فرهنگي. ميراث . بيستون
ثبت مجموعه تاريخي و طبيعي بيستون كرمانشاه در روز پنجشنبه ۲۲تير ماه سال ۸۵برابر با ۱۳جولاي ۲۰۰۶ميلادي در كميته ثبت آثار جهاني كه در كشور ليتواني برگزار شد ، به عنوان خاطرهاي شيرين در ذهن ايرانيان بخصوص كرمانشاهيان حك شده است.
كميته ميراث جهاني ، ارزش برجسته جهاني اين اثر را در اين ويژگيها مي داند:
اثري كه توسط داريوش كبير در بيستون در سال ۵۲۱پيش از ميلاد پديد آمده ، شاهدي برجسته بر تبادل ارزشهاي انساني در آفرينش آثار هنري عظيم و نگارش است.
نمايش نمادين اين شاه هخامنشي در مقابل دشمن شيوهاي است كه در نقوش برجسته از مصر باستان و خاورميانه به كار رفته و بعدا توسط هخامنشيان و ديگر امپراطوريها مورد استفاده قرار گرفته است.
محوطه بيستون در امتداد راههاي اصلي قرار گرفته است كه ايران را به بين النهرين متصل مينمودند و با كوه مقدس بيستون قرين است.
در اين محوطه شواهد باستان شناختي گواهي از سكونت انسان از دوره ماقبل تاريخ ميدهد اما مهمترين دوره از قرن ششم قبل از ميلاد تا قرن ششم پس از ميلاد است.
ثبت بيستون منحصر به فرد است زيرا تنها متن شناخته شده هخامنشي است كه رويداد تاريخي خاصي را ثبت نموده است يعني تشكيل مجدد امپراطوري هخامنشي توسط داريوش اول.
اين متن نخستين نوشته خط ميخي است كه در قرن نوزدهم رمزگشايي شده است.
ثبت بيستون در فهرست آثار جهاني شادي، غرور و افتخار زيادي براي ايران و ديار تاريخي كرمانشاه به همراه داشت و البته انتظارات را از اين مجموعه جهاني دو چندان كرد.
به گفته كارشناسان ميراث فرهنگي ، پرونده مجموعه تاريخي بيستون آن قدر كامل بود كه با اكثريت قاطع آراء و بدون هيچ مخالفي در نشست يونسكو به ثبت رسيد.
به گفته اين كارشناسان، كميته كارشناسي ثبت آثار جهاني متشكل از ۳۱كشور جهان بود كه آثار خود را براي ثبت ارايه كردند و همگي به ثبت بيستون راي مثبت دادند.
با اين اقدام بيستون از زمره بيش از ۱۳هزار و ۴۰۰اثر تاريخي و طبيعي كشور كه تا سال ۸۵در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده بود خارج و در رديف هشت اثر جهاني كشور قرار گرفت.
اكنون دو سال از ثبت اين مجموعه جهاني ميگذرد و سالگرد اين اتفاق مهم بهانهاي است براي نگاهي دوباره به منزلگاه سير در تاريخ و تمدن بشري يعني بيستون.
رييس سازمان ميراث فرهنگي استان كرمانشاه در اين خصوص گفت: ثبت يك اثر در فهرست آثار جهاني، نگاه جهاني به يك اثر را به دنبال دارد.
اسداله بيرانوند در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: در ثبت جهاني بيستون مسايل مادي مهم نيست بلكه بيش از هر چيز جايگاهي كه ايران با ثبت اين اثر در جهان پيدا كرده حائز اهميت است.
وي گفت: قطعا سازمان ميراث فرهنگي كشور به محوطههاي جهاني نگاه ويژه اي دارد و يك رديف اعتباري نيز از محل اعتبارات ملي به هر يك از اين آثار اختصاص داده است.
وي افزود: بخشي از اعتبارات نيز به صورت استاني تامين ميشود و يونسكو نيز از نظر حفظ و حراست از اثر همكاري ويژهاي دارد.
