علمي آموزشي
دانشمندان شواهد تازهاي يافتهاند كه نشان ميدهد سطح دي اكسيد كربن جو زمين صدها هزار سال توسط يك ساز و كار طبيعي تنظيم ميشده است.
به گزارش بيبيسي، اما اين پژوهشگران ميگويند انسان اكنون با چنان سرعتي دي اكسيد كربن به جو تزريق ميكند كه اين ساز و كار تعديلكننده قادر به كنترل آن نيست.
اين محققان كه مطالعه خود را در نشريه علوم زمين نيچر تشريح كردهاند مي گويند يافته هايشان مويد يك نظريه قديمي است.
براساس اين نظريه كربن متصاعد شده توسط آتشفشانها در فرآيند هواديدگي صخرهها ( )rock weatheringجذب و به بستر اقيانوسها منتقل ميشود.
اين گروه از دانشمندان با مطالعه يك هسته يخي در قطب جنوب به اين شواهد دست يافت. هسته يخي، استوانهاي از يخ است كه از دل سفره يخي استخراج مي شود تا اطلاعات گذشته زمين از آن به دست آيد.
اين گروه محاسبه كرد كه طي ۶۱۰هزار سال گذشته، ميزان تراكم دي اكسيد كربن تنها ۲۲واحد در ميليون ppmتغيير كرده است. البته در فواصل گذر ميان شرايط يخچالي و ميان-يخچالي نوسانات بزرگتري وجود داشته است اما تغييرات دراز مدت فقط به ۲۲پي پي ام محدود ميشود.
در مقابل، تنها دو قرن در اثر فعاليت صنعتي انسان ميزان دي اكسيد كربن به ۱۰۰واحد در ميليون افزايش يافته است - يعني سرعت افزايش آن ۱۴هزار برابر شده است.
ريچارد زيبي از دانشگاه ايالتي هاوايي در هونولولو گفت: اين چرخههاي بلندمدت خيلي آهسته تر از آن عمل ميكنند كه در مقابل تاثير گازهاي گلخانهاي از ما محافظت كنند.
اين مكانيسم در زمينه مشكل فعلي دي اكسيد كربن نميتواند به ما كمكي كند.
ما كاري كردهايم كه توازن اين سيستم كاملا به هم خورده است.
دانشمندان از ديرباز بر اين باور بودهاند كه يك ترموستات طبيعي تنظيم كننده كربن، باعث حفظ تعادل شرايط اقليمي زمين بوده است.
در اين مدل، كربن منتشر شده در جو - عمدتا توسط آتشفشانها - آهسته آهسته در فرآيند هواديدگي كوهها از جو جذب شده و سپس با جريان آب به اقيانوسها راه يافته و نهايتا در رسوبات اعماق اقيانوس دفن شده است.
دكتر زيبي گفت: خيليها سعي كرده بودند كه ابطال اين فرضيه را ثابت كنند، اما مطالعه ما نخستين شواهد مستقيم (در تاييد آن را) فراهم ميكند.
وي ميزان تراكم دي اكسيد كربن موجود در حبابهاي هوا كه در هستهاي يخي به طول ۳كيلومتر به دام افتاده بودند را مطالعه كرد.
دادههاي اين هسته يخي كه توسط پروژه اروپايي Epicaاستخراج شده بود ابتدا در سال ۲۰۰۵منتشر شد.
تيم زيبي به جاي تمركز بر اوج و حضيضهاي ميزان دي اكسيد كربن - چنانكه ديگر دانشمندان انجام دادهاند - به روند دراز مدت آن توجه كرد و به مقايسه آن با ركوردهاي اشباع كربن در اعماق دريا طي شش چرخه يخچالي (دوره هاي يخبندان) اخير پرداخت.
وي گفت: توازن دقيق ميان تصاعد كربن توسط آتشفشانها و جذب آن در فرآيند هواديدگي صخرهها خارقالعاده است.
اين نشان ميدهد كه يك ترموستات طبيعي براي پايدار كردن هوا وجود دارد.
به اعتقاد دكتر زيبي اين ترموستات كربني نقشي كليدي در بقاي آب در حالت مايع و حيات روي زمين داشته است و اگر به خاطر اين بازخوردها نبود، زمين امروز وضعيت خيلي متفاوتي داشت.
