داخلي. فرهنگي. صنايع دستي. احرامي بافي.
"احرامي"يا" سجاده بافي " يكي از صنايع بومي ، دستي و محلي سنتي مردمان ديار يزداست كه با بيش از سه قرن سابقه همچنان به حيات خود ادامه ميدهد.
اين حرفه اصيل و ماندگار كه گوياي ذوق و شوق و هنرمردان وزنان عروس كوير است ، بيشتر به عنوان " سجاده نماز " از آن استفاده ميشود.
احرامي در دو اندازه ۱۰۰در ۶۰و ۱۱۰در ۷۵سانتي متر و به شيوه ۱۰۰درصد سنتي با جنس نخ تار و پود پنبهاي توليد ميشود.
در روزگاران گذشته،مردم اكثر شهرهاي مختلف كشور خريداراحرامي يزد بودند و اكنون هم كسانيكه بهاين استان سفر ميكنند اين دستباف سنتي را به عنوان سوغات با خود ميبرند.
طرح و نقشه و شيوه بافت اين صنعت بومي سال هاست كه بدون تغيير مانده ، به طوري كه وسط آن را لوزيهاي تيره و روشن ، حاشيه اطراف آن را لوزيهاي كشيده و باريك و نيم لوزيهاي متعدد تشكيل ميدهد.
برخلاف پارچه دارايي ( ايكات ) كه طرح و نقشه آن قبل از بافت باانجام كار رنگرزي روي نخهاي تار شكل ميدهد ، طرح و نقشه احراميازطريق طراحي پيچيده و مهارت اجرايي بافنده آن به وجود ميآيد.
بافت احرامي را بافت " دولايه " يا " كيسهاي " و به عبارت ديگر"دو سيستم تاري و دو سيستم پودي " مينامند،بدين معني كه بافت هر لايه آن تافته است.
تار احرامي را از نخهاي تيره و روشن (دو سيستم) تهيه ميكنند كه بيشتر سفيد و سياه است و از نوع نخ دولاي تابيده پنبه استفاده ميشود ، در صورتيكه نخ يك لا استفاده شودآن راآهار ميدهند ( شو ميكنند )تانخ استحكام لازم را داشته باشد.
پس از آمادهسازي نخهاي تار ، طراحي و به عبارتي ديگر عبور نخهاي تار از ميلميلكها ( گورت ) كه در وردها ( لنگهها ) جاي گرفته است و تعداد آنها به ۱۶عدد ميرسد با مهارت و برنامه خاصي انجام ميپذيرد.
سپس بافت احرامي آغاز ميشود ، حداقل دو زنگ پود ( تيره و روشن ) براي بافت احرامي لازم است ، ولي بافنده ميتواند از پودهاي رنگي متعدد استفاده كند.
مهارت اصلي بافنده در حركت دادن ۱۶ورد ( لنگه ) است كه به ۱۶پدال (پوشال) متصل است.
براي بافت احرامي ، بافنده بايد با دقت هرچه تمامتر ، همزمان سه حركت عمدهراانجام دهد ، ابتدا فشار دادن چند پدال ( پوشال ) بر اساس نوع طرح بافشار پا ، سپس انتخاب پود ( كه روي ماسوره پيچيده شده و در ماكو قرار دارد ) و پرتاب آن بين تارها و در پايان كوبيدن دفتين به لبه پارچه هنر و مهارت بافنده احرامي كه در انجام اين سه حركت شكل ميگيرد ، آنگاه تار با پود در هم قرار گرفته ، سطح بافته شده زيبا و با ارزشي بوجود ميآيد و سجادهاي گسترده ميشود تا عابدي بر آن در پيشگاه معبود بايستد و به راز و نياز پردازد.
در گذشته ، گاه بافندگان احرامي از وضعيت دو لايه ( كيسهاي) بودن اين پارچه استفاده كرده ، در موقع بافت سكهاي را بين دو لايه قرار ميدادند كه مورد تعجب و شگفتي خريداران قرار ميگرفت.
احرامي چون از دولايه پارچه بوجود ميآيد ، منسوجي حجيم و با ضخامت است لذاعلاوه بر سجاده به عنوان پادري ، روميزي ، و يا روكش مبل و نيزصندلي از آن استفاده ميشود.
جهانگردان خارجي هم كه به يزد سفر ميكنند از اين دستباف سنتي استقبال كرده و خريدار آن هستند.
استان يزد با وسعت ۱۳۱هزار كيلومتر مربع و جمعيتي افزون بر ۹۵۰هزارنفر در فلات مركزي ايران قرار دارد كه در آن صنايع مختلف دستي و بومي فراواني وجود دارد. ك/۴