بيرانوند با مثبت ارزيابي كردن تشكيل نخستين هيات امناي پايگاه تاريخي بيستون گفت: نخستين بار در كشور است كه برنامههاي يك اثر تاريخي به صورت هيات امنايي در قالب شخصتيهاي حقوقي و حقيقي و كارشناسان علمي، فرهنگي و اقتصادي كشور پيگيري و اجرا ميشود.
وي افزود: طرح جامع ساماندهي بيستون يكي از مهمترين برنامه هاست كه اكنون در دست مطالعه و تدوين است و هيات امنا با جديت پيگير اين موضوع است.
وي اظهاراميدواري كرد: با برنامههاي راهبردي كه از سوي هيات امنا در آينده اجرا خواهد شد بزودي شاهد اقدامات مثبت در اين ميراث جهاني باشيم.
يك عضو هيات امناي پايگاه تاريخي بيستون نيز، بيستون را براساس اسناد تاريخي از مهمترين نقاط جهان خواند زيرا يكي از مهمترين اسناد جهان يعني كتيبه داريوش در آن ثبت شده است.
مسعود آذرنوش افزود: علاوه بر اين بيستون يكي از معدود نقاطي در جهان است كه تداوم زندگي از دوره پارينه سنگي تا امروز در آن ادامه دارد.
وي تصريح كرد: از ۴۰هزار سال پيش بيوقفه مردم در اين دشت زندگي كرده و آثار مهم را به وجود آورده اند.
وي در خصوص برنامههاي هيات امناي بيستون گفت: اين هيات برنامههاي ويژه اي براي مجموعه جهاني بيستون دارد، اما چيزي كه از اجراي برنامهها مهم تر است مطالعه آن است.
وي افزود: به عنوان مثال در بعضي كشورها به طور متوسط دو سال طول ميكشد تا يك برنامه از مرحله پيشنهاد به مرحله پايان مطالعه برسد و بعد اجرا شود.
وي گفت: مرحله مطالعات يك برنامه خيلي مهم است و اگر اشتباهي قرار است صورت نگيرد بايد در اين مرحله باشد پس اجازه بدهيد مطالعات صورت بگيرد بعد برنامههاي خوبي اجرا خواهد شد.
وي افزود: اكنون كار مطالعات طرح جامع سامان دهي بيستون با همكاري دانشگاه علم و صنعت تهران در دست تدوين است.
مدير پايگاه تاريخي بيستون كرمانشاه نيز، تهيه طرح جامع ساماندهي براي عرصه جهاني بيستون و تدوين ضوابط و مقررات براي حريم اين اثر جهاني را از مهمترين برنامههاي در دست اجراي پايگاه تاريخي بيستون عنوان كرد.
داوود دانشيان افزود: اجراي اين طرحها ميتواند وضعيت بيستون را سامان دهد و راهكار و روشهايي را از داخل اين مطالعات براي اجراي كارهاي عمراني بيرون بياوريم.
وي تصريح كرد: طرح جامع ساماندهي با همكاري دانشگاه علم و صنعت و تدوين ضوابط و مقررات براي حريم اين اثر جهاني با همكاري دانشگاه تهران در حال تدوين است.
دانشيان اظهار اميدواري كرد: امسال شاهد اجراي اين طرح در چند نقطه از سايت تاريخي بيستون باشيم.
وي گفت: برنامه ديگر، تهيه طرح ويژه براي شهر بيستون است كه اثر كيفي در ساخت و ساز و كيفيت فضاي شهري بيستون را در پي دارد.
وي با اشاره به دو برابر شدن اعتبارات اين مجموعه جهاني در سال جاري گفت:
سال گذشته علاوه بر اعتبارات استاني، اعتبار ملي اين مجموعه چهار ميليارد و ۵۰۰ريال بود كه ۷۰درصد از آن تخصيص يافت و امسال به ۱۰ميليارد ريال رسيده است.
وي از حمايتهاي يونسكو در بخشهاي فرهنگي و كارشناسي در جهت حفظ و ارتقاي اين مجموعه جهاني قدرداني كرد.
