فرهنگ و هنر
امسال تهران شاهد برگزاري بيست و يكيمن نمايشگاه بين‌المللي كتاب و مصلي ، محل برگزاري نمايشگاه شاهد رفت و آمد پرشورعلاقمندان و خريداران كتاب است. تجمع اين همه كتاب، كتاب خوان، خريدار و ناشر كتاب در اين مكان، بهانه‌اي است براي مرور برنخستين و معروف‌ترين نمايشگاه‌هاي كتاب در جهان
* نمايشگاه بين‌المللي كتاب لايپزيك
نمايشگاه لايپزيك را مي‌توان قديمي‌ترين نمايشگاه كتاب در جهان بشمار آورد زيرا اولين نمايشگاه كتاب جهان در اين شهر واقع در شرق آلمان در قرن هفدهم ميلادي برگزار شد. در اواسط قرن هجده ميلادي شهر لايپزيك بزرگترين مركز كتاب در جهان محسوب مي‌شد و تا آغاز جنگ جهاني دوم نيز گسترده‌ترين سازمان نشر و پخش كتاب در سطح جهان و همچنين كتابخانه و بايگاني مركزي آلمان در اين شهر قرار داشت.

پيش از جنگ جهاني دوم، لايپزيك مركز تجارت كتاب آلمان بود. در دهه ‪۱۹۳۰‬ اين شهر با جمعيت ‪ ۲۳۰‬هزار نفر ‪ ۴۳۶‬ناشر، ‪ ۲۷۷‬چاپگر و ‪ ۶۹‬كتابفروشي داشت و از هر ده نفر يك نفر در صنعت كتاب مشغول به كار بود. روي كار آمدن رايش سوم تغييرات بسياري را در اين زمينه بوجود آورد. بسياري از نهادهاي انتشاراتي كه يهوديان مالك آن بودند بسته شد و بيش از يك ميليون كتاب در جريان بمباران‌هاي هوايي در طول جنگ جهاني دوم به كلي نابود شد. در دوران تسلط نازي‌ها بر آلمان و بخش بزرگي از اروپا نمايشگاه كتاب در آلمان برگزار نشد و فاشيست‌ها به جاي آن مراسم كتاب سوزان در ميدان‌هاي بزرگ شهرهاي آلمان برپا كردند. در اين برهه از زمان در شهر لايپزيك كه پيش از اين نفوذ زيادي در ميان ناشران سراسر جهان داشت ديگر تجارتي به نام تجارت كتاب وجود نداشت.

در سالهاي پس از ‪ ۱۹۴۵‬به بسياري از ناشران مجوز نشر داده نشد، برخي ناشران از اين شهر نقل مكان كردند، برخي اخراج شدند و بسياري نيزمراكز انتشاراتي خود را تعطيل كردند.

با شروع به كارو برپايي برنامه نوآوري نويسندگي در لايپزيك در سال ‪،۱۹۵۵‬ صنعت نشر كم كم تحت نظام كمونيستي پا گرفت. ( لايپزيك در آلمان شرقي قرارداشت كه تحت سلطه كمونيست‌ها بود )

* نمايشگاه كتاب فرانكفورت
در قرن ‪ ۱۵‬ميلادي و در زمان يوهان گوتنبرگ، شهر ماينس ( ‪ ) Mainz‬كه در نزديكي شهر فرانكفورت قرار دارد، مركز صنعت چاپ در اروپا بود و با وجود اينكه اولين فهرست كتاب (كاتالوگ) درسال ‪ ۱۵۶۴‬ميلادي در شهر آوگسبورگ آلمان منتشر شد نخستين بازار مكاره كتاب در فرانكفورت برگزار شد.

بازار مكاره كتاب فرانكفورت تا اواخر قرن شانزدهم ميلادي يكي از مراكز مهم عرضه كتاب در جهان به شمار مي‌رفت. درسال ‪ ۱۵۹۶‬ميلادي(‪ ۹۷۴‬ه.ش ) كميسيوني توسط دربار-ماكسيمليان دوم> و كليسا با هدف مميزي به منظور نظارت بر توليد كتاب تشكيل شد. تشكيل اين كميسيون و فعاليت‌هاي آن تغييرات شديدي در صنعت نشر كتاب پديد آورد و موجب ركود در توليد، نشر و پخش كتاب شد.

از سال ‪ ۱۶۰۸‬ميلادي( ‪ ۹۸۷‬ه.ش ) اختيارات اين كميسيون گسترده تر و مميزي كتاب تشديد شد. ماموران دربار و كليسا به كتابفروشي‌ها هجوم مي‌بردند و نسخه‌هاي تازه چاپ شده كتاب‌هاي ممنوع الانتشار را نابود مي‌كردند. با شدت گرفتن مميزي كتاب، ناشران به تدريج به شهر لايپزيك كه مركز چاپ و انتشار كتاب در شمال آلمان بود، جلب شدند.

