داخلي. فرهنگي. هنري. موسيقي.
تلاشهاي مجدانه عبدالقادر ، فرزند " غيبي حافظ مراغي " در غنيسازي و انكشاف مكتب منتظميه، موسيقي علمي و كلاسيك جهان اسلام را پايهگذاري كرد.
اين موسيقيدان برجسته قرون هشتم و نهم هجري شمسي به همراه صفيالدين ارموي با بهرهگيري از تجارب موسيقيدانان و صاحبنظران قبل از خود توانستند پايههاي مكتب منتظميه را بطور صحيح پيريزي كنند.
صفيالدين ارموي و عبدالقادر مراغهاي در تبيين و تثبيت مفاهيم مكتب منتظميه از كتاب الموسيقي الكبير فارابي بهرههاي فراوان گرفته و نقش اين اثر بزرگ را در شكلگيري مكتب منتظميه در آثار خويش يادآور شدهاند.
عبدالقادر مراغهاي حافظ قرآن كريم، در شرح الادوار، مطالب مندرج كتاب الادوار صفيالدين ارموي را مورد نقد و بررسي موشكافانه قرار داده است.
اين شخصيت بزرگ هنري و مذهبي عالم به علوم روز بوده و مستندات معتبري چون جامعالالحان ، مقاصدالالحان و شرح ادوار درباره ايقاع برجاي گذاشته است.
هنري فارمر نويسنده كتاب دايرهالمعارف اسلامي ، كه عبدالقادر را اعجوبه و از مفاخر تاريخ هنر ايران ميداند درباره آثار ارزشمند اين موسيقي دان جهان اسلام مينويسد: آثار ابن غيبي از لحاظ تاريخ موسيقي ايران و عرب اهميت بسيار داشته و متضمن اطلاعات ارزنده و مهمي درباره سازها و موسيقي علمي است.
با بررسي آثار عبدالقادر مراغهاي معلوم ميشود كه ريتم در موسيقي ايران، متاثر از وزن كلام موزون يا شعر پارسي بوده و موسيقي شناسان قديم با تكيه به اركان ايقاعي كه در واقع رابطهي بين اوزان عروضي و وزنهاي موسيقايي بوده، تئوري موسيقي خود را دربارهي ايقاع بيان كردهاند.
دامنه رشد و توسعه نگرشهاي عبدالقادر توانست موسيقي را از نقطه مجهول و تاريكي به نقطهاي روشن و رفيع در جهان اسلام هدايت كند.
اشراف كامل عبدالقادر مراغهاي به مباحث علمي و عملي موسيقي موجب شده بود تا او به معناي واقعي مجري مباحث عملي موسيقي به شمار رود.
عبدالقادر مراغهاي در آثار خود مجموعه كاملي از ادوار ايقاعي كه همان مبحث ريتم است را مطرح كرده كه اين ادوار از بخشهاي مهم در موسيقي ايراني بوده و در نهايت برپايه اين ادوار تصانيف و مقامها شكل ميگيرد.
در تداول عامه، موسيقي كلاسيك را موسيقي ماندني و داراي ارزش دايمي گويند.
در موسيقي كلاسيك عامل زيبايي و تناسب، حرف اول را در مقابل بيان احساس ميزند و در مقابل موسيقي رمانتيك قرار ميگيرد.
قواعد اين موسيقي تابع سازندگان و موسيقي دانان اصل كلاسيك اروپا مانند " باخ " و " بتهوون " است.
فلسفه مكتب منتظميه يا سيستماتيك نيز در تعديل گام موسيقي خلاصه ميشود.
محقق و نويسنده كتاب موسيقي در ادبيات درمورد موسيقي عبدالقادر ميگويد:
اين موسيقيدان آخرين نظريه پرداز موسيقي كلاسيك شرق بوده و تنها بعد از اوست كه ميتوان اطلاعات دقيق و موثق درباره مطالب موسيقايي به دست آورد.
طغرل طهماسبي، افزود: آهنگهاي عبدالقادر هنوز به نام كيار يا قبار در بين تركها متداول است.
وي گفت: عبدالقادر اقلام سته شامل ريحان ، ثلث ، نسخ ، رقاع و توقيع را به مرتبه اعلي رسانده است.
وي اضافه كرد: اگرچه آهنگهاي عبدالقادر به طور كامل به دست نيامده اما برخي از آنها تا حد موجود ، توسط بعضي از موسيقيدانها به اجرا در آمده كه از آن جمله ميتوان به آهنگ سريال امام علي(ع) توسط استاد فرهاد فخرالديني اشاره كرد.
به گفتهي وي عبدالقادر مراغي تنها اطلاع داشتن از قواعد نظري يا عملي در موسيقي را كافي ندانسته بلكه از ديدگاه او هنرمند بايد در عمل به موسيقي نيز توانا يا به قول خودش " جامع بين العلم و العمل مع الذوق " باشد.
وي گفت: مراغي سازنده تصنيف دشت ارژان و ادوار پنجگانه و درادبيات آذري يا زبان موسيقي آذري صاحب راي بوده است.
وي افزود: بنا به اعلام برخي خبرگزاريها به نقل از برخي اساتيد موسيقي ايراني قرار است آهنگها و تصنيفهاي " عبدالقادر مراغي " بازسازي و دوباره نواخته شود.
رييس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي مراغه نيز گفت: در راستاي بازشناسي شخصيت علمي عبدالقادر، همايش بينالمللي عبدالقادر مراغي به همت فرهنگستان هنر جمهوري اسلامي برگزار ميشود.
سيدمرتضي نصيري، افزود: اين همايش پنجم خرداد ماه سال جاري در مراغه ، زادگاه وي افتتاح ميشود.
وي گفت: اين همايش با حضور اساتيد موسيقي داخلي و خارجي در هفتم و هشتم خرداد ماه در تهران ادامه خواهد يافت.
وي اظهارداشت: عبدالقادر مراغي از شخصيتهاي برجسته تاريخ مراغه بوده كه با اتكا به دين اسلام توانسته عاليترين درجات علمي و حكمي را طي كند.
كهن شهر مراغه در ۱۴۷كيلومتري جنوب تبريز، مركز استان آذربايجان شرقي واقع است.ك/۴
