به نور در اين فاميل بسيار بسيار دور مهره داران هستند.