ادامه اين روند باعث شد كه به تدريج ناشران ونيزي، هلندي و فرانسوي هم از شركت در بازار كتاب فرانكفورت خودداري كردند به طوري كه در اوايل قرن هجده ميلادي تنها ‪ ۹‬ناشر در بازار پائيزي كتاب فرانكفورت حضور يافتند.

در نخستين سال‌هاي پس از جنگ جهاني دوم، بازار نشر و پخش كتاب به ويژه در آلمان و ديگر كشورهاي اروپايي كه به طور مستقيم درگير جنگ بودند رونق چنداني نداشت.

اما با وجود مشكلات، ‪ ۲۰۵‬ناشر آلماني با عرضه ‪۱۰‬هزار عنوان كتاب جديد و قديمي نخستين نمايشگاه كتاب پس از جنگ را در روزهاي ‪ ۱۸‬تا ‪ ۲۳‬ماه سپتامبر سال ‪ ۱۹۴۹‬ميلادي ( ‪ ۱۳۲۸‬ه.ش ) يعني حدود چهار سال پس از پايان جنگ جهاني در كليساي پاول فرانكفورت برگزار كردند.

از همان ابتداي كار، دولت و شخصيت‌هاي حقيقي و حقوقي دولتي هيچ گونه دخل و تصرفي در چگونگي برگزاري اين نمايشگاه نداشتند.

آلمان بعد از انگليس و آمريكا بزرگترين صادركننده كتاب جهان است و صنعت نشر آلمان از اين راه نيم ميليارد يورو در سال در آمد كسب مي‌كند.

* نمايشگاه بين‌المللي كتاب لهستان
لهستان محل برپايي يكي از قديمي‌ترين نمايشگاههاي بين‌المللي كتاب دنيا است كه به طور سنتي هر سال در ماه مي(ارديبهشت-خرداد) برگزار مي‌شود.

قدمت اين نمايشگاه حتي از نمايشگاه بين‌المللي كتاب فرانكفورت نيز بيشتر است. اين نمايشگاه دومين نمايشگاه بزرگ كتاب در اروپا و مهم‌ترين محل تجمع ناشران، نويسندگان و خوانندگان در اروپاي مركزي و شرقي است. در سال ‪۲۰۰۷‬
( ‪ ۱۳۸۶‬ه.ش) نزديك به ‪ ۷۰۰‬شركت انتشاراتي از ‪ ۳۱‬كشور در اين نمايشگاه حضور داشتند. امسال پنجاه و سومين دوره اين نمايشگاه در شهر ورشو پايتخت لهستان از تاريخ ‪ ۱۵‬تا ‪ ۱۸‬ماه مي(‪ ۲۶‬تا ‪ ۲۹‬ارديبهشت) برگزار مي‌شود.

به رغم ادعاي بي‌طرفي برگزاركنندگان اين نمايشگاه ، سال گذشته ديويد اروينگ تاريخ نگار انگليسي كه اعتقاد به مساله هولوكاست ندارد از اين نمايشگاه اخراج شد و برگزاركنندگان نمايشگاه مانع شدند كه كتاب خود را در اين نمايشگاه عرضه كند. در لهستان انكار هولوكاست جرمي است كه با محكوميت زندان همراه است. اروينگ قرار بود در اين نمايشگاه كتاب هايش را در غرفه ويژه‌اي معرفي كند. بعد از آن كه برگزاركنندگان از ماهيت كتاب هاي اروينگ مطلع شدند، از او خواستند تا نمايشگاه كتاب را ترك كند.

* نمايشگاه بين‌المللي كتاب ژنو
اين نمايشگاه معتبرترين و بزرگترين نمايشگاه كتاب در سوئيس است كه هر ساله در ماه ارديبهشت برگزار مي‌شود. بيش از ‪ ۳۰۰‬ناشر در اين نمايشگاه حضور پيدا مي‌كنند.

بيست و دومين دوره نمايشگاه ژنو در سال جاري ‪ ۱۱‬تا ‪ ۱۵‬اديبهشت در شهر ژنو برگزار شد. ميهمان افتخاري سال جاري اين نمايشگاه كشور مصر بود.

برگزاركنندگان نمايشگاه، مصر را براي قدرداني از تمدن آن و اينكه آن كشور يكي از اولين تمدنهايي است كه از خط استفاده كرده است انتخاب كردند.

تيراژ كتاب در سوئيس ‪ ۱۵۰۰‬تا ‪ ۶۰۰۰‬نسخه است.

