داخلي. اجتماعي. گردشگري. نمك.
بيبرو برگرد،درياچه سحرآميز نمك واقع در ۳۵كيلومتري شهرستان آرانو بيدگل يكي از ديدني هاي استثنايي و منحصربه فردطبيعي كشورمان است.اين درياچه در اصل بقاياي درياي مركزي ايران و حاصل چند هزار ساله ورود شورآب رودها و سيلابهايي است كه نمك خاك شورمنطقه را درخود حل كرده و پس از تبخير در اين درياچه انباشته است.رودهايي كه از سمت شمال و مغرب بهاين درياچه سرازير ميشود شامل رودشور،رود كرج ،جاجرود، حبله رود و قرهسو است.
درياچه نمك با دوهزارو ۴۰۰كيلومتر مربع وسعت ( ۸۰كيلومترطول و ۳۰كيلومتر عرض)بين استانهاياصفهان سمنان قم قرار دارد،يعني ازشمال بهدشت ورامين ،ازجنوب به آران و بيدگل،از شرق به سياهكوه و از مغرب به قم محدود ميشود اما آسانترين مسير دسترسي به آن، همين آران و بيدگل شمال اصفهان است.
ارتفاع اين درياچهازسطح دريا حدود ۸۰۰متر است و وسعت و شكل آن متناسب با ورود آب و ميزان بارندگي در فصول مختلف فرق دارد.ازاين رو درموقع بارندگي اندازه درياچه كش ميآيد،برعكس در تابستان و پائيز كه وسعتش آب ميرود.
بواقع، در فصل تابستان كه ميزان ورود آب كم و تبخير زياد است آب درياچه غليظ تر و قطعات نمك رويآن شناور ميشود كه از اين پديده براي استخراج نمك طعام استفاده ميكنند.
شكل درياچه،مثلثي است و هرچه از كنارههاي اضلاعش به سمت مركزش پيش رويم نمكش خالص و خالص تر ميشود و در همين يك گله جاي بخش مركزي است كه چند تراكتور مجهز به بيل مكانيكي سرگرم برداشت نمك از سطح دريا و تلنبار آن در جاي جاي قسمت مركزي درياچهاند تا بعدا" كاميونها براي حمل آن از طريق همان جادهاي كه ما آمديم، محصول سفيد را با خود ببرند.
فصل برداشت نمك،تابستاناست چون در زمستان سطح آب بالاست وخورشيد نميتواند آن را تبخير كند در تابستان با تبخيرآب، نمكها برداشت و دپو ميشود تا در طول سال، آن را از اين محل به بيرون برانند.در اصل ، بيشتر نمك خوراكي و صنعتي كشور از همين درياچه تامين ميشود.
به گفته يك مسوول محلي،براثر شدت سرماي زمستانگذشته همه نمك انباشته شده دردرياچه براي استفاده در سطح جاده هاي كشور مورداستفاده قرارگرفته است.
درياچه نمك از قديمالايام براي تامين نمك طعام(كهبدون هيچگونه فرآوري خاصي بسهولت ازسطح درياچه برداشت ميشود و نياز به تصفيه ندارد)مورد بهرهبرداري بوده است.وانگهي خاصيت ديگر ايندرياچه وجود ۲۰ميليون تن "يون منيزيم" است كه كاركرد موثري در صنايعنسوز دارد.در درياچه علاوه برمنيزيم، از شورابهها ۱۰الي ۱۲نوع منابع كاني ميتوان استحصال كرد كه در صنايع كود شيميايي، كاغذ، عايقكاري لوله ،ضديخ ، مواد آرايشي ، پزشكي و شيشه كاربرد دارد.
كارشناسان،ارزش تخميني ذخاير اين درياچه به عنوان منبع عظيم و سرشار از املاح معدني را بالغ بر ۲۰ميليارد دلار برآورد كردهاند.
احداث يك واحد ۵۰هزارتني توليد اكسيد منيزيم كه حدود ۱۰هزارتن پتاسيم و ۷۵۰هزار تن نمك صنعتي و ساير عناصر ديگر از آن به دست ميآيد ۵۰ميليون دلار سرمايه نياز دارد. مضاف اينكه احداث چنين واحدي با قيمت هر تن ماده معدني ۳۰۰دلار ، سالي ۱۵ميليون دلار صرفه ارزي به دنبال خواهد داشت.
بد نيست كه از فرق اين درياچه با ديگر درياچهها هم با خبر شويد و بدانيد كه آب درياچه نمك تقريبا ديده نميشود و شگفتي ديگرشاين است كه بيش از آبش نمك دارد.در واقع مزاياي درياچه نمك نسبت به آب دريا عبارت است از: درجه شوري بسيار بالا(درجهشوري آب درياحدود ۳۵گرم درليتر و آب درياچه نمك حدود ۱۵۰-۲۰۰گرم بر ليتر،درصد منيزيم بالا(درهر تن آب دريا ۱۳كيلو گرم كلرايد منيزيم و درآب درياچه حدود ۶تا ۱۰برابر اين رقم) ، وجود نمك جامد، وجود محلول نمكهاي غليظ و اشباع ،متغيير بودن تركيبات حواشي و ميانه درياچه ، تفاوت تركيب آب درياچه و نمكهاي جامدآن ومركزيت درياچه از لحاظ جغرافيايي در كشور.
گفتني است كه يكي از ديدنيهاي ديگر درياچه نمك،وجود جزايري است كه درچند جاي درياچه براي خود جا خوش كردهاند كه بزرگترين آنها را"جزيره سرگردان" مينامند.پيشينيان معتقد بودند كهاين جزيره دائما درحال حركت است واز جايي به جاي ديگر وول ميخورد اما امروزيها دريافتهاند كه هنگامي كه از فاصلهي دوربه جزيره نگاه ميكنيد،دو انتهاي خط افق در جزيره محو و منظرهاي مانند كشتي سرگرداني دردرياي بيكران پديدار ميشودو دراصل محوشدن دو انتهاي خط افق ناشي از گرماي شديد منطقه و در نتيجه خطاي ديد و شكست نور است.
اين جزيره كه بلندترين نقطهاش حدود ۸۰۸متر بالاتر از سطح درياست و از سنگهاي متخلخل آتشفشاني تشكيل شده و عاري از پوشش گياهي است، در فاصله پنج كيلومتري شمال كارونسراي مرنجاب قرار دارد.
درهر صورت ، درياچه نمك به عنوان عروس دلرباي كوير مرنجاب ميتواند نقش بالايي در جذب گردشگر داشته باشد بويژهاينكه كارونسراي تاريخي" مرنجاب" به عنوان يك اقامتگاه دنج درمجاورت اين درياچه براي خود جا خوش كرده است.
دربعضي از سالها در اوايل پاييز فلامينگوهاي مهاجرنيز دراين درياچه اطراق ميكنند و به زيبايي آن ميافزايند ضمناينكه برگزاري مسابقات رالي در گستره كويري اين خطه نيز بر جذابيت آن افزوده است.
تهرانيها و اصفهانيها با سه، چهار ساعت رانندگي ميتوانند خود را به اين مكان دلفريب برسانند و زيباييهاي كوير را از نزديك ببينند و با اطراق در كاروانسراي دنج مرنجاب و همنشيني با عروس كوير يعني درياچه سحرانگيز نمك ،استنشاق پاكترين هواي كويري و رويت ستاره بارانترين شبها،يك بقچه خاطرات فراموش نشدني را به شهرهاي دود و دم زده خود، سوغات ببرند.
