علمي آموزشي. كتاب . سنگ كليه و مثانه
فرهنگستان علوم پزشكي جمهوري اسلامي ايران با هدف احياي آثار گذشتگان و حفظ ميراث فرهنگي و علمي كشور، اقدام به انتشار كتاب سنگ كليه و مثانه از ديدگاه محمد بن زكرياي رازي كرده است.

به گزارش روابط عمومي فرهنگستان علوم پزشكي، نسخه قديمي اين كتاب به زبان عربي و فرانسه آن هم فقط در يك جلد در كتابخانه مرحوم حضرت آيت ا...

العظمي مرعشي نجفي (ره) به زبان عربي و در كتابخانه شهر ليون فرانسه به زبان فرانسه موجود است.

بر اساس مدارك موجود محمد زكرياي رازي تا قرن هفدهم ممتازترين شخصيت و پرچمدار علوم پزشكي در جهان به شمار مي‌رفته و بسياري از نوآوريها و اولين‌هاي علم پزشكي به نام او ثبت شده است. در كتاب تاريخ علم از استاد زكرياي رازي به عنوان بزرگترين پزشك تمام دوران‌ها نام برده شده است.

اين كتاب كه حاوي يكي از مقالات حكيم زكرياي رازي در مورد ايجاد و تشخيص و درمان سنگ كليه است، زير نظر دكتر بهروز برومند و دكتر علي نوبخت حقيقي به چاپ رسيده است.

يكي از فرمول‌هايي دارويي كه در اين كتاب به عنوان سنگ شكن و پاك كننده بيان شده به اين صورت است يك سهم تخم خربزه ، نصف سهم تخم كرفس و ماش هندي، تخم ميوه‌هاي بزرگ درخت كاج و پوست ريشه درخت كبر (كور) هر كدام به مقدار يك چهارم سهم. اين درمان اثر بخشي بيشتري در جلوگيري از تشكيل سنگ دارد.

بر اساس اين كتاب فرمول دارويي ساده ديگري كه پاك‌كننده و سنگ شكن است به اين ترتيب است نوشيدن يك مثقال و نيم بادام تلخ در يك انس رب انگور .

دكتر ايرج فاضل رييس فرهنگستان علوم پزشكي جمهوري اسلامي در پيشگفتار اين كتاب مي‌گويد اين مطالب در دوران و زماني نوشته شده است كه ايجاد ارتباطات و داشتن امكانات بسيار محدود و قافله علم و تمدن بشري در ابتداي راه بوده اما آنچه سبب شگفتي و حيرت خواننده مي‌شود اين واقعيت است كه تنها راه گشاي دانش روز در آن زمان مشاهده و معاينه بوده است و تقريبا هيچ وسيله تشخيصي كمك‌كننده اي با مقياس امروز وجود نداشته است.

در آن زمان پزشكان با دقت به علايم باليني و تظاهرات بيماري توجه مي كردند و كوچكترين تغييرات مرضي بدن از چشم تيزبين آنها پوشيده نمي‌ماند و با بهره‌گيري از مشاهدات خود به نتايج شگفت انگيزي دست مي‌يافتند.

همچنين از لابلاي اين مطالب و نوشته‌ها مي‌توان اين نكته ظريف را استنباط كرد كه روابط پزشك و بيمار در آن زمان بسيار فراتر از يك مراجعه محدود و تجويز دارو بوده است و طبيب از آغاز تا پايان با بيمار خود ارتباط نزديك و دل سوزانه داشته است.

رييس فرهنگستان علوم پزشكي ايران همچنين در پيشگفتار اين كتاب آورده است با تمام اين محدوديت‌ها ، وسعت دانش و آگاهي اين پيشگامان دانش بشري در مورد آناتومي و فيزيولوژي بدن مايه تحسين خواننده اين آثار است.

---> زكرياي رازي.كتاب.