* نمايشگاه بين‌المللي كتاب بانكوك
اين نمايشگاه كه در گذشته به مدت ‪ ۱۲‬روز برگزار مي‌شد از امسال به دليل نظرسنجي‌هايي كه سال گذشته صورت گرفت فقط پنج روز داير خواهد بود. اين نمايشگاه توسط انجمن ناشران و كتاب فروشان تايلند سازماندهي مي‌شود. شعار اين نمايشگاه كتابي را باز كن، دنيايي را به روي خود باز كن است. با اين شعار، نمايشگاه اين پيام را به مخاطبان منتقل مي‌كند كه كتاب دريچه اي است به دنيا است خواه اين دنيا، دنيا تخيلات و تصور باشد كه به واسطه داستانهاي ساختگي و غير واقعي به آن رسيده باشيم يا دنياي حقايق و اطلاعات كه به روش‌هاي غير ساختگي به آنها دسترسي پيدا كرده باشيم.

* نمايشگاه بين‌المللي كتاب بوينس آيرس
نمايشگاه بين‌المللي كتاب بوينس آيرس طولاني‌ترين نمايشگاه كتاب به لحاظ زمان برپائي است. اين نمايشگاه هر ساله به مدت ‪ ۱۸‬روز در شهر بوينس آيرس برپامي شود و بزرگترين فستيوال كتاب در حوزه آمريكاي لاتين به شمار مي‌آيد . در واقع اين نمايشگاه بزرگترين فستيوال كتاب در نوع خود در ميان كشورهاي اسپانيولي زبان مي‌باشد. هر سال بيش از يك ميليون نفر از اين نمايشگاه بازديد مي‌كنند. عنوان‌هاي كتاب به زبان‌هاي مختلف در اين نمايشگاه ارايه مي‌شود. سي و چهارمين دوره اين نمايشگاه از تاريخ ‪۲۴‬ آوريل تا ‪ ۱۲‬مي(‪ ۱۵‬تا ‪ ۲۳‬ارديبهشت ‪ (۱۳۸۷‬به مدت سه هفته در منطقه پالرمو بوينس آيرس برپا است.

* نمايشگاه بين‌المللي كتاب نيجريه
اين نمايشگاه از جمله نمايشگاههاي بين‌المللي كتاب در سطح قاره آفريقا است كه هفتمين دوره آن از تاريخ ‪ ۵‬تا ‪ ۱۵‬ماه مي‌سال جاري ميلادي (‪ ۱۶‬تا ‪ ۲۶‬ارديبهشت ‪ (۱۳۸۷‬به مدت ده روز برپا مي‌شود. مضمون اين نمايشگاه در سال ‪ ۲۰۰۸‬گسترش كتابخواني و توسعه ملي است. هدف اين نمايشگاه نزديك كردن مردم به كتاب به منظور آموزش بهتر و توسعه فردي است. در اين نمايشگاه بيش از ‪ ۳۰۰‬ناشر از كشورهاي آفريقايي، انگليس، آمريكا و فرانسه حضور دارند.

* نمايشگاه بين‌المللي كتاب تسالونيكي يونان
تسالونيكي در يونان شهر كتاب‌ها و كتابخواني، امروزه تبديل به مركز برپايي نمايشگاه بين‌المللي شده است. در نمايشگاه امسال كتاب تسالونيكي كه از تاريخ ‪ ۲۹‬ماه مي( ‪ ۹‬خرداد ‪ (۱۳۸۷‬به مدت ‪ ۴‬روز برگزار مي‌شود عنوان هاي مختلف كتاب از يونان و ساير كشورهاي جهان به نمايش گذاشته مي‌شوند.

در اين نمايشگاه كه با حضوربيش از ‪ ۴۰‬كشور جهان برگزار مي‌شود حدود ‪۲۵۰‬ ناشر يوناني و خارجي شركت مي‌كنند. مضمون نمايشگاه امسال كتاب‌هاي سياسي و ميهمان افتخاري آن كشور فرانسه است. اين نمايشگاه توسط صندوق اروپايي توسعه منطقه اي، وزارت فرهنگ و برنامه فرهنگ تامين مالي و در فضايي به وسعت ‪۱۲‬هزار متر مربع برگزار مي‌شود.

* نمايشگاه بين‌المللي كتاب سئول
نمايشگاه بين‌المللي كتاب سئول مهم‌ترين واقعه در صنعت چاپ كتاب در كره به شمار مي‌آيد. در سال جاري اين نمايشگاه از تاريخ ‪ ۱۴‬تا ‪ ۱۸‬مي‪۲۵) ۲۰۰۸‬ تا ‪ ۲۹‬ارديبهشت ‪ (۱۳۸۷‬در شهر سئول برگزار خواهد شد.

اين نمايشگاه ساليانه توسط انجمن ناشران كره‌اي برپا مي‌شود و وزارت فرهنگ و جهانگردي كره، بنياد ناشران كره، فدراسيون انجمن كتاب فروشان كره آن را پشتيباني مي‌كنند. ميهمان افتخاري آن در سال جاري كشور چين است.

امسال اين نمايشگاه همزمان با بيست و هشتمين كنگره انجمن ناشران بين المللي برگزار مي‌شود.