داخلي. گرذشگري. ميراث فرهنگي.
* صحنه شكار گوزن *
اين صحنه در قابي به طول ۵/۸۰متر و عرض ۳/۹۰متر حجاري شدهاست، در اين صحنه فيل باناني در سه رديف، گوزنها را از طريق دروازهاي كه در سمت راست حصار تعبيه شده به داخل شكارگاه رم ميدهند.
اين گوزنها به دنبال چند گوزن دست آموز كه روباني در گردن دارند، درحال فرار ميباشند، در درون شكارگاه شاه سوار بر اسب در سه قسمت نمايش داده شده است.
در قسمت بالا، شاه سوار بر اسب، آماده براي شكار ميباشد، او شمشيري مرصع به كمر آويخته و كماني بر گردن دارد، در پشت سر او زني ديده ميشود كه چتري در بالاي سر شاه گرفته است.
در پشت سر شاه، سه رديف زن نقش شده است دو رديف اول به حالت احترام ايستادهاند و رديف سوم نيز در حال نواختن آلات موسيقي ميباشند، در مقابل شاه عدهاي از رامشگران بر روي سكويي نشستهاند.
برخي از اين رامشگران در حال كف زدن و برخي نيز چنگ مينوازند، در مقابل اين رامشگران چهار نفر به حالت ايستاده در حال نواختن آلات موسيقي ميباشند.
صحنه بعدي، شاه را در حال شكار نشان ميدهد، در اين صحنه شاه سوار بر اسبي است كه چهار نعل به دنبال گوزنها ميتازد.
در پشت سر شاه نيز شش اسب سوار در حال تاخت ميباشند، در پايين اين صحنه شاه كمان را بر گردن انداخته كه اين نشان ميدهد، شكار پايان يافته است، در سمت چپ حصار، چند نفر شتر سوار، گوزنهاي كشته را حمل ميكنند.
* صحنه شكار گراز *
اين صحنه در قابي بهطول ۵/۷۰متر و عرض ۴/۱۳متر حجاري شده است، در سمت چپ اين قاب ، ۱۲فيل در پنج رديف عمودي نقش شده كه بر روي هر كدام از اين فيلها، دو نفر سوار شده است.
اين فيل بانان در حال رم دادن گرازها از مخفي گاه باطلاقي خود به درون نيزارها ميباشند، در قسمت بالاي صحنه شكار، قايق پارويي ديده ميشود كه در داخل آن پنج نفر در حال كف زدن ميباشند، همچنين دو پاروزن در داخل اين قايق وجود دارد.
در مركز صحنه، شاه در داخل قايقي ايستاده كه در اطراف او نوازندگان زن قرار دارند، شاه با تير و كمان در حال تيراندازي به طرف دو گرازي است كه به سوي او جهيدهاند.
در داخل اين قايق، چهار نفر قرار دارد، نفر اول و پنجم، پاروزن هستند و نفر دوم خدمه شاه است كه تيري در دست دارد.
نفر چهارم نيز چنگ نوازي است كه در حال نواختن چنگ ميباشد، در اطراف اين قايق، پرندگان و ماهيان در ميان گياهان آبزي در حركتند، در عقب قايق شاه، قايق ديگري ديده ميشود كه چهار نوازنده زن، در حال نواختن چنگ مي- باشند.
در سمت راست قاب، صحنه پايان شكار نشان داده شده است، در اين صحنه شاه در داخل قايقي ايستاده و كماني كه زه آن باز ميباشد به نشانه خاتمه شكار در دست چپ گرفته است، همچنين برخلاف صحنه قبل، در كمر شاه شمشيري ديده نميشود.
بر دور سر او نيز هالهاي قرار دارد، در عقب اين قايق ، قايق ديگري وجود دارد كه در داخل آن ، زنان نوازنده در حال نواختن چنگ ميباشند، در قسمت پايين صحنه پنج فيل سوار، درحال جمعآوري گرازهاي شكار شده، نقش شده است.
اين عمل جمعآوري گرازها، به وسيله خرطوم فيل صورت ميگيرد و خدمه فيلها با گرزهايي كه در دست دارند ضربه آخر را بر گرازها وارد ميكنند.
در داخل قاب، در قسمت بالا، گرازهاي شكار شده بر روي فيلها نشان داده شده و در قسمت پايين، گرازها از روي فيلها بر زمين گذاشته شده و خدمهها در حال قطعه قطعه كردن آنها ميباشند.
* سنگ نگاره دوره قاجار *
در بخش فوقاني ديوار سمت چپ ايوان بزرگ، سنگ نگارهاي از دوره قاجاريه همراه با كتيبهاي به خط نستعليق حجاري شده است، در اين سنگ نگاره محمد علي ميرزا دولت شاه بر روي تختي نشسته است.
وي صورتي فربه و ريش بلند دارد، سبيل او تاب داده شده و تا آن سوي گونهها ادامه دارد تاج او از نوع تاجهاي كنگره دار و شبيه تاج پدرش فتحعليشاه است.
لباس او شامل پيراهن چين دار قرمز رنگي است كه تا قوزك پا ادامه دارد.
وي كمربندي به كمر بسته و در قسمت پايين آن حمايلي قرار دارد، به حمايل او شمشير و خنجري آويخته شده است، در كنار او شعري از " بسمل " شاعر كرمانشاهي در مدح او نگاشته شده است.
مطابق با اين نوشته محمدعلي ميرزا كوه طاق بستان را با كوه طور و جمال دولتشاه را با جمال حضرت موسي تشبيه كرده، وي همچنين خسرو پرويز را دربان خود معرفي كرده است.
در سمت راست او امامقلي ميرزا معروف به عمادالدوله به حالت ايستاده، با صورتي سه ربعي و بدني تمام رخ نقش شده است، وي داراي ريش كوتاه سياه رنگي است و تاج جواهر نشاني بر سر دارد.
لباس او شامل پيراهن گشاد بلندي است كه متاسفانه رنگ آن از بين رفته، وي نيز خنجري در كمر بسته و شمشيري در غلاف به سمت چپ آويخته است.
در سمت چپ محمدعلي ميرزا، پسر ديگرش محمدحسين ميرزا نقش شده است، متاسفانه جزييات صورت وي از بين رفته است.
تاج او از نوع تاجهاي كنگره دار است ، لباس او شامل پيراهن سبز رنگ بلندي است، وي نيز شمشيري در غلاف به حمايلش بسته است.
در جلو محمدعلي ميرزا، آقاغني به حالت ايستاده با صورت و بدني تمام رخ نقش شده است تاج او مخروطي است وي لباس بلند قرمز رنگي پوشيده است و به حمايلش خنجري آويزان است.
در سمت چپ سنگ نگاره، كتيبهاي به خط نستعليق نوشته شده است، اين كتيبه به صورت وقف نامهاي است كه مضمون آن حاكي از نحوه درآمد سه دانگ از مزارع كبود خاني است كه بايد جهت عزاداري براي امام حسين (ع) در ماه عاشورا و و ساير عزادارها هزينه ميشد.
طبق كتيبه اين سنگ نگاره در سال ۱۲۳۷ه.ق به دستور آقاغني خواجه باشي محمدعلي ميرزا و توسط ميرزا جعفر سنگ تراش حجاري شده است.
مجموعه تاريخي و تفريحي طاق بستان از آثار ملي استان كرمانشاه است كه پرونده آن براي ثبت در فهرست آثار جهاني آماده شده است.ك/۴
