علمي آموزشي
پژوهشگران ميگويند راز رويش گوجه فرنگيهاي غول پيكر نه به خاطر كود يا شرايط عالي خاك بلكه به دليل تغييرات ژنتيكي معدودي است كه به مرور زمان به رويش گوجه فرنگيهايي منجر شده است كه هزار برابر نياكان وحشي خود رشد ميكنند.
به گزارش خبرگزاري رويترز از شيكاگو، اگر اين تغييرات اتفاق نميافتاد گوجه فرنگي از اندازه تمشك بزرگتر نميشد و گوجه فرنگيهاي كوچكي كه آنها را درسته در سالاد ميريزند، در مقايسه با آنها گوجه فرنگيهاي بسيار درشتي به نظر ميرسيد.
استيون تانكسلي متخصص ژنتيك گياهي از دانشگاه كورنل در ايتاكا نيويورك براي پي بردن به تغييرات ژنتيكي كه امكان تبديل گوجه فرنگي وحشي به انواع امروزي را با وزن نيم كيلوگرم فراهم ساخت مطالعاتي انجام داده است.
انسانها حدود ۱۰هزار سال پيش بوميسازي اين گياه را آغاز كردند. آنها هيچ گونه دانش ژنتيك و پرورش گياه نداشتند، اما اين تغييرات ژنتيكي را در اين گياه ايجاد كردند.
اكنون اين سوال مطرح است كه چگونه و چطور اين اتفاق افتاد. تانكسلي توجه خود را بر روي تغييرات ژنتيكي كه منجر به افزايش تعداد بخشهاي داخل گوجه فرنگي شد معطوف كرد. خاستگاه اين گياه قاره آمريكا است.
اگر يك گوجه فرنگي را باز كنيد درون آن اتاقك مانندها و ديوارههايي مي بينيد. معمولا هر كدام ۱۰تا ۲۰اتاقك دارند.
مشروح تحقيقات تانكسلي در مجله نيچر ژنتيك منتشر شده است.
يك گوجه فرنگي وحشي واقعي فقط دو تا چهار اتاقك دارد اما يك اتفاق گياه را به سوي ايجاد اتاقكهاي بيشتر هدايت كرد و طبيعي است كه هرچه تعداد اين اتاقكها بيشتر باشد ، ميوه بزرگتر ميشود. محققان ابتدا نقشه ۳۰ هزار ژن گوجه فرنگي را ترسيم كردند تا تفاوتهاي ميان گوجه فرنگي وحشي و امروزي را بيابند. آنها ۱۰ژن را مشخص كردند. سپس در بررسي بانكهاي مختلف ژن و به منظور مشاهده اينكه آيا اين تغييرات ژنتيكي در ساير گياهان نيز وجود دارد يا خير در نهايت تعداد انگشت شماري ژن باقي ماند. با مقايسه توالي اين ژنها محققان ژني را به نام fasرا يافتند كه دچار جهش بزرگي شده بود.
هيچ يك از گوجه فرنگيهاي وحشي اين جهش را نداشتند. وقتي نسخه وحشي اين ژن را از يك گياه وحشي گرفتند و درون يك گوجه فرنگي جديد گذاشتند ، گوجه فرنگي شروع به توليد ميوههاي كوچك كرد.
اين جهش پيامي را كه به گياه ميگويد اتاقكسازي را متوقف كن ضعيف مي نمايد.
در تحقيقات قبلي محققان تغييراتي را در ژن مشابهي يافتند كه دستور توقف تقسيم سلولي را به سلولها صادر ميكند.
اين ژن به ميوه بسيار كوچك در حال رشد و نمو فرمان توقف رشد را صادر مي كند. گوجه فرنگي با اين تغيير ميتواند به اندازه گوجه فرنگيهاي ريز شود هر دو تغييرات ژنتيكي علت تفاوتهاي زياد در اندازه گوجه فرنگي وحشي و امروزي را مشخص ميكند. يك تغيير ژنتيكي كنترل ساختار و ديگري كنترل تقسيم سلولي را به عهده دارند.
آنچه كه شگفت آور است اين است كه انسانها ي قديم هيچ دانشي از ژنتيك نداشتند .
اين محقق ميگويد با كمك اين دانش ميتوان در آينده بوميسازي گياهان را دگرگون كرد .
