داخلي. فرهنگي. ميراث. آسياب آبي.
آسيابهاي آبي و تاريخي استان يزد نماد تلاش و سخت كوشي مردمان اين ديار براي توليد آرد و نان است كه در گذشته تعداد زيادي از آن در اين خطه فعال بوده است.
طي سالهاي گذشته تعدادي از اين آسيابها توسط سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري استان يزد بازسازي ، مرمت و احيا شده و هماينك فعال شدهاند.
آسياب كه نام ديگر آن " طاحونه " است و در نقاط مختلف جهان به صورتهاي متفاوتي وجود دارد ، براي آرد كردن گندم و ساير غلات براي تهيه نانو مصارف مختلف از آن كاربرد دارد.
آسيابها معمولا در كنار آباديها و بر سر راه قناتها ساخته شدهاند كه داراي دو سنگ مسطح بر روي هم است و دستگيرهاي به سنگ رويين متصل است كه با دست چرخانده ميشود و نام اين نوع آسياب "دستاس" است و بدان " آردچي " نيز ميگويند.
ساختمان داخلي آسياب داراي چند اتاق براي استراحت آسيابان ، انبار گندم و آرد است و داراي قسمتهاي مختلفي است كه عمدهترين قسمت آن " تنوره " است كه به صورت مخروطي وارونه طراحي شده، به گونهاي كه آب ذخيره شده در آن از روزنهاي كوچك با فشار، سنگ آسياب را به حركت درميآورد.
فضاي اصلي آسيابها در دل زمين جاي دارد و بخش نمايان آن شامل نورگيرها و ورودي آسياب است و از ديگر قسمتهاي آسياب ميتوان به سنگ زيرين اشاره كرد كه بسيار مقاومتر است.
رييس سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري استان يزد، آسيابهاي آبي را از جمله جاذبههاي مهم تاريخي اين استان عنوان كرد.
"عزيزالله سيفي " در گفت وگو با ايرنا افزود: قديميترين آسياب اين استان ، آسياب آبي "اشكذر" است كه قدمت آن به دوران ايلخاني برميگردد.
وي اضافه كرد: اين آسياب يكي از ۱۰آسياب ثبتي استان است كه در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده و از ويژگيهاي منحصر به فرد آن ميتوان به مقرنسكاري فضاي اصلي ، نقوش هندسي در اطراف ديوارهها ، آجر كاري ظريف در محوطه اصلي آسياب و صحن هشت ضلعي آن اشاره كرد.
سيفي تصريح كرد: از ميان آسيابهاي معروف استان ميتوان به آسيابهاي سنگ سياه ده آباد، بيده، باغستان، گرمسير تفت، دو سنگي محمد آباد ميبد، تفت ، ندوشن و علي آباد اشاره كرد.
وي اظهار داشت: در زمان حاضر آسياب گرمسير تفت فعال است و به عنوان يك جاذبه خاص اكوتوريستي محسوب ميشود. ك/۴
